Çocuk oral ve motor yeterlilik ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin ergoterapi perspektifinden araştırılması
Investigation of the turkish validity and reliability of the child oral and motor proficiency scale from an occupational therapy perspective
- Tez No: 971432
- Danışmanlar: DR. AYMEN BALIKÇI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Oral motor beceriler, beslenme, ChOMPS, ÇOMYÖ, ergoterapi, Oral-motor skills, feeding, ChOMPS, occupational therapy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÇOCUK ORAL VE MOTOR YETERLİLİK ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİNİN ERGOTERAPİ PERSPEKTİFİNDEN ARAŞTIRILMASI Giriş ve Amaç Oral-motor beceriler; beslenme, konuşma ve günlük yaşam aktivitelerine aktif katılım açısından erken çocukluk döneminde kritik öneme sahiptir. Bu becerilerdeki yetersizlikler, fonksiyonel bağımsızlığı ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Dolayısıyla, çocukların oral-motor yeterliliğini değerlendirmek üzere kültürel olarak geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına gereksinim duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Child Oral and Motor Proficiency Scale (ChOMPS) ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, kültürel geçerliliğinin sağlanması ve ergoterapi perspektifinden psikometrik özelliklerinin incelenmesidir. Yöntemler Bu metodolojik çalışma iki temel fazdan oluşmuştur: (1) ölçeğin kültürel adaptasyonu ve (2) psikometrik geçerlik–güvenirlik analizi. Süreç, literatürde kabul gören sekiz aşamalı uyarlama protokolü doğrultusunda yürütülmüştür. Bu aşamalar; ileri çeviri, çeviri sentezi, dilbilimsel inceleme, geri çeviri, geri çeviri değerlendirmesi, uzman paneliyle içerik geçerliği çalışması, ebeveynlerle ön test uygulaması ve son olarak psikometrik analiz basamaklarını içermektedir. Ölçeğin uyarlanması için orijinal geliştirici Suzanne M. Thoyre'den 09.10.2024 tarihinde yazılı izin alınmış, ardından çalışma Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 28.02.2025 tarihli, 61351342/020-895 sayılı karar ile onaylanmıştır. Çalışma Marmara Bölgesi'nde yürütülmüş olup tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Kültürel adaptasyon sürecine toplam 10 yılı aşkın deneyime sahip dört farklı çevirmen (İleri ve geri çeviri), bir fizyoterapist, bir dil ve konuşma terapisti, bir uzman ergoterapist, iki dilbilimci ve iki eğitim bilimci dâhil olmuştur (sentez ve dilbilimsel değerlendirme). İçerik geçerliği aşamasına pediatri alanında deneyimli 10 uzman terapist (7 ergoterapist, 2 fizyoterapist, 1 dil ve konuşma terapisti) katılmıştır. Ön test aşamasında 10 ebeveyn yer almış; ölçek maddelerinin anlaşılabilirliği, dilsel uygunluğu ve yönergelerin açıklığı değerlendirilmiştir. Psikometrik değerlendirme örneklemi toplam 199 ebeveynden oluşmuş; bunların 162'si tipik gelişim gösteren, 37'si atipik gelişim özellikleri bulunan çocukların ebeveynleridir. Tüm katılımcılardan veriler gönüllülük esasına göre toplanmış ve etik ilkeler titizlikle gözetilmiştir. Psikometrik analizlerde ölçeğin geçerliliği ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla bir dizi istatistiksel yöntem uygulanmıştır. İçerik geçerliği için madde düzeyi içerik geçerlik indeksi (I-CVI), ortalama içerik geçerlik indeksi (Ave-CVI) ve modifiye kappa katsayısı (k*) hesaplanmıştır. Güvenirlik analizinde iç tutarlılık katsayısı (Cronbach's α) ve test-tekrar test güvenirliği (ICC) yöntemleri kullanılmıştır. Geçerlik analizinde ise ayırt edicilik testi, ölçüt geçerliği (Erken Gelişim Evreleri (EGE) kullanılarak ) ve ROC eğrisi analizi yapılmıştır. Bulgular Çalışmadan elde edilen bulgular, Çocuk Oral ve Motor Yeterlilik Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun (ÇOMYÖ) dilsel, kavramsal ve kültürel açıdan başarılı biçimde uyarlandığını ve güçlü psikometrik özellikler sergilediğini göstermiştir. Sekiz aşamalı kültürel adaptasyon süreci kapsamında yapılan ileri–geri çeviri, dilbilimsel değerlendirme, uzman paneli ve ebeveyn ön testleri sonucunda ölçeğin Türk kültürüne tam uyum sağladığı belirlenmiştir. Uzman paneline katılan pediatri alanında deneyimli 10 terapistin değerlendirmeleri sonucunda 63 maddenin 61'i için I-CVI=1.00, iki madde için I-CVI=0.80, Ave-CVI=0.99 ve modifiye kappa (k*)=0.99 olarak bulunmuş; bu değerler ölçeğin kavramsal bütünlüğünün mükemmel düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Psikometrik analizler, ölçeğin yüksek güvenilirlik ve geçerlilik düzeyine sahip olduğunu göstermiştir. 