Solid organ kanserlerinde kemoterapi tedavisi ile gelişen nötropeni yönetiminde kullanılan G-CSF (granülosit koloni uyarıcı faktör)'in trombositopeniye etkisi

The effect of granulocyte colony-stimulating factor (G-CSF) on thrombocytopenia in the management of chemotherapy induced neutropenia in solid organ cancers

PDF İndir

Tez No: 972868
Yazar: KENAN BOLAT
Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT UÇAR
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, Nötropeni, Trombositopeni, Neutropenia, Thrombocytopenia
Yıl: 2025
Dil: Türkçe
Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
Enstitü: Tıp Fakültesi
Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Nötropeni solid organ maligniteli hastalarda kemoterapi tedavisi sonrası yan etki olarak ortaya çıkabilen bir durumdur. Nötropeni ile hastalar enfeksiyona daha yatkın hale gelebilmektedir, bunun sonucunda da hastane yatışlarında artış ve yüksek mortalite riski geliştiğinden dolayı erken terapötik müdahale gerektirir. Hastaların bir an önce nötropeniden çıkabilmeleri için Granülosit Koloni Uyarıcı Faktör (G-CSF) yapılmaktadır. G-CSF trombositopeni yapma olasılığı olan bir tedavidir. Çalışmamızda kemoterapi sonrası nötropeniye giren hastalara yapılan G-CSF'in trombositopeni ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metot: 1 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2024 tarihleri arasında onkoloji polikliniğine ayaktan başvuran kemoterapi sonrası nötropeniye giren ve yapılan G-CSF sonrasında nötropeniden çıktığı tespit edilen tüm hastalar retrospektif olarak tarandı. Solid organ kanseri hastası olan, kemoterapi aldıktan sonraki yaklaşık bir hafta içerisinde nötropeni gelişmiş olan, nötropeni tedavisine yönelik G-CSF kullanımı olan, G-CSF uygulaması sonrasında kontrol hemogram tetkiki çalışılan hastalar çalışmaya dahil edildi, bu kriterleri karşılamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Aranılan verilere sahip olan toplamda 101 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar ayrıca yaş, cinsiyet, kemoterapi (KT) basamak sayısı, tedavi amacının küratif veya palyatif olmasına, komorbid hastalık olup olmamasına, önceki nötropenik ateş öyküsüne, obezite indeksine, böbrek yetmezliği olup olmamasına, karaciğer yetmezliği olup olmamasına, daha önce almış olduğu KT öyküsü, radyoterapi (RT) öyküsü, kemik iliği tutulumu olup olmamasına, persistan nötropenisi olup olmamasına, açık yarası olup olmamasına, yeni cerrahi girişim geçirip geçirmediğine ve Doğu Kooperatif Onkoloji Grubu Performans Skoru (ECOG PS)'na göre gruplara ayrıldı. Hastaların G-CSF kullanımı öncesi medyan beyaz kan hücresi (WBC), nötrofil, lenfosit, hemoglobin (HG), hematokrit (HCT), trombosit (PLT), ortalama trombosit hacmi (MPV), albümin/total protein oranı, total bilirubin, laktat dehidrogenaz (LDH) değerlerine: G-CSF kullanımı sonrası WBC, nötrofil, lenfosit, HG, HCT, PLT ve MPV değerlerine bakıldı. G-CSF ile trombositopeni arasındaki ilişki araştırıldı. Bulgular: Solid organ kanseri tanısı olan ve aktif KT tedavisi alan 101 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların %54.5'i <65 yaşta olup, %56.4'ü erkek cinsiyettedir. Hastaların %51.5'i 1. basamak KT tedavisi almakta, %63.4'ü palyatif KT tedavisi almaktadır. Hastaların %45.5'inin komorbid bir hastalığı olup %37.9 ile en fazla hipertansiyon (HT) görülmüştür. Hastaların %95.0'inde daha önce bir nötropenik ateş hikayesi tespit edilmemiştir, obezite indeksi yönünden %41.6 ile çoğunluğu normal kilodadır, %92.1'inin böbrek hastalığı yoktur. Hastaların %52.5'inin KT öyküsü, %30.7'sinin radyoterapi (RT) öyküsü vardır. Hastaların hiçbirinde kemik iliği tutulumu, persistan nötropeni, açık yara ve son bir ayda yeni cerrahi girişim öyküsü yoktur. Hastaların %99.0'unda karaciğer yetmezliği saptanmamıştır. KT öyküsü olanların %60.4'ü daha önceki KT tedavisinde nötropeniye girmemiştir, RT öyküsü olanların %51.6'sı daha önceki RT tedavisinde nötropeniye girmemiştir. Yaşı <65 olanların %78.2'si tam dozda KT, yaşı ≥65 olanların %85.5'i azaltılmış dozda KT almıştır. ECOG performans skoru yönünden %63.4'ü ECOG-1'dir. Hastalara medyan G-CSF uygulaması sayısı 1, medyan kontrol kanı alma günü 2'dir. Hastaların %49.5'inin trombosit değeri G-CSF öncesine göre düşmüştür. Hastaların %52.5'inde nötropeni yönünden ≥2 risk faktörü vardır, bunlarında %50.9'u nötropeni yönünden düşük riskli KT almaktadır. Hastaları %42.6'sında G-CSF kullanım öyküsü vardır ve bu hastalarında %41.9'u 2. basamak KT tedavisi almaktadır. G-CSF kullanım öyküsü olanların %95.3'ünün nötropeni öyküsü vardır. 