Türkçe eğitiminde edebî kahramanların rol model işlevi: Ortaokul öğrencileri ve öğretmen adaylarının görüşleri
The role model function of literary heroes in Turkish education: Views of secondary school students and pre-service teachers
- Tez No: 971526
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH KANA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı edebî eserlerdeki kahramanları rol-model almayla ilgili ortaokul öğrencilerinin ve Türkçe öğretmen adaylarının görüşlerini belirlemektir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden karma çeşitleme deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini ortaokul öğrencileri oluştururken örneklemini Türkiye'nin batısında bir devlet okulunda öğrenim gören 104 gönüllü ortaokul öğrencisi ve Türkiye'nin batısında bulunan devlet üniversitesinde okuyan 18 ile 25 yaş arasındaki gönüllü 57 Türkçe öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Erol ve Kaya (2022) tarafından geliştirilen 'Edebî Eserlerdeki Kahramanları Rol-Model Alma' ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS for Windows 21.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Nicel verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Ölçeğin alt boyut puanı katılımcıların sosyo-demografik özelliğine göre, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Edebî eserlerdeki kahramanları rol model alma ölçeğindeki maddeler veya ölçeğin tek boyutuyla öğrencilerin cinsiyet, yaş, not ortalaması, okunan kitap sayısı, okurluk düzeyi, tercih edilen roman türleri değişkenleri arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Nitel veriler, MAXQDA programı kullanılarak incelenmiş ve kodlar, temel bulguları yansıtan temalar halinde sistematik olarak düzenlenmiştir. Veriler, araştırma soruları ve hedefler doğrultusunda yorumlanmıştır. Öğretmen adaylarına göre rol-model alma kavramı beğenilen insanların hayat tarzını örnek alma olarak nitelendirilirken rol- model alma davranışı bireysel ilgi ve ihtiyaçlara göre şekillenmekte ve insanların gelişimine katkı sağlamaktadır. Öğrencilerin edebî eserlerdeki karakterlerle kendilerini özdeşleştirerek onların yaşadığı deneyimlerden ders çıkardığı ve bu sayede doğru ya da yanlış davranışlar konusunda bilinçlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study explores the perspectives of lower secondary school students and pre-service Turkish teachers on role-modeling characters in literary works. A mixed-methods research design was employed, involving 104 lower secondary school students from a public school in western Türkiye and 57 pre-service Turkish teachers aged 18 to 25 from a state university in the same region. The Role-Modeling the Characters in Literary Works scale (Erol & Kaya, 2022) was used as a data collection tool. Quantitative data were analyzed using SPSS 21, applying descriptive statistical methods such as mean and standard deviation. Sub-dimension scores were examined based on participants' sociodemographic characteristics using t-tests and one-way ANOVA. The findings revealed significant differences in role-modeling tendencies based on gender, age, grade point average, reading habits, and preferred novel genres. Qualitative data were analyzed thematically using MAXQDA. The results indicated that role-modeling behavior involves imitating admired characters' lifestyles, aligning with personal interests and needs, and contributing to individual development, as perceived by teacher candidates. Students reported identifying with literary characters, learning from their experiences, and gaining awareness of ethical behaviors. These findings highlight the role of literature in shaping students' moral and personal development, emphasizing the importance of character representation in literary works.
Benzer Tezler
- Ayşe İlker'in çocuk edebiyatı ile hikâyelerinin incelenmesi
Study on Ayşe İlker's stories about children literature
SEVCAN ÖZDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. KEMAL YÜCE
- Çocukların edebi eser karakterlerini rol-model alma eğilimleri ile öz şefkat ve sosyal sorumluluk arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between children's tendency to take literary characters as role models and their levels of self-compassion and social responsibility
BÜŞRA NUR MUSULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN SEZGİN
- Çocuk edebiyatı kapsamında çizgi romanlaştırılan Dede Korkut Hikayelerinin yapı ve eğitsel değerler yönünden incelenmesi
Analysis of Dede Korkut Stories comicized in the scope of children's literature in terms of structure and educational values
ŞEYDA ÇETİN EFE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SAVAŞ
- Aytül Akal'ın öykülerinin çocuklara eleştirel düşünme becerisi kazandırması bağlamında incelenmesi
Analysing Aytül Akal's stories in terms of acquiring critical thinking skill to children
EMİNE KEMANECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN ÖZDEMİR
- Reşat Nuri Güntekin'in üç romanında (Çalıkuşu, Acımak, Yeşil Gece) değerler eğitimi
Values of education in three novels of Reşat Nuri Güntekin (Çalıkuşu, Acımak, Yeşil Gece)
ELİF KOSTAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGÜL TÜRKMENOĞLU