Geri Dön

İslam kaynakları özelinde Hz. Muhammed'den önceki peygamberlerin uygulamalarında yönetim ilkeleri

Administrative principles in the practices of prophets before Prophet Muhammad according to Islamic sources"

PDF İndir

  1. Tez No: 972171
  2. Yazar: MUHAMMED ALPARSLAN KARTAL
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN YAZICI
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Kamu Yönetimi, Siyasal Bilimler, Public Administration, Political Science
  6. Anahtar Kelimeler: Din-siyaset ilişkileri, Siyasi yönetim, Religious-politics relations, Political administrative
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Hz. Muhammed öncesi peygamberlerin hayatları ve mücadelelerinden hareketle kamu yönetimi disiplini açısından ilke ve yöntem çıkarımlarında bulunmayı amaçlamaktadır. Tezin temel önermesi, peygamberlerin yalnızca dinî liderler değil aynı zamanda içinde bulundukları toplumu yönlendiren düzenleyen ve dönüştüren kamusal aktörler olduğudur. Bu bağlamda peygamberlerin tebliğ süreçleri, kriz yönetimi, adalet tesis etme çabaları ve sosyal reform girişimleri kamu yönetimi ilkeleriyle birlikte analiz edilmiştir. Peygamberlerin yaşadığı dönemler, sosyal çözülmenin ekonomik adaletsizliklerin ahlaki yozlaşmanın ve siyasi karmaşaların öne çıktığı tarihsel kesitlerdir. Bu zorlu şartlara rağmen peygamberler, toplumlarını dönüştürmek adına yüksek ahlaki sorumlulukla hareket etmiş ve değer temelli liderlik örnekleri sunmuşlardır. Bu durum, onların hem tarihsel hem de evrensel düzeyde kamu yönetimi açısından özgün birer model sunabileceğini ortaya koymaktadır. Literatürde peygamberlerin liderlik ve yönetim rolleri daha çok dini bağlamda ele alınmış ancak kamu yönetimi bilimiyle ilişkilendirilerek sistematik bir analiz yapılmamıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurarak peygamberlerin yönetsel rolleri üzerine özgün bir modelleme önermektedir. Mevcut kamu yönetimi teorilerinde etik, liderlik, katılımcılık ve kriz yönetimi gibi alanlara yönelik arayışlar düşünüldüğünde peygamberlerin tarihsel pratikleri zengin bir katkı sunabilir. Bu tezde geliştirilen Nebevî yönetim modeli (NYM), dört temel unsur üzerine inşa edilmiştir: Amaçlar, ilke ve değerler, yöntemler ve reformlar. Peygamberlerin temel amacı; toplumsal barışı, adaleti ve ahlaki dirilişi sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda dürüstlük, sabır, şura, liyakat ve hesap verebilirlik gibi ilkeleri benimsemişlerdir. Yöntem olarak iletişim, örnek olma, sosyal ittifaklar kurma, eğitim, ikna ve gerektiğinde direnç gösterme gibi stratejiler öne çıkar. Reformlar ise mevcut yapının dönüştürülmesine adaletin yeniden tesisine ve toplumsal bilinç inşasına yöneliktir. Hz. Musa'nın Firavun'a karşı yürüttüğü özgürlük mücadelesi, Hz. Yusuf'un kriz döneminde uyguladığı ekonomi politikaları, Hz. İbrahim'in tevhid mücadelesi, Hz. Nuh'un sosyal izolasyona rağmen inşa ettiği dirayetli liderlik gibi örnekler her bir peygamberin farklı bir yönetim becerisi ve yöntemi sergilediğini göstermektedir. Bu örnekler sadece tarihsel değil aynı zamanda yönetsel ve evrensel dersler içermektedir. Peygamberlerin yönetim pratiği, toplumsal sorunlara çözüm üretmede ahlaki sorumluluğu esas alır. Günümüz kamu yönetimi anlayışında da eksikliği hissedilen bu etik derinlik, Nebevî Yönetim Modeli aracılığıyla yeniden teorik çerçeveye dâhil edilebilir. Böylece yönetişim, hesap verebilirlik ve kamu hizmeti motivasyonu gibi çağdaş kavramlar daha güçlü temellere oturtulabilir. Bu çalışmada önerilen model, modern yönetim paradigmalarına alternatif değil tamamlayıcı bir çerçeve olarak sunulmaktadır. Zira nebevî tecrübeler, insan merkezli, değerlere dayalı ve uzun vadeli bir bakış açısı sunar. Bu yaklaşım, özellikle kriz dönemlerinde yöneticilere rehberlik edebilecek niteliktedir. Nebevî yönetim modeli'nin kamu yönetimi bilimine katkısı; teorik çeşitliliğin artırılması, yönetim etiğinin derinleştirilmesi ve liderlik kavramının daha bütüncül biçimde ele alınmasına imkân tanımasıdır. Ayrıca farklı kültürel bağlamlarda uygulanabilir olması, modeli evrensel kamu yönetimi tartışmalarına dâhil etme potansiyeli taşımaktadır.

