I. Viyana Klasikleri'nin müziğindeki Türk etkisinin metinlerarasılık kuramıyla incelenmesi
An analysis of Turkish influence on the music of the I. Vienna Classics with the theory of intertextuality
- Tez No: 973243
- Danışmanlar: PROF. DR. HİKMET TOKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Müzik, Sanat Tarihi, Sociology, Music, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, I. Viyana Ekolü'nün başlıca temsilcileri olan Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart ve Ludwig van Beethoven'in seçili eserleri, yalnızca müzikolojik perspektiften değil, aynı zamanda sosyal bilimlerin sunduğu disiplinlerarası kavramsal çerçeveler üzerinden incelenmiştir. Özellikle eserlerde gözlemlenen Türk etkisi, 18. ve 19. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa'daki siyasi, askeri ve kültürel yayılım süreçleri ile doğrudan ilişkilendirilmiş; bu bağlamda söz konusu eserler hem sanat yapıtı hem de dönemin kültürel değişim ve etkileşimlerini yansıtan birer kültürel meta olarak ele alınmıştır. Araştırmada, metinlerarasılık kuramının müzikteki uygulama biçimleri, edebiyat teorisyeni ve psikanalist Julia Kristeva'nın kuramsal çalışmaları temel alınarak değerlendirilmiştir. Fransa'da ortaya çıkan ve sonrasında farklı disiplinlerden pek çok ismin katkısıyla gelişen metinlerarası analiz yöntemi, çalışmada müzikte bir kültürel kod çözümleme aracı olarak kullanılmıştır. Bu yöntem aracılığıyla, Osmanlı askeri müziğinin ritmik ve tınısal özellikleri, Janissary music (Yeniçeri müziği) ya da alla turca gibi Batı müziğinde kodlanan biçimleriyle çözümlenmiş; böylece müziksel biçimlenmenin ardındaki kültürel aktarım süreçleri somut olarak ortaya konmuştur. Teorik altyapıda Hans-Georg Gadamer'in kültürleşme (Bildung) anlayışı ile Franz Boas, Fritz Graebner, Gordon Childe ve Alfred Kroeber gibi antropologların katkıda bulunduğu Yayılmacılık (Diffusionizm) kuramı bir arada değerlendirilmiştir. Ayrıca Temsili Algı Kuramı, Turquerie ve Turkengefahr fenomenleri, Oryantal Despotizm söylemi ve egzotizm kavramı üzerinden, söz konusu müzik eserlerinin hem estetik hem de ideolojik katmanları çözümlenmiştir. Yöntem bölümünde, literatür taramasına ek olarak, incelenen eserlerin iç-müziksel (müzikal) analizleri orijinal notasyonlarına sadık kalınarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda melodik, ritmik, armonik ve orkestral dokular ayrıntılı biçimde değerlendirilmiş; Türk etkisinin temsili, yansılanması ya da taklidi olarak nitelendirilebilecek öğeler bilimsel verilerle belgelenmiştir. Böylece hem bestecilerin sanatsal tercihleri hem de dönemin sosyo-politik atmosferi arasındaki karşılıklı etkileşim görünür kılınmıştır. Sonuç olarak, I. Viyana Ekolü'ne ait bu eserler, sanat tarihinde taşıdıkları müzikal değerlerinin yanı sıra, Osmanlı-Batı kültürel etkileşiminin ve 18.-19. yüzyıl Avrupa'sındaki Türk imgesinin müzik aracılığıyla nasıl temsil edildiğini ortaya koyan önemli göstergeler olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada bu temsil, iki ana eksende ele alınmış; bir yandan iç-müziksel (müzikal) analizlerle bestelerin yapısal özellikleri incelenirken, diğer yandan tarihsel bağlam üzerinden söz konusu etkilerin kültürel ve ideolojik arka planı aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the Turkish influence in the music of the First Viennese School along with all these components. In our study, the works of Haydn, Mozart and Beethoven, known as the First Viennese School, were examined through various social science concepts. The 'Turkish' influence in the works emerged in direct proportion to the expansion of the Ottoman Empire into Europe, therefore the works were also examined as cultural commodities. In the study, the Intertextual analysis method, which emerged in France based on the works of literary theorist and psychoanalyst Julieva Kristeva and to which many names later contributed, was utilized as a 'cultural code' decoder in music. The effects of the Ottoman Empire's conquest policy on the works in question were examined; Gadamer's acculturation theory, the 'Diffusionism' theory contributed by names such as Boas, Graebner, Gordon and Kroeber, concepts such as Turquerie, 'Turqengefahr', Oriental Despotism, Exoticism were used. In addition to the literature review in the study, the inner-musical analyses of the works considered as 'a code' were made by adhering to their original notations. In this way, cultural interaction/reflection/imitation could be concretely revealed. In addition to being seen as 'works' in art history, the works in question are also associated with the 'Turkish' influence. The Turkish influence on the works was addressed under two main headings; an attempt was made to shed light on the historical backgrounds of the works examined inner-musically.
Benzer Tezler
- Çeviri dersinde yapılaşma (uygulama sorunları-yöntem önerileri)
Strukturierung im übersetzungsunterricht (probleme der praxis-vorschlage zur methodik)
A. TURGAY KURULTAY
Doktora
Türkçe
1989
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
PROF.DR. ŞARA SAYIN
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- W.A.Mozart'ın piyano sonatları
The piano sonatas of W.A.MOZART
ELİF GÖKÇE TUĞRUL
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2015
MüzikMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
PROF. HÜLYA TARCAN
- Joseph Haydn`ın Mi Bemol Majör Trompet Konçertosu`nun form, analiz ve icra yönünden incelenmesi
Examination of Joseph Franz Hydns e flat major concerto for trumpet in the aspects of from, analysis and performance
SERDAR SABIR