1. basamak KT tedavisi alan hastaların %56,7'sinde tedaviye yanıt (stabil, parsiyel veya tam yanıt) gelişmiştir. Hastaların G-CSF kullanımı öncesi medyan Nötrofil değeri 0.9 hücre/µL, WBC değeri 2.5 hücre/µL, Lenfosit değeri 1.2 hücre/µL, Hemoglobin (HG) değeri 10.9 gram/dl, Hematokrit (HCT) değeri %33.5 olarak ölçülmüştür. G-CSF kullanımı sonrası medyan Nötrofil değeri 7.3 hücre/µL, WBC değeri 10.0 hücre/µL, Lenfosit değeri 1.6 hücre/µL, Hemoglobin (HG) değeri 11.2 gram/dl, Hematokrit (HCT) değeri %34.7 olarak ölçülmüştür. Hastaların medyan albümin/total protein oranı 0.6, medyan laktat dehidrogenaz (LDH) değeri 193.0 ve medyan total bilirubin değeri 0.4 gelmiştir. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olmayan 1 doz G-CSF yapılan 1.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 191.0x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 220.0x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olmayan 1 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 197.0 x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 231.0x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olan 1 doz G-CSF yapılan 1.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 183.5x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 194.0x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olan 1 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 173.0x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 168.0x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olmayan 2 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 265.0x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 293.5x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olan 2 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 156.0x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 127.0x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olmayan ≥3 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 208.5x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 213.5x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olmayan ≥3 doz G-CSF yapılan 3.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 180.5x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 178.5x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olan ≥3 doz G-CSF yapılan 2.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 145.5x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 107.5x109/L bulunmuştur. Öncesinde G-CSF kullanım öyküsü olan ≥3 doz G-CSF yapılan 3.derece nötropeniklerde G-CSF öncesi medyan PLT değeri 112.0x109/L, G-CSF sonrası medyan PLT değeri 173.0x109/L bulunmuştur. Sonuç: Hastaların büyük kısmı <65 yaş ve çoğunluğu erkektir. Hastalar en çok 1 .basamak ve palyatif KT tedavi almıştır. Hastaların çoğunda komorbid hastalık vardı bununda çoğunluğunu hipertansiyon oluşturmaktaydı. Hastaların çoğunluğu normal kilodaydı ve nötropenik ateş öyküsü veya tespit edilen herhangi bir böbrek hastalığı öyküsü yoktu. Hastaların büyük bir kısmının RT öyküsü olmamasına rağmen KT öyküsü vardı. Hastaların genelinde kemik iliği tutulumu, persistan nötropeni, açık yara, son bir ay içinde geçirilmiş yeni cerrahi girişim ve karaciğer yetmezliği tespit edilmedi. Yaşı <65 olanlar genelde tam dozda KT alırken, yaşı ≥65 olanlar ise azaltılmış dozda KT almaktaydı. Hastaların çoğunluğu ECOG PS yönünden ECOG-1'di. Hastaların çoğunluğu febril nötropeni yönünden düşük riskli KT almakta, yine bunlarında çoğunda ≥2 hasta bazlı febril nötropeni risk faktörü vardı. Hastaların çoğunda aldıkları KT sonucunda tedaviye yanıt gelişti. Bir hastanın daha önceki tedavilerinde G-CSF kullanım öyküsü varsa ve sonraki tedavilerinde bu hastaya ne kadar fazla dozda G-CSF uygulaması yapılırsa o hastada trombositopeninin daha fazla gelişmiş olduğu görüldü.

