Siyah-alaca ve kırmızı-alaca süt sığırlarında dış görünüş özellikleri, meme başı hiperkeratozu ve kirlilik puanı ile süt verimi ve kalitesi arasındaki ilişkiler
Type traits, teat end hyperkeratosis and dirtiness score of holstein-friesian and red-holstein cows and their relations with milk yield and quality
- Tez No: 972199
- Danışmanlar: PROF. DR. ATAKAN KOÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zootekni Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Süt, insan beslenmesinde büyük rol oynamaktadır ve süt verimi ve kalitesi birçok faktörden etkilenmektedir. Bu faktörlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Siyah-Alaca (SA) ve Kırmızı-Alaca (KA) ırkı sığırlarda doğrusal ve doğrusal olmayan tip özellikleri, meme başı hiperkeratozu (MBH) ve beden kirlilik skoru (BKS) ile süt verimi ve kalitesi arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Aydın ili Cincin Köyü'nde 2023 yılında Macaristan'dan gebe düve olarak ithal edilen 58 baş SA ve 62 baş KA olmak üzere toplam 120 baş ilk laktasyondaki inek kullanılmıştır. İşletme ayda bir kez sabah sağımında ziyaret edilerek sağım esnasında hem ineklerin BKS'si ve sağımdan hemen sonra da MBH'si belirlenmiş, hem de sağımı temsil eden süt örneklerinin analizi ile süt kalite özellikleri belirlenmiştir. Çalışma, Kasım 2023 ile Ocak 2025 arasında yürütülmüştür. 1 - 9 skala ölçek kullanılarak 18 doğrusal tip özelliği (DTÖ) skorları belirlenmiştir. Bu özellikler; sağrı yüksekliği (SY), göğüs genişliği (GG), beden derinliği (BD), sağrı eğimi (SE), sağrı genişliği (SG), vücut kondisyon puanı (VKP), arka bacak duruşu (ABDu), arka bacak açısı (ABA), arka diz yapısı (ADY), tırnak taban yüksekliği (TTY), ön meme bağlantı açısı (ÖMBA), arka meme genişliği (AMG), arka meme yüksekliği (AMY), meme merkez bağı (MMB), meme taban yüksekliği (MTY), arka meme başı yerleşimi (AMBY), ön meme başı uzunluğu (ÖMBU) ve meme ariliği (MA)'dir. Bu özelliklerin en küçük kareler ortalamaları sırasıyla 6,53 ± 0,10; 5,15 ± 0,14; 5,63 ± 0,10; 6,82 ± 0,16; 4,29 ± 0,08; 4,85 ± 0,09; 4,91 ± 0,08; 6,47 ± 0,10; 5,09 ± 0,09; 4,31 ± 0,06; 4,52 ± 0,08; 5,77 ± 0,09; 4,77 ± 0,04; 5,29 ± 0,07; 8,31 ± 0,08; 6,06 ± 0,17; 5,36 ± 0,08 ve 7,44 ± 0,18 olarak hesaplanmıştır. Bir diğer dış görünüşe göre değerlendirme yöntemi olan Doğrusal Olmayan (100 puan) yöntemde ise süt tipi (ST), beden, ayak ve bacak (A-B), meme ve toplam puan (TP) belirlenmiş ve en küçük kareler ortalamaları sırasıyla 82,30 ± 0,17, 82,97 ± 0,13, 81,76 ± 0,18, 83,98 ± 0,09 ve 82,98 ± 0,06 olarak hesaplanmıştır. MBH ve BKS için ise sırasıyla 1 - 4 skala ve 1 - 5 skala kullanılmış ve en küçük kareler ortalamaları sırasıyla 2,52 ± 0,03 ve 2,43 ± 0,03 olarak belirlenmiştir. Süt verimi ve kalite özellikleri olarak ise sabah süt verimi (SSV, kg), günlük ortalama süt verimi (GOSV, kg), 305 günlük süt verimi (305-gSV, kg), süt yağ oranı (YO, %), yağsız kuru madde oranı (YKMO, %) ve somatik hücre sayısı (Log10SHS) incelenmiş ve en küçük kareler ortalamaları sırasıyla 12,65 ± 0,12 kg, 26,54 ± 0,81 kg, 8350,02 ± 282,97 kg, %3,24 ± 0,02, % 9,57 ± 0,05 ve 5,28 ± 0,01 (190.546 hücre / ml) olarak hesaplanmıştır. Çoğu doğrusal ve doğrusal olmayan tip özelliği üzerine ırk etkisi önemsizken (P > 0,05), SA'larda KA ineklerden daha yüksek değerler elde edilmiştir. Yapılan stepwise regresyon analizinde 305-gSV için DTÖ'lerden SG, ABA, ÖMBA ve ADY özellikleri; GOSV için SG, ABA ve