Çağdaş Uygur Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki basit zamanların karşılaştırılması
Comparison of simple tenses in modern Uyghur Turkish and Kazakh Turkish
- Tez No: 973310
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REYİLA KAŞGARLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Karşılaştırmalı dil bilgisi, Kazakça, Türk dili ve edebiyatı, Yeni Uygur Türkçesi, Comparative grammar, Kazakh language, Turkish language and literature, New Uighur Turkish
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çağatay Türkçesinin bugün önemli temsilcisinden biri olan Çağdaş Uygur Türkçesi, Güney-Doğu Türk lehçeleri başlığı altında sınıflandırılmıştır. Çağdaş Uygur Türkçesi tarihsel süreç içerisinde Doğu Türkistan bölgesinde yazı dili olarak varlığını sürdürmüştür. Çalışmamızın diğer bir kısmına konu olan ve Kıpçak Türkçesinin önemli temsilcilerinden biri olan Kazak Türkçesi ise Kuzey-Batı Türk lehçeleri başlığı altında sınıflandırılmaktadır. Kazak Türkçesi bugün en çok konuşuru olan Türk lehçelerinden birisi olması sebebiyle lehçelerimiz arasında önemini korumaktadır. Tezimizde önce ilgili lehçelerin tarihsel gelişim süreçleri, hangi sınıflandırmalara ait oldukları, tarihleri, dilleri hakkında bilgi verilmiştir. Ardından alfabe gelişimleri, dil özellikleri ve ses özellikleri gibi önemli hususlara değinilmiştir. Genel bilgilerden sonra ise basit zamanlar Türkiye Türkçesi bağlamında açıklanmıştır. Daha sonrasında ise iki lehçedeki zamanlar incelenmiş ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır ve orijinal roman ve öykülerden taranmış olan örnekler doğrultusunda yapılmıştır. Çalışmada, basit zamanların iki lehçe arasındaki ses bilgisel ve şekil bilgisel karşılaştırması yapılmıştır. Bununla birlikte karşılaştırmalara tablolar şeklinde yer verilmiştir. Bu sayede benzerlikler ve farklılıklar açık bir biçimde gözler önüne serilmiştir.
Özet (Çeviri)
Modern Uyghur Turkish, which is one of the important representatives of Chagatai Turkish today, is classified under the heading of South-East Turkic dialects. Modern Uyghur Turkish has continued to exist as a written language in the East Turkestan region in the historical process. Kazakh Turkish, which is the subject of another part of our study and is one of the important representatives of Kipchak Turkish, is classified under the heading of North-West Turkish dialects. Kazakh Turkish maintains its importance among our dialects as it is one of the most spoken Turkish dialects today. In our thesis, first of all, information is given about the historical development processes of the relevant dialects, which classifications they belong to, their history and language. Then, important issues such as alphabet developments, language features and sound characteristics are mentioned. After the general information, simple tenses are explained in the context of Turkey Turkish. Later, the tenses in the two dialects were examined, discussed in detail, and were based on examples scanned from the original novels and stories. In the study, an intelligible and morphological comparison of simple tenses between two dialects was made. However, comparisons are given in the form of tables. In this way, the similarities and differences are clearly revealed.
Benzer Tezler
- Azerbaycan, Özbek ve Kazak Türkçelerinde çatı
The voice in the Azerbaijan, Uzbek and Kazakh Turkish
UĞUR ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıCelal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERHAT KARABULUT
- Şayim Şavaev'in“Bilal Nazim”romanı örneğinde Yeni Uygur Türkçesinde zarf-fiiller
“The gerundiums in New Uighur Turkish in Şayim Şavaevs novel example”Bilal Nazim
RUKİYE AKDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YELOĞLU
- Tarihi ve çağdaş Türk lehçelerinde geniş zaman (Basit çekim)
Wide time in historical and contemporary Turkish dialects (Simple shooting)
SERVET BOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimSiirt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHAP BULAK
- Türkçenin tarihî ve çağdaş lehçelerinde takı ve aksesuarla ilgili sözler
Words about jewelry and accessories in historical and contemporary dialects of Turkish
GAMZE KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMersin ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ TAN
- Çağdaş Türk lehçelerinde ölüm kavramı
The concept of death of modern Turkish dialects
GULKAIYR KANZHARBEK KYZY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHİT TÜRK