Özet (Çeviri)

Objective: Neutropenia is a common adverse effect that can occur following chemotherapy in patients with solid organ malignancies. Neutropenic patients are more susceptible to infections, which can lead to increased hospitalization rates and higher mortality risk; therefore, early therapeutic intervention is essential. To facilitate rapid recovery from neutropenia, granulocyte colony-stimulating factor (G-CSF) is administered. However, G-CSF is a treatment that may also carry the risk of inducing thrombocytopenia. In this study, we aimed to investigate the relationship between G-CSF administration and thrombocytopenia in patients who developed neutropenia after chemotherapy. Material and Method: Between October 1, 2023, and December 31, 2024, all patients who presented to the oncology outpatient clinic, developed neutropenia following chemotherapy, and were found to have recovered from neutropenia after administration of granulocyte colony-stimulating factor (G-CSF), were retrospectively reviewed. Patients were included if they had a diagnosis of solid organ malignancy, developed neutropenia approximately one week after chemotherapy, received G-CSF treatment for neutropenia, and had a follow-up complete blood count (CBC) performed after G-CSF administration. Patients not meeting these criteria were excluded from the study. A total of 101 patients who met all eligibility criteria were included in the final analysis. Patients were further stratified according to age, sex, chemotherapy (CT) line (treatment line), treatment intent (curative or palliative), presence of comorbidities, history of febrile neutropenia, body mass index (BMI), presence of renal or hepatic insufficiency, prior chemotherapy history, radiotherapy (RT) history, bone marrow involvement, presence of persistent neutropenia, presence of open wounds, recent surgical interventions, and Eastern Cooperative Oncology Group Performance Status (ECOG PS) score. Laboratory parameters were recorded before and after G-CSF administration. Pre-G-CSF values included: white blood cell count (WBC), neutrophils, lymphocytes, hemoglobin (Hb), hematocrit (Hct), platelet count (PLT), mean platelet volume (MPV), albumin/total protein ratio, total bilirubin, and lactate dehydrogenase (LDH). Post-G-CSF values included WBC, neutrophils, lymphocytes, Hb, Hct, PLT, and MPV. The relationship between G-CSF administration and thrombocytopenia was evaluated. Results: A total of 101 patients diagnosed with solid organ cancer and receiving active chemotherapy (CT) treatment were included in the study. 54.5% of the patients were <65 years of age, and 56.4% were male. 51.5% of the patients were receiving first-line CT treatment, and 63.4% were receiving palliative CT treatment. 45.5% of the patients had a comorbid disease, with hypertension (HT) being the most common at 37.9%. In 95.0% of the patients, no prior history of febrile neutropenia was detected; in terms of obesity index, the majority (41.6%) were of normal weight, and 92.1% had no renal disease. 52.5% of the patients had a history of CT, and 30.7% had a history of radiotherapy (RT). None of the patients had bone marrow involvement, persistent neutropenia, open wounds, or a history of new surgical intervention in the last month. Liver failure was not detected in 99.0% of the patients. Among those with a history of CT, 60.4% had not developed neutropenia during previous CT treatments; among those with a history of RT, 51.6% had not developed neutropenia during previous RT treatments. 78.2% of patients <65 years of age received full-dose CT, while 85.5% of those ≥65 years of age received reduced-dose CT. In terms of ECOG performance score, 63.4% were ECOG-1. The median number of G-CSF administrations was 1, and the median day for control blood sampling was 2. In 49.5% of the patients, the platelet value decreased compared to pre-G-CSF. 52.5% of the patients had ≥2 risk factors for neutropenia, and 50.9% of them were receiving low-risk CT for neutropenia. 42.6% of the patients had a history of G-CSF use, and 41.9% of these patients were receiving second-line CT treatment. 95.3% of those with a history of G-CSF use had a history of neutropenia. In 56.7% of the patients receiving first-line CT treatment, an treatment response (stable, partial, or complete response) was observed. Before G-CSF administration, the median neutrophil value was 0.9/µL, WBC value was 2.5/µL, lymphocyte value was 1.2/µL, hemoglobin (HG) value was 10.9 g/dL, and hematocrit (HCT) value was 33.5%. After G-CSF administration, the median neutrophil value was 7.3/µL, WBC value was 10.0/µL, lymphocyte value was 1.6/µL, hemoglobin (HG) value was 11.2 g/dL, and hematocrit (HCT) value was 34.7%. The median albumin/total protein ratio was 0.6, the median lactate dehydrogenase (LDH) value was 193.0, and the median total bilirubin value was 0.4. In Grade 1 neutropenic patients who received 1 dose of G-CSF without a prior history of G-CSF use, the median PLT value before G-CSF was 191.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 220.0×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients who received 1 dose of G-CSF without a prior history of G-CSF use, the median PLT value before G-CSF was 197.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 231.0×10⁹/L. In Grade 1 neutropenic patients with a prior history of G-CSF use who received 1 dose of G-CSF, the median PLT value before G-CSF was 183.5×10⁹/L, and after G-CSF it was 194.0×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients with a prior history of G-CSF use who received 1 dose of G-CSF, the median PLT value before G-CSF was 173.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 168.0×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients who received 2 doses of G-CSF without a prior history of G-CSF use, the median PLT value before G-CSF was 265.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 293.5×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients with a prior history of G-CSF use who received 2 doses of G-CSF, the median PLT value before G-CSF was 156.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 127.0×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients who received ≥3 doses of G-CSF without a prior history of G-CSF use, the median PLT value before G-CSF was 208.5×10⁹/L, and after G-CSF it was 213.5×10⁹/L. In Grade 3 neutropenic patients who received ≥3 doses of G-CSF without a prior history of G-CSF use, the median PLT value before G-CSF was 180.5×10⁹/L, and after G-CSF it was 178.5×10⁹/L. In Grade 2 neutropenic patients with a prior history of G-CSF use who received ≥3 doses of G-CSF, the median PLT value before G-CSF was 145.5×10⁹/L, and after G-CSF it was 107.5×10⁹/L. In Grade 3 neutropenic patients with a prior history of G-CSF use who received ≥3 doses of G-CSF, the median PLT value before G-CSF was 112.0×10⁹/L, and after G-CSF it was 173.0×10⁹/L. Conclusion: The majority of the patients were under 65 years of age, and most were male. The most commonly administered treatments were first-line and palliative chemotherapy (CT). Most of the patients had comorbidities, with hypertension being the most prevalent among them. The majority of the patients were of normal weight and had no history of febrile neutropenia or documented renal disease. While most patients had no history of radiotherapy (RT), a history of chemotherapy was present. Bone marrow involvement, persistent neutropenia, open wounds, recent (within the last month) surgical interventions, and liver failure were not detected in the overall patient population. Patients under 65 years of age generally received full-dose CT, whereas those aged ≥65 received reduced-dose CT. The majority of the patients had an ECOG performance status of ECOG-1. Most patients were receiving low-risk CT in terms of febrile neutropenia, and similarly, the majority had ≥2 patient-related febrile neutropenia risk factors. In most patients, an treatment response was observed as a result of the CT they received. In patients with a history of G-CSF use in previous treatments, it was observed that the higher the number of G-CSF doses administered in subsequent treatments, the more prominent the development of thrombocytopenia..

