Voleybol dar alan oyununda zihinsel yorgunluğun azaltılmasına yönelik kullanılan farklı stratejiler: Kafein, bilinçli farkındalık, karbonhidrat, uyku kestirmesi yöntemleri üzerine etkisi
The effect of different strategies used to reduce mental fatigue in small-sided volleyball games: Caffeine, mindfulness, carbohydrate, and napping interventi̇ons
- Tez No: 973740
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF SOYLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, Kafein, Karbonhidrat Oyun temelli antrenman, Psikofizyoloji, Voleybol, Uyku kestirmesi, Teknik aktivite, Mindfulness, Caffeine, Carbohydrate, Game-based training, Psychophysiology, Volleyball, Napping, Technical activity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, zihinsel yorgunluk (ZY) uygulaması sonrası kafein ağız çalkalama (KAF), karbonhidrat ağız çalkalama (KARB), bilinçli farkındalık (BF) egzersizi ve uyku kestirmesi (UYKU) yöntemlerinin voleybolda 4'e 4 dar alan oyunu sırasında psikofizyolojik cevaplar ve teknik aktivite üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmaya 16 genç kadın voleybolcu (yaş: 15.43 ± 0.51 yıl) katılmıştır. Ölçümlere başlamadan önce voleybolculara süreçle ilgili ayrıntılı bilgi verilmiş, gerekli onam formları imzalatılmış ve ardından katılımcıların antropometrik ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Uygulanacak müdahale yöntemleri ve voleybolcuların gruplara dağılımı randomize şekilde belirlenmiştir. Oyunlar sırasında teknik analiz için video kaydı alınmıştır. Oyunlar, 1 hafta ara ile 4 dakika, 4 set ve 2 dakika pasif dinlenme ve 4,5m x 12m saha ölçüsünde gerçekleştirilmiştir. Oyunlar öncesinde zihinsel yorgunluk oluşturmak amacıyla, mobil uygulama üzerinden Encephalapp Stroop uygulaması aracılığıyla 30 dakikalık Stroop Testi uygulanmıştır. Katılımcılara, oyun öncesinde ve sonrasında Brunel ruh hali ölçeği, Nasa Tlx Skala ve Trail Making Testi uygulanmış; birinci ve dördüncü set sonrasında ise görsel analog skala (GAS), his skalası (HS), algılanan zorluk derecesi (AZD) ve egzersiz keyfi, motivasyon ve uyarılmışlık skalaları uygulanmıştır. Başarılı ve başarısız parmak pas, başarılı ve başarısız manşet pas, başarılı ve başarısız smaç, başarılı ve başarısız oyun kurma gibi teknik aktivite cevapları her set kaydedilen videolar aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, algılanan zorluk, his, uyarılmışlık, motivasyon ve keyif değişkenlerinde anlamlı bir farklılık olmadığını göstermiştir (p> 0.05). Buna karşın, görsel analog skalasında KAF, BF ve UYKU zihinsel yorgunluğu azaltırken (p <0,05), KARB etkisiz bulunmuştur (p> 0.05). NASA-TLX sonuçlarında zihinsel, zamansal yük ve rahatsızlık boyutlarında fark gözlenmemiş (p> 0,05); fiziksel ve efor yükünde ise özellikle KAF ve UYKU anlamlı azalma sağlamıştır (p <0,05). BRUNEL sonuçlarına göre, kızgınlık ve depresyon alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p> 0,05). Şaşkınlık, yorgunluk ve canlılık alt boyutlarında ise zaman ana etkisi ve zaman*grup etkileşimleri anlamlı olduğu belirlenmiştir (p <0,05). Gerginlik alt boyutunda yalnızca zaman ana etkisi anlamlı bulunmuş (p <0,05), zaman*grup etkileşimi ise anlamlı değildir (p> 0,05). Uygulamaların voleybol teknik performansı üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğu görülmüştür. Başarılı manşet performansında uygulamalar arasında orta düzeyde bir etki gözlenmiş ancak gruplar arasında belirgin farklılık bulunmamıştır. Başarısız manşet performansında ise güçlü bir etki ortaya çıkmış, KAF ve BF uygulamalarının KARB ve kontrol koşullarına göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Başarılı parmak pas performansında KARB uygulaması kontrol ve BF göre daha yüksek başarı sağlamış, başarısız parmak paslarda ise tüm uygulamalar kontrol grubuna kıyasla anlamlı iyileşme göstermiştir (p <0,05). Başarılı smaç performansında KAF, KARB ve BF uykuya göre daha etkili bulunurken, başarısız smaçlarda KAF ve KARB öne çıkmış, UYKU da kontrole göre gelişim sağlamıştır. Başarılı oyun kurma performansında küçük etkiler gözlenmesine rağmen gruplar arasında anlamlı fark bulunmamış (p >0,05), başarısız 6 oyun kurmada ise KAF ve KARB uygulamalarının BF ve UYKU'ya göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. İz sürme testi-A'da zaman ve grup etkileri anlamlı bulunmuş (p <0,05), KAF ve KARB uygulamaları kontrol grubuna göre performansı artırmıştır. İz sürme testi-B'de zaman, grup ve zaman*grup etkileşimi anlamlı çıkmış (p <0,05), KAF, KARB, BF ve UYKU uygulamaları kontrol grubuna kıyasla test performansını anlamlı biçimde geliştirmiştir. Bu çalışma, KAF, BF ve UYKU müdahalelerinin zihinsel yorgunluğu azaltmada etkili, KARB ise sınırlı etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Fiziksel ve efor yükünde özellikle KAF ve UYKU uygulamalarının anlamlı azalma sağladığı belirlenmiştir. Ruh hali ölçeğinde şaşkınlık, yorgunluk ve canlılık alt boyutlarının zaman ve uygulamalara bağlı olarak farklılaştığı, teknik performans açısından ise KAF, KARB, UYKU yöntemlerinin öne çıktığı ve iz sürme testlerinde performansı geliştirdiği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effects of different interventions applied after a mental fatigue (MF) protocol—caffeine mouth rinse (CAF), carbohydrate mouth rinse (CHO), mindfulness (MFN) exercise, and nap (NAP)—on