doğrusal olmayan 100 puan sisteminden ST; SSV için doğrusal tip özelliklerinden VKP ve SG özellikleri; Log10SHS için ise sadece ÖMBU özelliği öne çıktığından bu dış görünüş özellikleri ilgili özelliğin analizinde çevresel faktörlerle birlikte istatistik analiz modeline dahil edilerek etkileri araştırılmıştır. Süt verimi ile dış görünüş özellikleri arasındaki korelasyonlar da belirlenmiş, SG ile GOSV ve 305-gSV arasında önemli ve orta düzeyde korelasyon katsayıları hesaplanmıştır (sırasıyla r = 0,33 ve r = 0,31). Diğer taraftan, BD ve YO arasında önemli ve pozitif korelasyon bulunmuş olup (r = 0,20), diğer korelasyon katsayıları ise -0,34 ile 0,33 arasında değişmektedir. Bir döl verim özelliği olan ilkine buzağılama yaşı (İBY)'na bakıldığında hem ırk hem doğum mevsimi etkileri önemli bulunmuş (P < 0,01) ve en küçük kareler ortalaması 27,00 ± 0,14 ay olarak hesaplanmıştır. İBY'nin SE ile anlamlı pozitif korelasyon gösterdiği (r = 0,20, P < 0,05) ve tip özellikleriyle olan tüm korelasyonların -0,27 ile 0,20 arasında değiştiği görülmüştür. Sonuç olarak, dış görünüş özelliklerinden meme özellikleri, süt tipi ve toplam puan bakımından SA ırkı lehine farklılıklar elde edilmiş olmasına karşın, ırklar arasında süt verimi açısından önemli bir farklılık bulunmamış, ancak KA ırkının daha yüksek süt bileşen değerlerine (YO ve YKMO) ve daha düşük SHS düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Milk plays a great role in human nutrition and its quantity and quality is influenced by so many factors. The determination and evaluation of those factors is very crucial. This study aimed to determine the relationships between linear and non-linear type traits, teat end hyperkeratosis (TEH), body dirtiness score (BDS), and milk yield and quality in Holstein-Friesian (HF) and Red-Holstein (RH) cattle. A total of 120 first-lactation cows, including 58 HF and 62 RH, imported from Hungary as pregnant heifers in 2023, were used in Cincin Village, Aydın Province, Türkiye. The farm was visited once a month during morning milking, and the BDS and TEH of the cows were determined during milking and the milk quality characteristics were determined by analyzing the milk samples representing the milking. The study was conducted between November 2023 and January 2025. 18 linear type trait (LTT) scores were determined using a 1 to 9 scale. These traits are; stature (ST), chest width (CW), body depth (BD), rump angle (RA), rump width (RW), body condition score (BCS), rear legs rear view (RLV), rear legs set angle (RLA), hock structure (HS), foot angle (FA), fore udder attachment (FUA), rear udder width (RUW), rear udder height (RUH), central ligament (CL), udder depth (UD), rear teat placement (RTP), fore teat length (FTL) and mammary acuity (MA). The least square means of these traits were 6.53 ± 0.10, 5.15 ± 0.14, 5.63 ± 0.10, 6.82 ± 0.16, 4.29 ± 0.08, 4.85 ± 0.09, 4.91 ± 0.08, 6.47 ± 0.10, 5.09 ± 0.09, 4.31 ± 0.06, 4.52 ± 0.08, 5.77 ± 0.09, 4.77 ± 0.04, 5.29 ± 0.07, 8.31 ± 0.08, 6.06 ± 0.17, 5.36 ± 0.08 and 7.44 ± 0.18 scores, respectively. In the non-linear (100 points) method, which is another evaluation method based on type traits, the dairy strength (DS), frame, feet and legs (FL), udder and total score (TS) were determined and the least square means were 82.30 ± 0.17, 82.97 ± 0.13, 81.76 ± 0.18, 83.98 ± 0.09 and 82.98 ± 0.06 scores, respectively. As for the TEH and