Gastrointestinal sistem kanseri hastalarında kişilik özellikleri ve cinsiyetin, hastalık algısı ve psikolojik sıkıntı düzeyleri ile ilişkisi
The relationship of personality traits and gender with ilness perception and psychological distress among gastrointestinal system cancer patients
- Tez No: 973448
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİLEK ANUK, DR. ÖĞR. ÜYESİ IRMAK POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: GİS kanseri, kişilik, cinsiyet, hastalık algısı, psikolojik sıkıntı, GIS cancer, personality, gender, illness perception, psychological distress
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Prevantif Onkoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikososyal Onkoloji ve Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Gastroinstestinal Sistem (GİS) kanseri tanısı alan ve aktif kemoterapi sürecinde olan bireylerde kişilik özellikleri ve cinsiyetin hastalık algısı ve psikolojik sıkıntı düzeyleri ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü GİS polikliniğinde ayaktan tedavi gören 152 gönüllü hasta (76 kadın, 76 erkek) ile yürütülmüştür. Katılımcılara“Kişisel Bilgi Formu”,“On Maddelik Kişilik Ölçeği (OMKÖ)”,“Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ)”ve“Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS-21)”uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, Pearson korelasyon, ki-kare analizi, bağımsız t-testi ve çok değişkenli regresyon teknikleri ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, GİS kanseri hastalarında cinsiyet, kişilik özellikleri, hastalık algısı ve psikolojik sıkıntı düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet ve psikolojik sıkıntı ilişkisi açısından kadın katılımcıların depresyon düzeyinin daha yüksek olduğu saptanırken; erkek katılımcıların anksiyete ve stres düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kişilik özellikleri incelendiğinde, özellikle dışadönüklük, duygusal dengelilik ve deneyimlere açıklık gibi olumlu özelliklerin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini negatif yönde etkilediği; bu özelliklerin aynı zamanda daha olumlu bir hastalık algısı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Çok değişkenli regresyon analizleri sonucunda, depresyonun anlamlı negatif yordayıcıları dışadönüklük ve duygusal dengelilik; pozitif yordayıcıları ise kişisel kontrol, tedaviye inanç ve hastalık kaygısı olmuştur. Anksiyetenin negatif yordayıcısı deneyimlere açıklık; pozitif yordayıcıları hastalık süresi ve hastalıktan etkilenme olarak saptanırken, stres düzeyinin anlamlı yordayıcıları arasında erkek cinsiyeti, çalışmama durumu, deneyimlere açıklık ve duygusal etkilenme yer almıştır. Bulgular, aktif kemoterapi gören GİS kanseri hastalarında kişilik özellikleri ve cinsiyet ile psikolojik sıkıntı düzeyi ve hastalık algısı arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship of personality traits and gender on illness perception and psychological distress levels in individuals diagnosed with GIS cancer and undergoing active chemotherapy. The study was conducted with 152 volunteer patients (76 female, 76 male) receiving outpatient treatment at Istanbul University Oncology Institute GIS outpatient clinic. Participants completed the“Personal Information Form,”“Ten-Item Personality Inventory (TIPI),”“Brief Illness Perception Questionnaire (BIPQ),”and“Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21).”The statistical analyses of the data obtained in the study were performed using IBM SPSS Statistics 27 software.Data were analyzed using Pearson correlation, chi-square, ANOVA and multiple regression analyses. The findings of the study revealed significant relationships between gender, personality traits, illness perception, and psychological distress levels among patients with gastrointestinal system (GIS) cancer. In terms of the relationship between gender and psychological distress, it was determined that female participants had higher levels of depression, while male participants had higher levels of anxiety and stress. Regarding personality traits, positive characteristics such as extraversion, emotional stability, and openness to experience were found to negatively affect depression, anxiety, and stress levels, while also being associated with a more positive illness perception. Multivariate regression analyses indicated that the significant negative predictors of depression were extraversion and emotional stability, while the positive predictors were personal control, treatment belief, and illness concern. For anxiety, openness to experience emerged as a negative predictor, whereas illness duration and perceived consequences of the illness were positive predictors. Significant predictors of stress included male gender, unemployment, openness to experience, and emotional response. The findings suggest that personality traits and gender significantly affect both psychological distress and illness perception.
Benzer Tezler
- Akciğer kanserinde ailesel yatkınlık
Familial history of cancer and lung cancer
DİLEK ERGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
OnkolojiAnkara ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SAVAŞ
- Ailesel Akdeniz Ateşi hastalarında gastrointestinal sistem yakınmalarının değerlendirilmesi
The Evaluation of gastrointestinal symptoms in patients with Familial Mediterranean Fever
ELİF BÖREKCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
GastroenterolojiDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜJDE SOYTÜRK
- Diyabetes mellitus ile helikobakter pilori ve üst gastrointestinal sistem maligniteleri arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between diabetes mellitus and helicobacter pylori and upper gastrointestinal system malignancies
SELÇUK USTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL ÇİFTEL
- Kolon kanseri hastalarında MACC1, FİLAMİN A ve FBXW7 genlerinin ekspresyon seviyelerinin incelenmesi
Examination of the expression levels of MACC1, FİLAMİN a and FBXW7 genes in colon cancer patients
FUNDA YEŞİLKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Onkolojiİstanbul ÜniversitesiMoleküler Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE ARZU ERGEN
- Beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivitenin akciğer kanseri hastalarında tedavi yanıtı ve sağ kalıma etkisi
Effect of nutritional habits and physical activity on treatment response and survival in lung cancer patients
ZEYNEP YILMAZ KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göğüs HastalıklarıManisa Celal Bayar ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ KIZILIRMAK