Var olan durumlara alternatif temsiller üretmenin çocukların uzamsal becerileri üzerindeki etkisi
The influence of generating alternative representations on young children's spatial skills
- Tez No: 971512
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM ÖZDEMİR DEMİRCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uzamsal beceriler, bireylerin nesneleri ve nesneler arasındaki mekânsal ilişkileri zihinsel olarak temsil etme ve bu temsilleri manipüle etme becerilerini içeren bilişsel süreçlerdir. Bu beceriler, erken çocukluk döneminde hızla gelişmekte ve yönlendirme gibi dışsal bilişsel desteklerle biçimlenebilmektedir. Bu çalışma, alternatif düşünmeye dayalı yönlendirmelerin (karşı-olgusal ve hipotetik), okul öncesi çocukların içsel uzamsal becerileri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmaya 5–6 yaş aralığında (M = 5.58) toplam 77 çocuk katılmış; katılımcılar karşı olgusal (n = 26), hipotetik (n = 25) ve kontrol (n = 26) olmak üzere üç gruba rastgele atanmıştır. Çalışma üç oturumdan oluşmaktadır: ön test, müdahale/son test ve gecikmeli test/transfer. Müdahale sürecinde tüm çocuklara Tangram ve Katamino görevleri sunulmuş; deney gruplarına görev sonrası alternatif düşünmeye dayalı yönlendirme ifadeleri (“Şekli nereye/nasıl yerleştirmeliydin?”veya“Bir dahaki sefere şekli nereye/nasıl yerleştirmelisin?”) verilmiştir. Kontrol grubunda ise yalnızca görsel niteliklere (ör. renk) odaklanan nötr ifadeler kullanılmıştır. Çocukların uzamsal performansı, Zihinsel Döndürme Testi (Quaiser-Pohl, 2003) ve Zihinsel Dönüşüm Testi (Levine vd., 1999) ile değerlendirilmiştir. Yürütücü işlevler (DCCS) ve alıcı dil becerileri (PPVT) kontrol değişkeni olarak ölçülmüştür. Her bir görev için 3 (grup: karşı-olgusal, hipotetik, kontrol) × 3 (zaman: ön test, son test, gecikmeli test) karışık desenli varyans analizleri uygulanmıştır. Analizler, her iki görevde de zaman ana etkisinin anlamlı olduğunu göstermiştir (ps < .001); çocukların genel uzamsal performansında zamanla artış gözlenmiştir. Ancak grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmamıştır (ps > .05). Bu sonuçlara göre, yapılandırılmış oyunlar sırasında çocuklara verilen sözel geribildirimler kısa vadede bazı olumlu etkiler yaratabilse de bu etkinin gruplar arasında anlamlı farklılık oluşturmadığını ortaya koymaktadır. Gecikmeli testte gözlenen performans düşüşü, müdahalenin etkisinin zamanla azaldığını düşündürmektedir. Bulgular, dilsel yönlendirmelerin erken çocuklukta uzamsal becerilerin gelişimine katkı sağlayabileceğini, ancak bu katkının sürdürülebilirliği için daha yoğun ve uzun süreli müdahale programlarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Spatial skills refer to cognitive processes that involve mentally representing objects and the spatial relations among them, as well as manipulating these representations. These skills develop rapidly during early childhood and can be shaped by external cognitive supports such as scaffolding. This study aims to examine the effects of guidance based on alternative thinking (counterfactual and hypothetical) on preschool children's internal spatial skills. A total of 77 children aged between 5 and 6 years (M = 5.58) participated in the study and were randomly assigned to one of three groups: counterfactual (n = 26), hypothetical (n = 25), and control (n = 26). The study consisted of three sessions: pre-test, intervention/post-test, and delayed-test/transfer. During the intervention, all children were presented with Tangram and Katamino tasks; the experimental groups received guidance statements based on alternative thinking (e.g.,“Where/how should you have placed the shape?”or“Where/how should you place the shape, next time?”). In the control group, neutral statements focusing only on visual attributes (e.g., color) were provided. Children's spatial performance was assessed using the Picture Rotation Test (Quaiser-Pohl, 2003) and the Children's Mental Transformation Task (Levine vd., 1999). Executive functions (DCCS) and receptive language skills (PPVT) were measured as control variables. For each task, 3 (group: counterfactual, hypothetical, control) × 3 (time: pre-test, post-test, delayed-test) mixed-design ANOVAs were conducted. The analyses revealed a significant main effect of time in both tasks (ps < .001), indicating a general increase in spatial performance over time. However, the group × time interaction was not significant (ps > .05). These findings suggest that while verbal feedback provided during structured play may yield some short-term benefits, the differences between groups were not statistically significant. The decrease observed in the delayed test further indicates that the effect of the intervention diminished over time. Overall, the results highlight that linguistic scaffolding can contribute to the development of spatial skills in early childhood, but more intensive and prolonged interventions may be required to sustain these gains.
Benzer Tezler
- The role of oxidative stress factors in the pathophysiology of Ocular Rosacea, analysis of tears and other materials
Oküler Rosacea patofizyolojisinde oksidatif stres faktörlerinin rolü, gözyaşı ve diğer materyallerin analizi
NİLÜFER YEŞİLIRMAK
Doktora
İngilizce
2023
BiyokimyaGazi ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN BUKAN
PROF. DR. JEAN-LOUIS BOURGES
- Kuir okuma: Dijital değerlerin mimarlık üretimlerinde potansiyelleri
Queer reading: The potential of digital values in architectural productions
FEYZA ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET HÜLYA ARI
DR. SEVGİ TÜRKKAN SROKA
- Kurdish Rock musicians in the circle of Ziryab Music Magazine
Ziryab Müzik Dergisi çevresi içindeki Kürtçe Rock müzisyenleri
GÜNAY KOÇHAN
- Making and breaking authorship, potentials in architectural design studio
Müellifliğin inşaası ve bozulmasında mimari tasarım stüdyosunun potansiyelleri
SEVGİ TÜRKKAN
- The link between the Turkish wheat sector and the sustainable development goals; along with recommendations for Turkey's SDG 2050 targets
Türkiye buğday sektörü ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri arasındaki bağlantı; Türkiye'nin SKH 2050 hedefleri için önerilerle birlikte
HELİN SEZGİT
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE CAMGÖZ AKDAĞ