Tasavvuf müziği teorilerinin mitolojik anlatılara dayalı inanç sistemleri üzerinden incelenmesi
A study of sufi music theories through belief systems based on mythological narratives
- Tez No: 972292
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA SOYLU BAĞÇECİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Dini müzik, Religious music
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih boyunca hemen hemen tüm toplumlarda müzik ve inanç iç içe olmuş; toplumsal yapılanmaların ve yaşamın her alanında müzik daima yerini ve önemini korumuştur. Mistisizm ve müzik arasındaki ilişki, farklı kültürlerde en eski kaynaklardan bugüne kadar çeşitli yönleriyle ele alınmış ve müziğe ait pek çok unsur, Tanrı ve insan arasındaki iletişimin bir sembolü olmuştur. Yaratılış, mistisizm, inanç, devir, döngü, vahdet-i vücud ve gnostisizm gibi soyut kavramlarla müzik arasında kurulan ilişki, müziğin sadece estetik bir olgu değil, aynı zamanda metafizik ve mitolojik anlamlar taşıyan bir ifade biçimi olarak değerlendirilmesine yol açmıştır. Bu bağlamda, müziğin çeşitli inanç sistemlerinde mitolojik ve kozmolojik boyutlarıyla ele alınması, onun kutsal ve bütünsel bir varoluş biçimi olarak yorumlanmasına zemin hazırlamıştır. Müzikle ilişkilendirilen çeşitli inanç sistemleri çerçevesinde, mitolojik unsurların müzik aracılığıyla nasıl yansıtıldığına dair birçok çalışma yapılmış olmakla birlikte, bu çalışmaların bütüncül bir yaklaşımla tek bir çerçeve içerisinde toplandığı kapsamlı bir araştırmaya rastlanmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, tasavvuf müziği teorilerinin mitolojik anlatılara dayalı inanç sistemleri üzerinden incelenmesi ve söz konusu teorilerin mitolojik kökenlerini ortaya koymaktır. Dolayısı ile araştırma sorusu tasavvuf müziği teorilerinin mitolojik kökenleri nelerdir? olarak belirlenmiştir. Araştırma için gerekli olan verilerin toplanmasında, araştırma konusuna kaynaklık edebilecek tez, makale, kitap ve dergi taraması yapılmıştır. Tasavvuf dünyası gelişim evrelerindeyken bir öz müzik doğmuş ve birlik felsefesiyle sevgi-iman kavramları müziği şekillendirmiştir. İnsan özünün Allah'a ulaşabilmesi ve insanın Allah ile iletişime geçebilmesi fikri temel alınarak oluşturulan müzik, insanın varoluşu anlama çabasının sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu amaç doğrultusunda müzik ilminin mistik öğretilerle iç içe olarak gelişmesi tabii olarak gerçekleşmiştir. Tasavvufi ayinlerin neredeyse hepsinde, kâinatın ve insanın yaratılışına dair mitlerin dini bir sembolizm ile işlendiği çok sayıda anlatı ile karşılaşılır. Bu anlatılar, inanç mensupları için gerçek ve kutsal kabul edilen aktarımlar olduğu gibi, aynı zamanda oldukça kapsamlı bir anlam dünyasına sahiptir. Bu araştırmanın sonucunda, tasavvuf müziği teorilerinin; mitolojik anlatılar, sembolik temsil biçimleri ve inanca dayalı metafizik yaklaşımlar aracılığıyla yalnızca bir müziksel ifade değil, aynı zamanda insanın ruhsal yolculuğunu, varlık anlayışını ve ilahi hakikate yönelişini yansıtan bütüncül bir düşünce sistemi sunduğu ortaya konmuştur. Mitolojik figürler, evrensel ritüelleri ve doğayla bütünleşmiş inanç sistemlerini keşfetmede ve tasavvufi müzikte kullanılan makamlar ile semâ pratiğinin ruhani boyutunu anlamada önemli bir referans çerçevesidir. Tasavvuf geleneğinde semâ, yalnızca bir ibadet biçimi değil, aynı zamanda kâinatın döngüsünü ve insanın ilahi olanla bütünleşme arzusunu sembolize eden mistik bir yolculuk olarak değerlendirilmektedir. Bu mistik yolculukta, mitolojik anlatılarda yer alan kozmik düzen ve ritüel pratiklerin izleri açık bir şekilde hissedilmektedir. Böylece tasavvufi müzik ve semâ, kadim kültürel mirasla bütünleşerek bireyin manevi dönüşüm sürecine anlamlı bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Throughout history, music and belief have been intertwined in almost all societies; music has consistently maintained its place and importance in every aspect of social structures and life. The relationship between mysticism and music has been explored from various perspectives across diverse cultures, from the earliest sources to the present day, and many