Messiniyen tuzluluk krizinin yeraltı sularına etkileri: Mersin örneği
The impact of the messi̇ni̇an sali̇ni̇ty cri̇si̇s on groundwater quali̇ty: A case study from Mersi̇n
- Tez No: 972901
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALİ KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'nde yer alan ve Mersin ile Tarsus arasında bulunan bölgenin yeraltı sularında tuzlanmaya neden olan etkenler araştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı; bölgedeki yeraltı sularını etkileyen antropojenik etkiler, jeolojik yapıdan kaynaklanan doğal süreçler ve bölgenin iklimsel özellikleri gibi farklı faktörlerin su kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. 2024 yılı Eylül ayında gerçekleştirilen arazi çalışmasında, 26 farklı noktadan yeraltı suyu örnekmesi yapılmıştır. Bu yeraltı sularının fiziksel ve kimyasal parametreleri analiz edilerek, özellikle tuzluluğa işaret eden su kalite parametreleri başta olmak üzere çeşitli fiziksel ve kimyasal parametreler analiz edilmiştir. Analiz sonuçları CBS ortamında görselleştirilerek alansal dağılım haritaları oluşturulmuş, iyon oranları ve çeşitli indeks hesaplamaları yapılarak bölgedeki yeraltı sularının tuzlanmasının sebepleri ortaya konulmuştur. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, bölgedeki yeraltı sularında tuzlanmaya yol açan başlıca faktörün çalışma alanında yaygın olarak bulunan evaporitik birimlerin (halit ve jips) çözünmesi olduğu tespit edilmiştir. Bu evaporitler Messiniyen Tuzluluk Krizi olarak bilinen, yaklaşık 5.96–5.33 milyon yıl önce, Miyosen döneminin son evresinde gerçekleşen ve Akdeniz'in dünya okyanus sisteminden izole olmasına neden olan kriz sırasında çökelmiştir. Özellikle çalışma alanının orta bölümlerinde gözlenen Handere formasyonu içinde açılan kuyularda farklı miktarlarda tuzlanmanın olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda evaporitlerde sodyum klorür, potasyum klorür, kalsiyum klorür, magnezyum klorür ve sodyum sülfat gibi farklı bileşimlerde tuzlar olduğu ortaya konulmuştur. Formasyon içerisindeki diğer evaporit minerallerinin jips/anhidrit ve sölestin olduğu belirlenmiştir. Maden olarak yüksek ekonomik değere sahip olan evaporitler, yeraltı suyuna karıştıklarında suyun kullanımını önemli derecede kısıtlamaktadır. Bunun için çalışma alanı ve yakın bölgesinde evaporitlerin üç boyutlu modellemesi yapılarak yeraltındaki katmanların konum ve kalınlıkları ortaya konulmalıdır. Bu durum bölgede özellikle endüstriyel ve tarımsal amaçlarla yoğun olarak kullanılan yeraltı sularının yeni açılacak kuyulardaki kullanımının kısıtlanmasını engelleyerek ekonomik kayıpları önleyecektir.
Özet (Çeviri)
In this thesis study, the factors causing salinization in the groundwater of the region located between Mersin and Tarsus in the Mediterranean Region of Turkey have been investigated. The main objective of the study is to evaluate the effects of various factors such as anthropogenic influences, natural processes resulting from geological structures, and the climatic characteristics of the region on water quality. During the field study conducted in September 2024, groundwater samples were collected from 26 different locations. The physical and chemical parameters of these groundwater samples were analyzed, with a particular emphasis on water quality indicators associated with salinity, among other physical and chemical parameters. The analysis results were visualized using a CBS based platform, and spatial distribution maps were generated. Ion ratios and various index calculations were performed to reveal the causes of salinization in the region's groundwater. Based on the evaluations, it was determined that the primary factor leading to salinization in the groundwater is the dissolution of evaporitic units (halite and gypsum), which are widely present in the study area. These evaporites were deposited during the Messinian Salinity Crisis, which occurred approximately 5.96–5.33 million years ago, in the final phase of the Miocene epoch, a period when the Mediterranean Sea became isolated from the global ocean system. It was found that wells drilled within the Handere Formation, particularly in the central parts of the study area, exhibited varying degrees of salinization. The study revealed the presence of different salt compositions in the evaporites, including sodium chloride, potassium chloride, calcium chloride, magnesium chloride, and sodium sulfate. Other evaporitic minerals identified within the formation include gypsum/anhydrite and celestine. Although evaporites are economically valuable as mineral resources, their dissolution into groundwater significantly limits the usability of the water. Therefore, it is necessary to construct a three-dimensional model of the evaporites in the study area and its vicinity to determine the position and thickness of subsurface layers. This approach will help prevent restrictions on the use of newly drilled wells, which are heavily utilized for industrial and agricultural purposes in the region, and thereby avoid potential economic losses.
Benzer Tezler
- Messiniyen tuzluluk krizi sırasındaki ve sonrasındaki çökellerin stratigrafisi ve paleoekolojisi. Bir örnek: Adana baseni
Stratigraphical and paleoecological features of deposits of messinian salinity crisis. An example: Adana basin
GÜLDEMİN ÖĞRÜNÇ
Doktora
Türkçe
2001
Jeoloji MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATİKE NAZİK
- Tarsus (Mersin) yöresi messiniyen (üst miyosen) evaporitlerinin sedimantolojisi
Sedimentology of messinian evaporites of Tarsus (Mersin) area
ERHAN KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN TEKİN
- Yenice (Tarsus) kuzeyi neojen istifinin mikropaleontolojik incelenmesi ve ortamsal özellikleri
Başlık çevirisi yok
GÜLDEMİN ÖĞRÜNÇ
- Bor-Ulukışla arasındaki neojen yaşlı sedimanter birimlerin mineralojik - jeokimyasal özelliklerinin incelenmesi ve endüstriyel hammadde potansiyelinin araştırılması
Investigation of mineralogic and geochemical properties and industrial raw material potential of neogene aged sedimentary units between Bor-Ulukişla towns
TÜLAY ALTAY
Doktora
Türkçe
2010
Jeoloji MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAZZEZ ÇELİK KARAKAYA
- Taşkale çevresinin (Karaman doğusu/Orta Toros) jeomorfolojisi
Geomorphology of the Taşkale surrounding
DURMUŞ DOĞU ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
CoğrafyaAnkara ÜniversitesiFiziki Coğrafya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İHSAN ÇİÇEK