Çilek üretiminde tarımsal karbon ayak izinin hesaplanması: Silifke çileği örneği
Calculation of the agricultural carbon footprint in strawberry production: The case of Silifke strawberry
- Tez No: 973598
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY GÜLÇİÇEK UYSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mersin ili Silifke ilçesi, Türkiye'nin önemli çilek üretim merkezlerinden biri olup, coğrafi işaret tesciline sahip“Silifke Çileği”hem iç pazarda hem de ihracatta stratejik bir öneme sahiptir. Ancak artan çevresel kaygılar ve sürdürülebilir tarım gereklilikleri, bölgedeki üretim faaliyetlerinin çevresel etkiler açısından yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda yürütülen tez çalışmasında, coğrafi işaretli Silifke Çileği üretiminin karbon ayak izi ve diğer çevresel etkileri, yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) yaklaşımıyla kapsamlı şekilde analiz edilmiştir. Çalışmada Avrupa Birliği tarafından önerilen Ürün Çevresel Ayak İzi (PEF) metodolojisi temel alınmış, hesaplamalar SimaPro 10.1.0.6 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler“beşikten kapıya”sistem sınırları çerçevesinde, 1 kg çilek üretimi üzerinden yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, Silifke Çileği üretiminin iklim değişikliği etkisi 0,25059 kg CO₂ eşdeğeri/kg olarak belirlenmiştir. Bu değer hem ulusal hem de uluslararası literatürde bildirilen aralıkların alt sınırında yer almakta olup, bölgedeki açık alan üretim sistemlerinin düşük enerji gereksinimi, sera kullanımı ihtiyacının olmaması ve hammadde/malzeme tedarik zincirinin kısa mesafelerle sınırlı olması gibi faktörlerle açıklanmaktadır. Çalışmada su tüketimi de dikkat çeken bir çevresel etki kategorisi olarak öne çıkmıştır. Toplamda 14,71346 m³ depriv./kg-çilek düzeyinde su tüketildiği belirlenmiş olup, bu durum bölgenin sulama pratikleri ve iklim koşulları ile doğrudan ilişkilidir. Bulgular, Silifke Çileği üretiminin karbon ayak izi açısından göreli bir avantaj taşıdığını ortaya koymakla birlikte, özellikle gübre kullanımı, pestisit girdileri ve yüksek su tüketimi gibi çevresel sıcak noktaların varlığı, bu alanda iyileştirme ihtiyacını açıkça göstermektedir. Bu doğrultuda; pestisit kullanımının azaltılması, biyolojik mücadele yöntemlerinin teşvik edilmesi, çevresel etkileri düşük alternatif gübrelerin tercih edilmesi, modern ve verimli sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması, enerji tasarruflu tarımsal ekipmanların kullanılması ve üreticilere yönelik sürdürülebilir tarım uygulamaları konusunda bilinçlendirme faaliyetlerinin artırılması gibi öneriler geliştirilmiştir. Bu çalışma, yalnızca coğrafi işaretli Silifke Çileği üretiminin çevresel performansını ortaya koymakla kalmamakta, aynı zamanda Türkiye genelindeki meyve üretim süreçlerinin karbon ayak izi temelli sürdürülebilirlik politikaları ile yeniden şekillendirilmesine yönelik bilimsel bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Silifke district of Mersin province is one of Türkiye's prominent strawberry production centers and holds a geographical indication for“Silifke Strawberry,”which has significant value in both domestic markets and exports. However, growing environmental concerns and the increasing demand for sustainable agricultural practices necessitate a comprehensive evaluation of the region's production activities in terms of environmental performance. Within this context, this thesis examines the carbon footprint and environmental impacts of geographically indicated Silifke Strawberry production through a detailed Life Cycle Assessment (LCA) approach. The study is based on the Product Environmental Footprint (PEF) methodology, as recommended by the European Union, and calculations were conducted using SimaPro 10.1.0.6 software. The analysis was carried out within a“cradle-to-gate”system boundary, using 1 kg of strawberry production as the functional unit. Results revealed that the climate change impact of Silifke Strawberry production is 0.25059 kg CO₂-eq per kg, a value located at the lower end of both national and international reported ranges. This outcome is attributed to low energy input in open-field production systems, the absence of greenhouse heating, and the proximity of raw material and input supply chains in the Silifke region. Water consumption was also identified as a significant environmental impact category. The total freshwater use was calculated as 14.71346 m³ depriv./kg-strawberry, a figure directly influenced by irrigation practices and regional climatic conditions. While the findings demonstrate that Silifke Strawberry production has a relatively advantageous position regarding its carbon footprint, environmental hotspots such as fertilizer application, pesticide use, and high water consumption necessitate targeted improvements. In this context, the study proposes several recommendations: reducing pesticide use, promoting biological control methods, adopting environmentally friendly fertilizer alternatives, expanding the use of efficient irrigation systems, utilizing energy-saving agricultural equipment, and enhancing farmers' awareness through education and outreach programs. This study not only provides a detailed environmental performance profile for Silifke Strawberry production but also offers a scientific basis for shaping carbon footprint-oriented sustainability policies in fruit production systems across Türkiye.
Benzer Tezler
- Ara tarım uygulamalarının toprakta C ve N birikimi üzerine etkileri
Effects of agroforestry applications on soil C and N accumulation
BERRAK KADRİYE BİRGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURGÜL F. TÜREMİŞ
- Tarımsal kaynaklı atıklardan aktif karbon üretimi
Başlık çevirisi yok
İLKNUR ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURSEN İPEKOĞLU
- Selva ve sweet charlie çilek çeşitlerine bakteri uygulamalarının bitki gelişimi ve verimi üzerine etkisi
Effect of bacterial applications on plant growth and yield of Strawberry cv. selva and sweet charlie
MURAT KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
ZiraatAtatürk ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LÜTFİ PIRLAK
- İnhibitörlü gübrelerin çilek bitkisinde verim ve kalite parametreleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of inhibitor fertilizers on the production and quality parameters of strawberry plant
ESRA PAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatErciyes ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM GÜNEŞ
- Bursa ilinde üretilen yaş meyvelerin uluslararası pazarlamasında üretici örgütlerinin rolü
The role of producer organizations in the international marketing of fresh fruits in Bursa
EMRAH BURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERTAÇ DOKUZLU