elements of music have become symbols of communication between God and humanity. The relationship established between music and abstract concepts such as creation, mysticism, belief, era, cycle, unity of being, and gnosticism has led to the evaluation of music not only as an aesthetic phenomenon but also as a form of expression bearing metaphysical and mythological meanings. In this context, the consideration of music within its mythological and cosmological dimensions in various belief systems has paved the way for its interpretation as a sacred and holistic form of existence. While numerous studies have been conducted on how mythological elements are reflected through music within the framework of various belief systems associated with music, no comprehensive work, which compiles these studies within a single framework with a holistic approach, has been found. The primary purpose of this study is to examine Sufi music theories with regard to the belief systems based on mythological narratives and to reveal the mythological roots of these practices. Therefore, the research question was developed as“What are the foundations of the relationship between music and Sema in Sufism?”. To collect the necessary data for the research, a review of theses, articles, books, and journals that can be sources of the study was conducted. While the Sufi world was in its developmental stages, a peculiar music emerged, and the concepts of love and faith, coupled with the philosophy of unity, shaped it. Music, based on the idea that the human essence can reach God and that humans can communicate with Him, emerged as a result of human efforts to understand existence. To this end, the intertwining of musical science with mystical teachings naturally developed. In nearly all Sufi rituals, numerous narratives are encountered, depicting myths about the creation of the universe and humanity, woven into religious symbolism. These narratives, while considered truth and sacred by believers, also possess a vastly expanded world of meaning. This research demonstrates that Sufi music theories, through mythological narratives, symbolic representations, and faith-based metaphysical approaches, offer not only musical expression but also a holistic system of thought that reflects the human spiritual journey, understanding of existence, and orientation toward divine truth. Mythological figures provide an important frame of reference for exploring universal rituals and belief systems integrated with nature, as well as for understanding the spiritual dimension of the musical modes used in Sufi music and the practice of Sama. In the Sufi tradition, Sama is considered not only a form of worship but also a mystical journey that symbolizes the cycle of the universe and the human desire for union with the divine. In this mystical journey, traces of the cosmic order and ritual practices found in mythological narratives are clearly felt. Thus, Sufi music and Sama, integrated with ancient cultural heritage, contribute meaningfully to the individual's spiritual transformation process.
Benzer Tezler
- Şanlıurda'da halk müziği ve tasavvuf müziğinin etkileşimi
Interaction between folk music and sufi music in Şanlıurfa
ATİK SAHİL
- Tasavvuf ve musıki: Mevlevilik ve Bektaşilikte sema
Sufism and music: Sema in Mevleviyye and Bektashiyye
İLKER EVRİM BİNBAŞ
- Tasavvufi halk müziği bağlamında Neşet Ertaş türkülerinin incelenmesi
Investigation of the susufic elements in the turkus of Neşet Ertaş
LEVENT KÖYLÜ
- Yusuf Ömürlü'nün hayatı, eserleri ve tasavvuf mûsikîsine katkıları
Yusuf Ömürlü's life, works and contributions to turkish sufi music
İBRAHİM MELİK UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MüzikÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. REŞAT ÖNGÖREN
- Türk aşık ve ozanlık geleneğindeki makamlar ile Türk tasavvuf musikisindeki makamların ortak olanları ve kullandıkları alanlar
The Comman tunes and their usage fields in Turkish minstrel hood tradition and Turkish sufic music
KAYA KUZUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
DinAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RUHİ KALENDER