6–72 ay aralığında çocuğu bulunan 199 ebeveyn (162 tipik, 37 atipik gelişim) çalışmaya katılmıştır. İç tutarlılık katsayıları (Cronbach's α) alt boyutlarda 0.979–0.983, toplamda 0.987 olarak saptanmıştır. Test–tekrar test güvenirliği (ICC) alt boyutlarda 0.903–0.933, toplamda 0.933 olup, tüm değerler istatistiksel olarak anlamlıdır (p<.001). Ayırt edicilik analizleri, tipik ve atipik gelişim grupları arasında tüm alt boyutlarda anlamlı farklar (p<.001) göstermiş, Cohen's d=2.038 ile güçlü bir etki büyüklüğü saptanmıştır. Ölçüt geçerliği, EGE ile yapılan karşılaştırmalarda pozitif yönde yüksek korelasyon (p<.001) ile desteklenmiştir. ROC analizi sonucunda AUC=0.900 (SE=0.0252; %95 GA: 0.850–0.938; p<0.0001), eşik ≤71 puan için duyarlılık %97.3, özgüllük %72.2 bulunmuş, ölçeğin yüksek ayırt edici güce sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç Bu çalışma, ÇÖMYÖ'nün Türkçe versiyonunun kültürel olarak başarılı biçimde uyarlandığını ve geçerli ile güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek, Türk kültürüne uygun dilsel ve kavramsal eşdeğerlik göstermiş, klinik uygulamalarda ebeveyn bildirimiyle çocukların oral-motor becerilerinin değerlendirilmesi için kullanılabilir hale getirilmiştir. ÇOMYÖ, erken çocukluk döneminde oral-motor yeterliliğin izlenmesi, riskli çocukların belirlenmesi ve ergoterapi müdahalelerinin planlanmasında etkin bir değerlendirme aracı olarak önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
INVESTIGATION OF THE TURKISH VALIDITY AND RELIABILITY OF THE CHILD ORAL AND MOTOR PROFICIENCY SCALE FROM AN OCCUPATIONAL THERAPY PERSPECTIVE Introduction and Aim Oral-motor skills are critically important in early childhood for active participation in feeding, speech, and daily life activities. Deficiencies in these skills can negatively affect functional independence and quality of life. Therefore, it is essential to have culturally valid and reliable measurement tools for assessing children's oral-motor proficiency. The aim of this study was to adapt the Child Oral and Motor Proficiency Scale (ChOMPS) into Turkish, ensure its cultural validity, and examine its psychometric properties from an occupational therapy perspective. Methods This methodological study consisted of two main phases: (1) cultural adaptation of the scale and (2) psychometric validity and reliability analyses. The process was carried out in accordance with the eight-step adaptation protocol accepted in the literature, including forward translation, synthesis, linguistic evaluation, back translation, back translation review, content validity assessment by an expert panel, pilot testing with parents, and psychometric analyses. Written permission for adaptation was obtained from the original developer, Suzanne M. Thoyre, on October 9, 2024. Subsequently, the study was approved by the Üsküdar University Non-Interventional Research Ethics Committee on February 28, 2025 (approval no: 61351342/020-895). The study was conducted in the Marmara Region, and informed consent was obtained from all participants. The cultural adaptation process involved four translators with over 10 years of experience (forward and backward translation), a physiotherapist, a speech and language therapist, an occupational therapist, two linguists, and two educational scientists. Ten pediatric rehabilitation specialists (7 occupational