Kent meydanlarında ısı adası etkisinin azaltımındadoğa tabanlı stratejiler: Bakırköy özgürlük meydanıörneği
Nature-based strategies in mitigating the heat islandeffect in urban squares: The case of Bakirköy özgürlüksquare
- Tez No: 971498
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ERDEM OKUMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliği ve hızla artan kentleşme, kentsel alanlarda sıcaklıkların yükselmesine ve kentsel ısı adası (KIA) etkisinin yoğunlaşmasına neden olmaktadır. Bu durum, özellikle yüksek yoğunluklu yapılaşmış bölgelerde ciddi çevresel, sosyal ve ekonomik sorunları beraberinde getirmektedir. Doğa tabanlı stratejiler (NBS), kent morfolojisinin yeniden düzenlenmesi yoluyla, sürdürülebilir ve etkili soğutma stratejileri olarak KIA yoğunluğunun azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, yoğun kentsel dokudaki meydanlarda doğa tabanlı stratejilerin KIA'yı azaltma potansiyelini değerlendirmektedir. Kentsel sıcaklıkları düşürerek mikroiklimi iyileştirecek stratejik müdahaleler önerir. Çalışma alanı olarak Bakırköy Özgürlük Meydanı'nın termal profili, morfolojisi ve yüzeyleri incelenmiş; geliştirilen senaryolar kapsamında NBS'lerin KIA yoğunluğunu azaltma etkileri test edilmiştir. Mikroiklim koşulları ENVI-met ile simüle edilmiştir. Araştırmada; (1) örneklem seçimi, (2) NBS entegrasyonuna dayalıtasarım senaryolarının geliştirilmesi, (3) ENVI-met simülasyonlarının oluşturulması ve (4) sonuçların değerlendirilmesi aşamaları izlenmiştir. Örneklem seçimi sürecinde, İstanbul'da yer alan 34 meydan alanı, çevresindeki yapılaşma yoğunluğu baz alınarak sınıflandırılmış, yüksek yoğunluklu kentsel dokuda yer alan ve 100m. çeperinde büyük su kütlesi ve/veya park alanı bulunmayan Bakırköy Özgürlük Meydanı çalışma alanı olarak belirlenmiştir. İkinci aşamada, %20 ve %40 oranlarında kademeli olarak artırılan kentsel vejetasyonun mekânsal dağılımının monoblok ve multiblok düzenlemeler çerçevesinde tasarlanması ve farklı yaprak yoğunluklarına sahip vejetasyon türlerinin entegrasyonu doğrultusunda toplam 12 tasarım senaryosu geliştirilmiştir. Son aşamalarda ise mevcut durum ve önerilen senaryoların KIA yoğunluğunu azaltma potasiyelleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın mevcut durum incelemesi sonucunda, meydan alanında ortalama sıcaklık 34°C olarak tespit edilmiş ve bazı bölgelerde sıcaklıkların 35°C'ye ulaştığı görülmüştür. Senaryolarda, özellikle yüksek yaprak yoğunluğuna sahip ağaçların kullanıldığı multiblok düzenlemede %40 vejetasyon artışıyla ortalama sıcaklık 32.9°C'ye inmiş, mevcut duruma göre 1.1°C'lik azalma sağlanmıştır. Monoblok düzenlemelerde ise benzer koşullarda ortalama sıcaklık 33.1°C'ye düşerek 0.9°C'lik iyileşme kaydedilmiştir. Çim yüzeyli düzenlemelerde ise sıcaklık düşüşü sınırlı kalmıştır. Sonuç olarak, Bakırköy Özgürlük Meydanı'nda gerçekleştirilen senaryolar, mikroiklim koşullarını iyileştirme potansiyellerini nicel olarak ortaya koymuştur. Doğa tabanlı stratejiler, kentsel morfoloji ile uyumlu tasarlandığında KIA yoğunluğunun etkin bir şekilde azaltılabileceğini ve sürdürülebilir yaya mekanlarının oluşturulabileceğini kanıtlamaktadır. Çalışma, iklime duyarlı kentsel tasarım kodlarının geliştirilmesi ve planlamada iklim adaptasyonu için yol gösterici nitelikte olup, sürdürülebilir ve yaşanabilir kamusal alanların geliştirilmesine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Global climate change and rapidly increasing urbanization have led to rising temperatures in urban areas and an intensification of the urban heat island (UHI) effect. This situation brings about serious environmental, social, and economic challenges, particularly in densely built-up areas. Nature-based strategies (NBS) contribute to reducing UHI intensity by providing sustainable and effective cooling solutions through the reorganization of