Erzurum yöresinde icra edilen lavikler ve müzikal özellikleri
Laviks performed in erzurum region and their musical characteristics
- Tez No: 971765
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNAN HAŞHAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Türk halk müziği, Erzurum yöresi, açış, lavik, zurna, Turkish folk music, Erzurum region, improvisation, lavik, zurna
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, Erzurum yöresi laviklerinin müzikal özelliklerinin belirlenmesine odaklanmaktadır. Araştırma sürecinde, Erzurum yöresi müzik kültürü açısından önemli bir yere sahip olduğu gözlemlenen laviklere yönelik kaynak eksikliği olduğu tespit edilmiş ve bu tespitten hareketle laviklerde öne çıkan çeşitli hususiyetlerin incelenerek alan yazına kazandırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeli esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmada, laviklerin genel özelliklerinin belirlenmesi için literatür taraması yapılmış ve ulaşılan bilgiler çeşitli açılardan yorumlanarak ilgili bölümlerde sunulmuştur. Laviklerin müzikal özelliklerinin belirlenmesi için ise ilk olarak ulaşılabilen lavik icra kayıtları incelenerek bu icra kayıtlarından hareketle laviklerin genel müzikal özelliklerine yönelik fikir sahibi olunmuştur. Ardından alan araştırması kapsamında Erzurum yöresi örnekleminde, lavik icracılarına ulaşılmış ve bu icracıların lavik icraları kayıt altına alınmıştır. Son olarak kayıt altına alınan icralar içerisinden -araştırma sürecinde kazanılan bilgilerden hareketle- tam anlamıyla lavik olarak değerlendirilebilecek içeriklerde olan örnekler belirlenerek notaya alınmış ve bu notalar üzerinde laviklerde öne çıkan müzikal özelliklere yönelik elde edilen çeşitli bilgiler sunulmuştur. Bulgular: Araştırma sürecinde, Erzurum yöresinde yaygın olarak zurna ile icra edilen otuz beş adet lavik örneğine ulaşılmış ancak bu örneklerin birçoğunun karakteristik laviklerden daha çok birer doğaçlama açış oldukları görülmüştür. Yapılan çeşitli değerlendirmeler sonucunda, karakteristik açıdan tam anlamıyla lavik olarak değerlendirilebilecek dört adet lavik örneği belirlenmiş ve bu lavikler üzerinde çeşitli incelemeler yapılmıştır. Örneklem grubu olarak seçilen bu dört adet lavik örneği notaya alınarak müzikal açıdan incelenmiş ve araştırmanın ana bulguları bu doğrultuda şekillendirilmiştir. Sonuç: Araştırma kapsamında; Erzurum yöresinde laviklerin özellikle bar oyunlarının başlangıcında, ayrıca düğün, kısır gecesi, gelin alma/çıkarma ve herfene ismi verilen çeşitli müzikli toplantılarda seslendirilen serbest ritimli bir açış türü olduğu, zurna başta olmak üzere mey ve klarnet çalgılarıyla da icra edildiği, lavik icrasında öne çıkan birçok icracı bulunmakla birlikte; Ağa Dede Keskin, İlhami Ensaroğlu, Şuayb Yördem ve Abdulhamit Cızoğlu'nun öne çıktığı, laviklerin genellikle uşşak makamı dizisinde ayrıca yedi veya dokuz ses genişliğinde olduğu, geleneksel icralarında özellikle zurna çalgısıyla özdeşleşmiş çeşitli üslup-tavır özelliklerinin önemli bir yere sahip olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: This research focuses on determining the musical characteristics of the Erzurum region“lavik”. During the research process, it was determined that there was a lack of resources regarding“lavik”, which were observed to be important in terms of Erzurum region's music culture, and based on this, it was aimed to contribute to the literature by examining various features that stand out in“lavik”. Method: This research was carried out with the survey model, which is one of the qualitative research methods. In the research, a literature review was conducted to determine the general characteristics of the“lavik”and the information obtained was interpreted from various perspectives and presented in the relevant sections. To determine the musical characteristics of“lavik”, first, the accessible“lavik”performance records were examined and based on these performance records, an idea about the general musical characteristics of“lavik”was obtained. Then, within the scope of the field research,“lavik”performers were reached in the Erzurum region sample and the“lavik”performances of these performers were recorded. Finally, from the recorded performances, examples that could be considered fully“lavik”were determined -based on the information gained during the research process- and notated, and various information obtained regarding the musical features prominent in“lavik”were presented on these notes. Findings: During the research process, thirty-five examples of lavik commonly performed with zurna in the Erzurum region were reached, but most of these samples appeared to be improvised openings rather than characteristic“lavik”. As a result of various evaluations, four“lavik”samples that can be considered as fully“lavik”in terms of characteristics were determined and various studies were conducted on these“lavik”. These four“lavik”samples, selected as the sample group, were notated and examined musically, and the main findings of the research were shaped in this direction. Results: Within the scope of the research; it was concluded that“lavik”are a free rhythmic opening type performed especially at the beginning of bar plays in the Erzurum region, and also at various musical gatherings called weddings, traditional nights, aking/taking out the bride and“herfene”; that they are performed with mey and clarinet instruments, especially“zurna”; that there are many prominent performers in“lavik”performance; Ağa Dede Keskin, İlhami Ensaroğlu, Şuayb Yördem and Abdulhamit Cızoğlu stand out; that“lavik”are generally in the uşşak maqam scale and also seven or nine notes wide; and that various style-attitude features, especially identified with the“zurna”instrument, have an important place in their traditional performances.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Döneminde Erzurum'da tilavet geleneği: Meşhur kurra ve okuyucular
Recitation tradition in Erzurum during the Republican Era: Famous quran and readers
ÖZER CÖMERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YILMAZ
- Erzurum yöresine ait oyun havalarının farklı değişkenler yönünden incelenmesi
The analysis of the traditional dance music in Erzurum region in terms of the different parameters
MAHMUT KIVANÇ
- Geleneksel Türk halk müziği nefesli enstrumanlarından“zurna”nın Erzurum Bölgesine ait icralarda tavır özelliklerinin tespiti
Determination of tavir characteristics of traditional Turkish folk music from fraudulent i̇nstruments zurna belonging to Erzurum Region
ERDİ ARSLAN
- Türkiye'deki zurna icra pratiklerinde yaygın tını ve üslûp farklılıklarının çalgıbilimsel bir çerçevede değerlendirilmesi
Evaluation of common timbre and stylistic differences in zurna performance practices in turkey in orgonological framework
YUNUS EMRE
Doktora
Türkçe
2024
MüzikAnkara Müzik ve Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKKI ALPER MARAL
- Ankara Devlet Konservatuvarı derleme kayıtlarında yer alan Erzurum yöresi halk ezgilerinde ritim sazların icra ettiği kalıpların incelenmesi
An analysis of the percussion instruments by rhythmic patterns found in the folk tunes of Erzurum and surrounding area in the records of Ankara State Conservatory compilations
CEMAL ÖZKIZILTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MüzikHacettepe ÜniversitesiGeleneksel Türk Müzikleri Ana Sanat Dalı
PROF. DR. AYTEN KAPLAN