therapists, 2 physiotherapists, 1 speech and language therapist) participated in the content validity phase. Ten parents took part in the pilot test, which assessed the clarity, comprehensibility, and linguistic appropriateness of the items. The psychometric evaluation included 199 parents—162 of typically developing and 37 of atypically developing children—who participated voluntarily. For the assessment of validity and reliability, statistical methods such as item-level content validity index (I-CVI), average content validity index (Ave-CVI), and modified kappa coefficient (k*) were calculated for content validity; Cronbach's alpha for internal consistency and ICC for test-retest reliability; discriminant validity tests, criterion validity (using Early Developmental Stages Scale), and ROC curve analysis were conducted. Results The findings indicated that the Turkish version of the ChOMPS was successfully adapted culturally, linguistically, and conceptually, and demonstrated strong psychometric properties. The eight-step adaptation process, including forward–back translation, linguistic evaluation, expert panel review, and pilot testing, confirmed full cultural equivalence. The expert panel's evaluation of 63 items revealed excellent content validity (I-CVI values of 1.00 for 61 items and 0.80 for 2 items, Ave-CVI=0.99, k*=0.99), confirming the conceptual consistency of the scale. Psychometric analyses showed that the Turkish version of the scale was both valid and reliable. The study included 199 parents (162 of typically developing and 37 of atypically developing children) aged 6–72 months. Internal consistency and test-retest analyses demonstrated high reliability, and discriminant validity analyses confirmed that the scale effectively differentiated between typically and atypically developing children. Criterion validity analysis revealed a strong positive correlation with the Ages and Stages Questionnaires (ASQ), and the ROC analysis demonstrated excellent diagnostic accuracy and discriminative power. Conclusion This study demonstrated that the Turkish version of the ChOMPS is a culturally adapted, valid, and reliable measurement tool. The scale has proven to be linguistically and conceptually equivalent to the original version and can be effectively used in clinical settings for parent-reported evaluation of children's oral-motor skills. Turkish version of the ChOMPS is recommended as an effective assessment tool for monitoring oral-motor proficiency, identifying children at risk, and guiding occupational therapy interventions in early childhood.
Benzer Tezler
- Okul öncesi çocuklarda ince motor beceriler ve duyusal işlemleme süreçlerinin ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between fine motor skills and sensory processing in preschool children
TUBA KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DR. GÜLŞAH ZENGİN YAZICI
- Okul öncesi çocuklarda ekran maruziyetinin motor beceriler ve duyusal işlemleme üzerine etkisi
The effect of screen exposure on motor skills and sensory processing in preschool children
MERVE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH ZENGİN YAZICI
PROF. DR. ÜMİT UĞURLU
- Ayres duyu bütünleme terapisinin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda duyusal, motor, bilişsel, davranışsal beceriler ve sosyal katılıma etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of ayres sensory integration therapy on sensory, motor, cognitive, behavioral skills and social participation in children with attention deficit hyperactivity disorder: Randomized controlled trial
BÜŞRA KAPLAN KILIÇ
- Görsel praksis temelli ergoterapi eğitim programının özgül öğrenme bozukluğu olan çocukların motor ve okuma becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of visual praxis-based occupational therapy education program on motor and reading skills of children with specific learning disorders
BARKIN KÖSE