Yeşil gümrük uygulamalarının önündeki engellere yönelik fuzzy-ahp analizi: İstanbul örneği
Fuzzy-ahp analysis of the barriers to green customs practices: The case of İstanbul
- Tez No: 971444
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SABRİ ÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşmenin temel dinamiklerinden biri olan dış ticaret, ülkelerin gümrük işlemleri ve uygulamaları aracılığıyla şekillenmekte ve uluslararası rekabetin belirleyici unsurlarından biri haline gelmektedir. 21. yüzyılın ilk çeyreğinde sürdürülebilirlik kavramının küresel gündemde giderek daha fazla yer edinmesi, çevresel sorumluluk temelli“yeşil”yaklaşımların her alanda olduğu gibi gümrük yönetiminde de önem kazanmasına neden olmuştur. Bu çerçevede, sürdürülebilir bir gümrük sistemi oluşturulması, yalnızca çevresel kaygılara yanıt vermekle kalmayıp, aynı zamanda uluslararası normlara ve ticari standartlara uyumun da bir gerekliliği haline gelmiştir. Bu çalışma, Türkiye'de yeşil gümrük anlayışının etkin bir şekilde hayata geçirilmesinin önündeki engelleri belirlemeyi ve bu engellerin göreli önem düzeylerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında ilk olarak kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş ve yeşil gümrük uygulamalarının gelişimini kısıtlayan temel faktörler PESTLE analizinde yer alan 6 ana kriter (politik,ekonomik,sosyal,teknolojik,yasal,çevresel) şeklinde yapılandırılmıştır. Bunun yanı sıra,“Web of Science”veri tabanında indekslenen bilimsel yayınlar üzerinden bibliyometrik analiz gerçekleştirilerek, alana ilişkin akademik eğilimler ve odak noktaları belirlenmiştir. Tanımlayıcı analiz sürecinin ardından, çok kriterli karar verme yaklaşımlarından biri olan Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Fuzzy-AHP) yöntemi kullanılarak, 5 uzman katılımcının değerlendirmeleri doğrultusunda kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, mevzuat eksikliği ve uygulama bütünlüğünün sağlanamaması kriteri, yeşil gümrük anlayışının önündeki en önemli engel olarak öne çıkarken; kurum içi farkındalık ve eğitim yetersizliği kriteri %6,6'lık ağırlıkla en düşük öneme sahip engel olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, yeşil gümrük politikalarının geliştirilmesi sürecinde hangi faktörlere öncelik verilmesi gerektiğine dair somut bir yol haritası sunmakta; bu yönüyle hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de kamu otoriteleri ile özel sektör temsilcilerine yönelik stratejik öneriler içermektedir.
Özet (Çeviri)
One of the fundamental dynamics of globalization, foreign trade is shaped through countries' customs procedures and practices, becoming a key determinant of international competitiveness. In the first quarter of the 21st century, the growing prominence of the concept of sustainability on the global agenda has led to the increasing importance of environmentally responsible“green”approaches in all areas, including customs administration. In this context, the establishment of a sustainable customs system has become not only a response to environmental concerns but also a requirement for compliance with international norms and trade standards. This study aims to identify the barriers hindering the effective implementation of the green customs approach in Türkiye and to determine the relative significance of these barriers. As part of the research, a comprehensive literature review was conducted, and the key factors limiting the development of green customs practices were structured under six main criteria of the PESTLE analysis (political, economic, social, technological, legal, and environmental). In addition, a bibliometric analysis was carried out using scientific publications indexed in the Web of Science database to identify academic trends and focus areas in the field. Following the descriptive analysis, the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (Fuzzy-AHP), one of the multi-criteria decision-making methods, was employed to calculate the weights of the criteria based on the evaluations of five expert participants. According to the findings, the criterion of legislative shortcomings and lack of implementation coherence emerged as the most significant barrier to the adoption of the green customs approach, whereas the criterion of internal awareness and insufficient training was identified as the least significant barrier with a weight of 6.6%. The results of the study present a concrete roadmap for determining which factors should be prioritized in the development of green customs policies. In this respect, the research not only contributes to the academic literature but also offers strategic recommendations for public authorities and private sector stakeholders.
Benzer Tezler
- Türkiye lojistik kapasitesi: Yeşil lojistik yönünden bir değerlendirme
Türkiye's logistics capacity: An evaluation in terms of green logistics
SEVİL AYÇA TAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
UlaşımBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiAkıllı Ulaşım Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECLA TEKTAŞ
- Lojistik performans göstergelerin ekonomik gelişmişliğe etkisi: ARDL Yöntemi ile Türkiye ve Polonya karşılaştırması
The impact od logistics performance indicattors on economic development: Comparison of Türkiye and Poland with the ARDL Method
MELİS İREM BABÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uluslararası TicaretKafkas ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM KARADAĞ ALBAYRAK
- A network-resilient and privacy preserving federated imitation learning framework for truck platooning
Kamyon konvoyları için ağ dayanıklılığı ve gizlilik koruyucu federatif taklit öğrenme çerçevesi
HALUK ÇAĞATAY KIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER ÖZDEMİR
- Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamalarının Sürdürülebilirlik Performansı Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Sürdürülebilirlik Desteğinin Aracılık Rolü
A Research on the Mediating Role of Organizational Support in the Effect of Green Human Resource Practices on Organizational Sustainability Performance
GUMRU GULİYEVA
- Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın gümrük ve Avrupa Birliği açısından incelenmesi: Türkiye dış ticaretine yönelik bir araştırma
An examination of the European Green Deal in terms of Customs and the European Union: A research on foreign trade in Türkiye
FATİH ERBAŞI