urban morphology. This study evaluates the potential of nature-based strategies to mitigate the urban heat island (UHI) in squares embedded within dense urban fabrics. It proposes strategic interventions to improve the microclimate by lowering urban temperatures. As the case study, the thermal profile, morphology, and surface characteristics of Bakırköy Özgürlük Square were examined, and the UHI- mitigation effects of nature-based solutions (NBS) were tested within the developed scenarios. Microclimatic conditions were simulated using ENVI-met. The research proceeded through four stages: (1) sample selection; (2) development of design scenarios based on NBS integration; (3) construction of ENVI-met simulations; and (4) evaluation of results. During sample selection, 34 squares in Istanbul were classified by surrounding building density; Bakırköy Özgürlük Square located in ahigh-density urban fabric and lacking any large water bodies or park areas within a 100 m buffer was chosen as the study area. In the second stage, twelve design scenarios were generated by increasing urban vegetation by 20% and 40%, designing its spatial distribution through monoblock and multiblock layouts, and integrating vegetation types with different foliage densities. In the final stages, the baseline and proposed scenarios were simulated and their potential to reduce UHI intensity was evaluated. The current situation analysis revealed that the average temperature in the square was 34°C, with some areas reaching up to 35°C. Among the scenarios, especially in the multiblock arrangement where high leaf-density trees were used and vegetation was increased by 40%, the average temperature dropped to 32.9°C representing a 1.1°C reduction compared to the current state. In monoblock arrangements under similar conditions, the average temperature decreased to 33.1°C, resulting in a 0.9°C improvement. Scenarios with turf surfaces, however, resulted in only limited temperature reductions. In conclusion, the scenarios implemented in Bakırköy Özgürlük Square quantitatively demonstrate the potential for improving microclimatic conditions. The findings confirm that when nature-based strategies are designed in harmony with urban morphology, UHI intensity can be effectively reduced, and sustainable pedestrian spaces can be created. This study offers guidance for developing climate- sensitive urban design codes and planning for climate adaptation, thus contributing to the development of sustainable and livable public spaces.
Benzer Tezler
- Gündüz ve gece saatlerinde eğlence mekânı kullanımında termal konforun etkisi: Ankara örneği
The impact of thermal comfort on the usage of entertainment venues during day and night: The case of Ankara
SEVGİ SEDA YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaÇankaya ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EZGİ ORHAN
- Tarihi meydan ve aksların, geçmişte ve günümüzde kullanımları, bu kullanımların binalara olan etkisinin Beyoğlu örneğinde incelenmesi
Use all historical squares and axis in past and present and investigating effects of these usege on the building suggest case with Beyoğlu
ABDULLAH GÜNDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİHAL ULUERGİN
- İstiklal caddesinde kültürel değişim ve mekânsal yansımalar
An evaluation of cultural change and spatial reflections in Istiklal street
CEM VURAL
- Üsküdar meydanı çevre düzenleme projesi
Rearrangement project of Usküdar square
İSMAİL HAKKI DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Şehircilik ve Bölge PlanlamaDokuz Eylül ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN TANER
- Meydanı oluşturan yapıların fonksiyonel sürekliliği: Beyazıt Meydanı örneği
Functional continuity of square structures: Beyazıt Square
DİLARA SAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVER FUNDA KERESTECİOĞLU