Türk borçlar hukukunda ceza koşulunun muacceliyeti
The maturity of penalty clauses in Turkish law of obligations
- Tez No: 973400
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLA OKYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türk Borçlar Kanunu kapsamında ceza koşulunun muacceliyet şartları incelenmiştir. Ceza koşulu, borçlunun edimini hiç ya da gereği gibi yerine getirmemesi hâlinde, alacaklının sözleşmede kararlaştırılmış belirli bir tutarı talep edebilmesine imkân tanıyan bir yaptırım aracıdır. Sözleşmeye bağlılık ve ifa güvenliğini sağlaması nedeniyle uygulamada sıkça kullanılmaktadır. Çalışmada öncelikle ceza koşulunun tanımı, hukuki niteliği ve işlevi açıklanmış, ardından muacceliyetin temel unsurları olan geçerli bir asıl borcun varlığı, edimin zamanında ve gereği gibi ifa edilmemesi ile borçlunun kusuru detaylı biçimde ele alınmıştır. Doktrinsel görüş ayrılıkları ve Yargıtay içtihatları ışığında, ceza koşulunun hangi durumlarda ileri sürülebileceği değerlendirilmiştir. Tezde ulaşılan sonuçlara göre, ceza koşulunun muacceliyet kazanabilmesi için üç temel unsurun birlikte gerçekleşmesi gereklidir: geçerli bir asıl edim borcunun bulunması, bu borcun ifasında bir ihlalin gerçekleşmesi ve borçlunun bu ihlalde kusurlu olması. Uygulamada özellikle tacirler bakımından ceza koşulunun indirimi sıkça gündeme gelmekteyse de bu çalışmada ilgili husus yalnızca muacceliyet şartlarıyla sınırlı olarak incelenmiştir. Çalışma, ceza koşulunun muacceliyetine ilişkin hukuki çerçevenin açıklığa kavuşturulmasını ve uygulamada karşılaşılan belirsizliklerin giderilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır
Özet (Çeviri)
This thesis examines the conditions for the maturity (enforceability) of penalty clauses under the Turkish Code of Obligations. A penalty clause is a legal sanction that allows the creditor to claim a predetermined amount stipulated in the contract if the debtor fails to perform their obligation at all or properly. Due to its role in ensuring contractual compliance and performance security, it is frequently used in practice. The study first defines the penalty clause, elaborating on its legal nature and function. It then analyzes the essential elements of maturity: the existence of a valid principal obligation, the failure to perform the obligation on time and properly, and the debtor's fault. Based on doctrinal debates and Supreme Court precedents, the circumstances under which a penalty clause may be invoked are evaluated. The findings of the thesis suggest that three core elements must coexist for a penalty clause to become due: a valid principal obligation, a breach of this obligation, and the debtor's fault in the breach. Although the reduction of penalty clauses, especially for merchants, is a frequent issue in practice, this study focuses solely on the conditions for maturity. The study aims to clarify the legal framework regarding the maturity of penalty clauses and contribute to resolving uncertainties encountered in practice.
Benzer Tezler
- Roma Hukukunda Ceza Koşulu (Stipulatio Poenae)
Penalty Clause in Roman Law (Stipulatio Poenae)
NİLGÜN DİNÇER ARAZ
- Türk Hukuku'nda ifaya eklenen ceza koşulu
Penalty clause added to performance in Turkish Law
SELEN MEŞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HukukBaşkent ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK FİKRET EREN
- Türk borçlar hukukunda ceza koşulunun indirilmesi
Reduction of penalty clause in Turkish law of obligations
MELİKE AKKOYUN ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAFAK PARLAK BÖRÜ
- Borçlar hukukunda ceza koşulunun türleri
Types of penalty clause in the law of obligations
EMİNE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Hukukİstanbul Bilgi ÜniversitesiHukuk Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET MURAT İNCEOĞLU