Investigating low-frequency and rare genetic variant contribution to multiple sclerosis susceptibility in multiplex Turkish MS families
Türk MS ailelerinde aile tabanlı yaklaşımla multiple skleroz riskiyle ilişkili düşük frekanslı ve nadir genetik varyantların araştırılması
- Tez No: 972910
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN UĞUR SEZERMAN, PROF. DR. EDA TAHİR TURANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoistatistik, Biostatistics
- Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, Multiple sclerosis
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoistatistik ve Biyoinformatik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen, kronik inflamasyon, demiyelinizasyon ve nörodejenerasyon ile karakterize bağışıklık aracılı bir hastalıktır. MS'in genetik risk faktörleri aile temelli ve büyük ölçekli çalışmalarla kapsamlı şekilde araştırılmış olsa da, düşük frekanslı ve nadir varyantların (LFRV'ler) hastalık duyarlılığı üzerindeki etkisi hâlâ net değildir. Bu durum, MS genetik çalışmalarında Avrupa kökenli örneklerin fazlalığı nedeniyle oluşan örneklem yanlılığıyla ilişkilidir. Bu tez, Türkiye'de MS tanılı bireylerin bulunduğu en geniş aile temelli kohortlardan birini kullanarak LFRV'lerin MS riskine katkısını incelemektedir. Çalışmada, 59 çoklu MS vakası içeren aileden toplam 215 bireyin tamamına, hem hasta hem de sağlıklı akrabaları kapsayacak şekilde tüm ekzom dizileme uygulanmıştır. İlk olarak, MS ile ilişkisi iyi bilinen insan lökosit antijeni (HLA) bölgeleri incelenmiştir. Ardından, farklı kalıtım ve dominantlık modelleri dikkate alınarak MS ile birlikte segregasyon gösteren varyantlar tespit edilmiştir. Bu segregasyon analizine ek olarak, aile temelli yük analizleri gerçekleştirilmiştir. Tespit edilen varyant ve genlerin işlevsel önemini anlamak amacıyla yolak zenginleştirme analizleri yapılmıştır. Bulgularımız, lamininle ilişkili genler (LAMA5, LAMB1) ve yapısal öneme sahip genler (DST, PLEC, COL16A1) aracılığıyla ekstraselüler matriksin ve kan-beyin bariyerinin MS patogenezindeki rolünü vurgulamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'deki MS genetiğine yönelik ilk ve en kapsamlı aile temelli araştırmalardan biri olup, LFRV'lerin hastalık riskine etkisine dair önemli bilgiler sunmaktadır. Tanımlanan yeni varyantlar ve yolaklar, MS'in moleküler temeline dair bilgimizi genişleterek gelecekteki tedavi hedeflerinin belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Multiple sclerosis (MS) is an immune-mediated disorder of the central nervous system, characterized by chronic inflammation, demyelination, and neurodegeneration. While genetic risk factors for MS have been extensively studied through both family-based and large-scale analyses, the contribution of low-frequency and rare variants (LFRVs) remains less understood, partly due to the overrepresentation of European samples in most MS studies. This thesis investigates the role of LFRVs in MS susceptibility using one of the largest family-based MS cohorts in Turkey, comprising 215 individuals from 59 families with multiple affected members. Whole exome sequencing was performed on all participants, including both affected and unaffected relatives. We first examined the human leukocyte antigen (HLA) loci due to their established role in MS. Next, we conducted segregation analysis to identify variants co-segregating with MS under various inheritance and dominance models. A family-based burden analysis was also performed to complement the segregation approach. Pathway enrichment analysis was employed to interpret the functional significance of candidate variants and genes. Our results underscore the potential involvement of the extracellular matrix and blood–brain barrier in MS pathogenesis, particularly through laminin-related genes (LAMA5, LAMB1) and structural genes (DST, PLEC, COL16A1). This study represents one of the first and most comprehensive family-based genetic investigations of MS in the Turkish population, offering valuable insights into LFRVs and their contribution to disease risk. The discovery of novel variants and pathways may help expand our understanding of MS biology and guide future therapeutic strategies.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Ege ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Samsun ve çevresinde tarla sarmaşığı (conuolvulus arvensis L.)'na karşı biyolojik savaşa esas olacak fauna tespiti
Investigations on the insect fauna of the field binweed (Conuolvulus arvensis L.) related to its biological control in Samsun Province
YASEMİN UFUK GERMAN
- Gebelik ve doğum olgularında prolaktin düzeylerinin değerlendirilmesi
The Evaluation of prolactin values during pregnancy labour and in deliveries
TÜLİN AKAN