BDS, scales of 1 to 4 and 1 to 5 were used, respectively and their overall means were found to be 2.52 ± 0.03 and 2.43 ± 0.03 scores, respectively. The milk yield and quality traits considered here were the morning milk yield (MMY), average dairy milk yield (ADMY), 305 days milk yield (305-dMY), milk fat content (FC), non-fat dry matter (NFDM) content and somatic cell count (Log10SCC) and their least square means were 12.65 ± 0.12 kg, 26.54 ± 0.81 kg, 8350.02 ± 282.97 kg, 3.24 ± 0.02%, 9.57 ± 0.05% and 5.28 ± 0.01 (190,546 cells/ml), respectively. While breed effects on most linear and non-linear type traits were not significant (P > 0.05), higher values were obtained in HF than RH cows. With the stepwise regression analysis performed, the RW, RLA, FUA and HS traits from the LTTs were used for the 305-gMY; RW, RLA and DS from the nonlinear 100-point method were used for the ADMY; BCS and RW traits from the linear type traits were used for the MMY. As for Log10SCC, only the FTL trait was prominent. Therefore, these type traits were included in the statistical analysis model along with environmental factors in the analysis of the relevant trait, and their effects were investigated. Correlations coefficients between milk yield and type traits were also determined and there was a significant moderate correlation for the RW with ADMY and 305-dMY (r = 0.33, r = 0.31, respectively). On the other hand, only the milk FC was found to be significantly positively correlating with the BD (r = 0.20); other calculated correlation coefficients were ranging between -0.34 and 0.33. Regarding the first calving age (FCA) as a reproductive trait, both the breed and birth season effects were found significant (P < 0.01) and the overall mean was found to be 27.00 ± 0.14 months. The FCA was also significantly positively correlating with the RA (r = 0.20, P < 0.05) and all correlations with type traits ranged between -0.27 and 0.20. In conclusion, although significant differences were observed in favor of the HF breed regarding the type traits, including udder characteristics, dairy strength and total score, no differences were found between the breeds in terms of milk yield; however, it was determined that the RH breed had higher milk components (FC and NFDM) in addition to lower SCC levels.
Benzer Tezler
- İlk laktasyondaki kırmızı-alaca ve siyah-alaca sığırlarda süt ve döl verimi ile süt kalite özellikleri üzerine bir araştırma
A study on milk yield,reproduction and milk quality characteristics of primaparous red-holstein and holstein-fresian cows
RAMAZAN GÜRSES
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATAKAN KOÇ
- Kırmızı alaca sığırlarının süt verimi ve süt kalite özellikleri üzerine bir araştırma
A research on milk production and milk quality traits of red holstein
HALİL YILMAZ
- Türk siyah alaca sağmal ineklerde gece aydınlatmasının süt ve kan melatonin düzeylerine etkileri
Effects on milk and blood melatonin levels of night lighting in turkish holstein cows
RUKİYE GARİP
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
BiyokimyaSelçuk ÜniversitesiVeterinerlik Biyokimyası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ BAŞPINAR
- Effect of calcium supplementation at calving on postpartum performance and milk composition of dairy cows
Süt ineklerine buzağılamada kalsiyum sağlanmasının postpartum performans ile süt kompozisyonu üzerine etkisi
TURKY ALHELO