Geri Dön

Erken Cumhuriyet dönemi lise ders tarih kitaplarında sosyal Darwinizm (1923-1938)

Social Darwinism in high school history textbooks during the Early Republican period (1923-1938)

  1. Tez No: 973234
  2. Yazar: ENES KONCA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM ÖZDEMİR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
  6. Anahtar Kelimeler: Sosyal Darwinizm, Evrim, Erken Cumhuriyet Dönemi, Lise Tarih Ders Kitapları, Antropoloji, Ulus-Devlet, Modernleşme, Tarih Anlatısı, Social Darwinism, Evolution, Early Republican Period, High School History Textbooks, Anthropology, Nation-State, Modernization, Historical Narrative
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Erken Cumhuriyet Dönemi (1923-1938) lise tarih ders kitaplarında sosyal Darwinizm etkisini incelemektedir. Sosyal Darwinizm, biyolojik evrim teorisinin sosyal bilimlere uyarlanmasıyla ortaya çıkan bir kavram olup, toplumlar arasındaki rekabetin ve gücün hayatta kalmadaki rolünü vurgulamaktadır. Bu tez, dönemin resmi tarih anlatısının, sosyal Darwinist düşüncelerle ne ölçüye kadar ilişkili olduğunu anlamak amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada tarihsel doküman incelemesi yöntemi kullanılmış olup, 1923-1938 yılları arasında basılan lise tarih ders kitapları içerik analizine tabi tutulmuştur. Dönemin eğitim politikaları, ders kitaplarının yazım süreçleri ve sosyal Darwinist düşüncenin Osmanlı'dan Cumhuriyet'e mirası ele alınarak çözümlenmiştir. Aynı zamanda dönemin siyasal ve ideolojik atmosferi de analiz edilerek, ders kitaplarındaki tarihsel anlatının toplumsal öğretiye etkisi değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, antropoloji disiplininin Cumhuriyet dönemi eğitim sisteminde nasıl konumlandırıldığı ve insan topluluklarının evrimsel süreçler bağlamında nasıl ele alındığı da incelenmiştir. Araştırma sonuçları, Erken Cumhuriyet Dönemi lise tarih ders kitaplarında sosyal Darwinist öğelerin belirgin bir şekilde yer aldığını göstermektedir. Tarih anlatısında, Osmanlı'dan miras kalan toplumsal yapının eleştirildiği, modernleşme sürecine vurgu yapıldığı ve batılılaşmanın önemli bir hedef olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Ders kitaplarında, ulus inşa sürecinde“en uygunun hayatta kalması”fikrinin, ilerlemeci bir tarih anlayışıyla bağdaştırılarak ele alındığı görülmüştür. Aynı zamanda, dönemin siyasal liderliğinin modernleşme ve ulus inşa sürecinde sosyal Darwinist görüşleri dolaylı olarak desteklediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, bu tez, erken Cumhuriyet'in eğitim ve tarih anlatısına sosyal Darwinizm perspektifinden bir bakış sunarak, dönemin ideolojik temellerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

This study examines the influence of Social Darwinism in high school history textbooks during the Early Republican Period (1923-1938). Social Darwinism is a concept that emerged from the adaptation of the theory of biological evolution to social sciences, emphasizing competition among societies and the role of power in survival. This thesis aims to understand the extent to which the official historical narrative of the period was related to Social Darwinist ideas. The research employs a historical document analysis method, subjecting high school history textbooks published between 1923 and 1938 to content analysis. The study evaluates the education policies of the period, the writing processes of textbooks, and the legacy of Social Darwinist thought from the Ottoman era to the Republic. Additionally, the political and ideological atmosphere of the period is analyzed to assess the impact of historical narratives on social education. In this context, the positioning of the discipline of anthropology within the education system of the Republican period and how human communities were interpreted in the context of evolutionary processes were also examined. The research findings indicate that Social Darwinist elements were distinctly present in high school history textbooks during the Early Republican Period. The historical narrative criticizes the inherited social structure from the Ottoman era, emphasizes the modernization process, and identifies Westernization as a significant goal. The textbooks integrate the idea of“survival of the fittest”into a progressive historical understanding, linking it to nation-building efforts. Moreover, the study concludes that the political leadership of the period indirectly supported Social Darwinist perspectives in the modernization and nation-building processes. In conclusion, this thesis provides a Social Darwinist perspective on the education and historical narrative of the Early Republican Period, contributing to a better understanding of the ideological foundations of the era.

Benzer Tezler

  1. Meşrutiyet'ten günümüze tarih ders kitaplarında Türk kimliğinin inşası

    Constitutional monarchy to the present construction of Turkish identity in history textbooks

    TERCAN YILDIRIM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    TarihMarmara Üniversitesi

    Ortaöğretim Sosyal Alanlar Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET ŞİMŞEK

  2. Between Turkish Nationalism and Western civilization: Kemalist history textbooks in the 1930s

    Türk Milliyetçiliğinin ve Batı medeniyetinin arasında: 1930'larda Kemalist tarih ders kitapları

    PATRICK CHRISTIAN HELMUT SCHILLING

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    TarihSabancı Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YUSUF HAKAN ERDEM

  3. Yerel ve sözlü tarihin ortaöğretim öğrencilerindeki yansımaları: Tunceli Merkez örneği

    Secondary school students and their repercussions on the local and oral history: Tunceli Central instance

    YUSUF ARSLAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    TarihMarmara Üniversitesi

    Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKSOY

  4. Europe in Turkish history textbooks: The change in the idea of the west in Turkish education and identity, 1929-2008

    Türk tarih kitaplarında Avrupa: Batı fikrinin Türk eğitiminde ve kimliğinde geçirdiği değişim 1929-2008

    EREN ÖZALAY ŞANLI

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2013

    TarihBoğaziçi Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAKAN YILMAZ

  5. La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)

    Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)

    HASAN ZORLUSOY

    Doktora

    Fransızca

    Fransızca

    1993

    Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül Üniversitesi

    Fransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EROL KAYRA