Özet (Çeviri)

This study aims to derive principles and methods for the discipline of public administration by examining the lives and struggles of prophets who lived before Prophet Muhammad. The central thesis is that prophets were not only religious leaders but also public actors who guided, organized, and transformed the societies in which they lived. In this context, their processes of communication, crisis management efforts, justice-oriented actions, and attempts at social reform have been analyzed alongside core principles of public administration. The eras in which the prophets lived were marked by social disintegration, economic injustice, moral decay, and political turmoil. Despite these difficult conditions, prophets acted with a high sense of moral responsibility and offered examples of value-based leadership to initiate societal transformation. These aspects suggest that prophets can serve as original models for public administration at both historical and universal levels. In the existing literature, the leadership and administrative roles of prophets are typically discussed in a religious context, but rarely examined systematically within the framework of public administration. This study fills that gap by offering a unique model that interprets their managerial roles through an administrative lens. Given the current interest in ethics, leadership, participation, and crisis management in public administration theory, the historical practices of prophets provide rich and relevant contributions. The Prophetic Governance Model (PGM) developed in this thesis is built on four foundational components: goals, principles and values, methods, and reforms. The primary aim of the prophets was to establish social peace, justice, and moral revival. To achieve this, they adopted principles such as integrity, patience, consultation (shura), merit, and accountability. Their methods included communication, leading by example, building social alliances, education, persuasion, and, when necessary, resistance. The reforms they pursued were directed at transforming unjust systems, restoring justice, and cultivating public consciousness. Examples such as Moses' struggle for freedom against Pharaoh, Joseph's economic policies during a time of crisis, Abraham's monotheistic mission, and Noah's resilient leadership despite social isolation, all demonstrate diverse management skills and strategies among prophets. These are not merely historical accounts but carry timeless and universal lessons in governance. The prophetic approach to administration places ethical responsibility at the core of problem-solving in society. In this regard, the moral depth missing in contemporary public administration can be reintegrated into theoretical discourse through the Prophetic Governance Model. Rather than presenting an alternative to modern administrative paradigms, the model proposed here is intended as a complementary framework. Prophetic experience offers a human-centered, values-driven, and long-term perspective. This approach is especially valuable for leaders during times of crisis. The PGM contributes to the science of public administration by enhancing theoretical diversity, deepening administrative ethics, and offering a more holistic understanding of leadership. Its potential applicability across different cultural contexts positions the model as a valuable contribution to global discussions on public governance.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    820909

    Süyûtî'nin ed-Dürrü'l-Mensûr'unda peygamberlerin ismet sıfatına ilişkin isrâiliyat'ın kritiği

    The critique of israeli narrations regarding the attribute of ismah of the prophets in Suyuti's ad-Durr al-Manthuur

    ARZU ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    DinBursa Uludağ Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN ÖZ

  2. Tez No

    756218

    Hz. Peygamber'in Kur'ân'da zikredilen semâvî mûcizeleri (Risâle-i Nûr özelinde)

    The heavenly miracles of Prophet Muhammad (PBUH) mentioned in the Qur'an according to the Risale-i Nur

    ABDULKADİR ERTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DinDicle Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÇELİK

  3. Tez No

    1005413

    Hz. Peygamber döneminde yakın dövüş silahları ve savunma teçhizatı

    Close-combat weapons and defensive equipment in the time of the Prophet Muhammad

    HALİL İBRAHİM YILMAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    TarihSakarya Üniversitesi

    İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK

  4. Tez No

    323538

    Şî'â'ya göre Tıbb-ı nebevi rivayetleri ve Ehl-i Sünnet rivayetleri ile mukayesesi (Kitâbu Tıbbı Ehl-i Beyti'n-Nebî özelinde)

    The comparison between Sunnis? narratives and Shia?s narratives of the medicine of the prophet (Hz. Mohammed (s.a.s.)) (Kitâbu Tıbbi Ehl-i Beyti?n-Nebî özelinde)

    AYŞE DUMANLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    DinFırat Üniversitesi

    Temel Bilimler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. VELİ ATMACA

  5. Tez No

    495893

    Hicri IV. asırda nübüvvet karşıtlığı ve hadis tartışmaları-Tesbitü Delâili'n-Nübüvve adlı eser özelinde-

    The adversaries of prophethood in iv. century of the hegira and hadith arguments -in the context of the text named -Tathbît Al-Dala'il Al-Nubuwwa-

    AYŞE SAĞLAM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜSEYİN HANSU

Geri Dön