psychophysiological responses and technical performance during 4 vs. 4 small-sided games in volleyball. Sixteen young female volleyball players (age: 15.43 ± 0.51 years) participated in the study. Prior to data collection, players were informed about the procedures, gave their consent, and underwent anthropometric measurements. Participants were randomized into groups and interventions. Video recordings were obtained during the games for technical performance analysis. Games were played with a 1-week interval, consisting of 4 sets of 4 minutes with 2 minutes of passive rest on a 4.5 × 12 m court. To induce mental fatigue, participants performed a 30- minute Stroop task via the Encephalapp mobile application before the games. Pre- and post- game assessments included the Brunel Mood Scale, NASA-TLX, and Trail Making Test. Following games, at the end of the first and fourth sets, players were administered the Visual Analogue Scale (VAS), Feeling Scale (FS), Rating of Perceived Exertion (RPE), as well as scales of exercise enjoyment, motivation, and arousal. Technical performance data (successful and unsuccessful forearm pass, successful and unsuccessful overhead pass, successful and unsuccessful spike, successful and unsuccessful setting) were obtained through video analysis. Findings showed no significant differences across groups in perceived exertion, feeling scale, arousal, motivation, and enjoyment (p > 0.05). However, CAF, MFN, and NAP significantly reduced mental fatigue on the VAS, while CHO was ineffective (p < 0.05). NASA-TLX results indicated no group differences for mental, temporal, or discomfort loads, but CAF and NAP significantly reduced physical and effort loads. On the Brunel Mood Scale, no significant differences were found for anger and depression. In contrast, surprise, fatigue, and vigor showed significant main effects of time and time*group interactions, indicating variation across interventions, while tension revealed only a significant main effect of time. Regarding technical performance, interventions had meaningful effects. In successful forearm passing, a moderate effect was found without significant group differences, whereas in unsuccessful forearm passing, strong effects emerged, with CAF and MFN more effective than CHO and control. For successful overhead passing, CHO was superior to MFN and control, while in unsuccessful overhead passing, all interventions outperformed control. In successful spiking, CAF, CHO, and MFN outperformed NAP; in unsuccessful spiking, CAF and CHO were more effective, and NAP also improved compared to control. In successful setting, only small effects were observed without significant group differences, while in unsuccessful setting, CAF and CHO outperformed MFN and NAP, and NAP improved compared to control. For the Trail Making Test, results demonstrated that in Test-A, both time and group effects were significant, with CAF and CHO improving performance compared to control. In Test-B, time, group, and time*group interactions were significant, with CAF, CHO, MFN, and NAP all significantly enhancing performance relative to control. In conclusion, this study demonstrated that CAF, MFN, and NAP interventions are effective in reducing mental fatigue, whereas CHO has limited impact. CAF and NAP significantly reduced physical and effort load. Mood states such as surprise, fatigue, and vigor varied depending on time and intervention. From a technical performance perspective, CAF, CHO, and NAP emerged as effective strategies, while Trail Making Test results confirmed that all interventions contributed to improved cognitive performance compared to control.
Benzer Tezler
- Kafein ağızda çalkalama yönteminin voleybolda dar alan oyun performansına ve psikofizyolojik yanıtlarına etkisi
The effect of caffein mouth rinsing method on small sided game performance and psychophysiological responses in volleyball
GAMZE YÜCE
Doktora
Türkçe
2024
SporTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF SOYLU
- Farklı branşlarda yer alan sporcular ve sedanterlerde dinamik akciğer fonksiyon testlerinin karşılaştırılması
Comparision of dynamic lung function tests in athletes participeting in different sports and sedentary subjects
ELİF AKKUŞ
- Okul takımlarında yer alan sporcu öğrencilerin klüp bazında spor yapma oranları ve bunu etkileyen faktörler (Van ili örneği)
Rates of engaging in sports on the basis of club amonk the sportsmen students in the school teams and the factors affect to these rates (case of the province Van)
MEMDUH KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERDOĞAN YILMAZ
- Baskı ve performans ilişkisi: Voleybolda servis atışının sanal gerçeklikle incelenmesi
The relationship between pressure and performance: Examination of volleyball serving using virtual reality
BATUHAN YAVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN ADİLOĞULLARI
- Voleybolda maç analizi yapılarak tüm maça yönelik erkek ve bayan takımlarında hücum ve savunma performanslarına yönelik indekslerin bulunması
Finding the indexes of deffence and attack performances in male and female teams for the whole match by conducting match analysis in volleyball game
MURAT ŞENTUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
SporHacettepe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANER AÇIKADA