Benzer Tezler

Tez No
427211
Ankaferd blood stopper'ın çocukluk çağı kanserlerinde görülen oral mükozit profilaksi ve tedavisinde etkinliği
Efficacy of ankaferd blood stopper in prophylaxis and treatment of oral mucositis in pediatric malignancies
NAĞİHAN ERDOĞ ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Erciyes Üniversitesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKAN PATIROĞLU
Tez No
819086
Akut lösemi ve solid tümörlü hastalarda febril nötropeni ataklarının değerlendirilmesi
Evaluation of febrile neutropenia attacks in patients with acute leukemia and solid tumors
MÜGEHAN GAYE KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR CARTI
Tez No
519562
Solid kanserli hastalarda kemoterapi sonrası febril nötropeni riskinin nomogram ile retrospektif analizi
Retrospective analysis of febrile neutropenia risk after chemotheraphy with nomogram in solid cancer patients
ŞERİFE DİKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Onkoloji Akdeniz Üniversitesi
İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. HASAN ŞENOL COŞKUN
Tez No
482731
Çocuk onkoloji hastalarında erken dönem akut organ toksisiteleri, biyokimyasal ve metabolik değişikliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of early acute organ toxicity, biochemical and metabolic changes in pediatric oncology patients
HASAN TÜRKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uludağ Üniversitesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN DEMİRKAYA
Tez No
524197
Tedavisi tamamlanmış çocuk onkoloji hastalarının eğitim, çalışma, alışkanlıklar ve yaşam değişikliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of education, work, habits and changes of life in childhood cancer survivors
GALİP YİĞİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bursa Uludağ Üniversitesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL BERRİN SEVİNİR

Geri Dön