Klasik Türk edebiyatında tabirnameler
Dream interpretation books in classical Turkish literature
- Tez No: 973796
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ İHSAN ÖBEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Tabirname, Türk dili ve edebiyatı, Tabirname, Turkish language and literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Rüyalar tarih boyunca farklı inanç ve düşüncelerde anlamlandırılmaya çalışılmış ve rüya yorumlarını içeren eserler yazının başlangıcından itibaren farklı kültürlerde yer bulmuştur. Türk edebiyatında da 14 ilâ 19. yüzyıllar arasında yazma ve matbu eserlerin çokluğundan anlaşıldığı üzre rüya yorumlarını içeren“tabirname”türündeki eserler büyük ilgi görmüştür. Bu çalışma, şimdiye dek müstakil örnekleri üzerinde birçok çalışma yapılmış ancak kapsamlı olarak incelenmemiş; tür kitaplarında da kendine yeteri derecede yer bulamamış olan klasik Türk edebiyatı döneminde kaleme alınmış tabirnameleri bir tür olarak tanıtmayı amaçlamaktadır. Türk ve dünya kütüphanelerinde ulaşabildiğimiz ve şimdiye kadar birçoğu gün yüzüne çıkmamış tabirnameler şekil ve muhtevaları bakımından incelenmiş ve mevcut literatürdeki eksiklik ve karmaşalar tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamız tabirnameleri bir tür olarak tanıtmayı amaçladığından ulaşılan yüzlerce nüshanın tenkidi ile nüshaların her birinin fiziksel tavsifine yer verilmemiş; taranmış olan tabirname nüshalarının tamamı şekil ve konu bakımından tasnif edilip tanıtılmıştır. Türün içerik özelliklerini ortaya koymak için tabirname metinlerinin bölümleri ortaya çıkarılmış ve aralarından -çoğunluğu neşredilen tabirnamelerden olmak üzere- temsil yeteneği güçlü olanların içerikleri incelenmiş; eldeki veriler analiz edilmiştir. Uzun ve titiz bir tarama süreci sonucunda Türk ve dünya kütüphanelerinde 456 tabirname nüshasına ulaşılmış, nüshaların incelenmesi soncu 96 tabirname belirlenmiştir. Bu sayı, şimdiye dek tespit edilen en yüksek sayıdır. Bu nüshalar aynı zamanda bütüncül olarak ilk kez bu çalışmada incelenmekte ve türün özellikleri sistematik bir şekilde ortaya koyulmaya çalışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Throughout history, dreams have been interpreted in various ways according to prevailing beliefs and philosophical perspectives, and texts devoted to dream interpretation have appeared in diverse cultures since the advent of writing. In Turkish literature, works known as tabirnames (dream interpretation manuals) attracted considerable attention from the 13th to the 19th centuries, as reflected in the large number of surviving manuscripts and printed editions. This study aims to introduce tabirnames produced during the Classical Turkish literature period as a distinct literary genre. Although these texts have been the subject of numerous individual studies, they have yet to be examined comprehensively or adequately represented within the scope of genre studies. The tabirnames accessed in Turkish and international libraries—many of which have remained undiscovered until now—have been examined in terms of both form and content, with an effort to identify gaps and inconsistencies in the existing literature. Since this study seeks to define tabirnames as a distinct literary genre, it does not engage in textual criticism or provide detailed codicological descriptions of the hundreds of identified manuscripts. Instead, it systematically classifies and presents all scanned tabirname manuscripts based on their formal characteristics. To highlight the genre's thematic and structural features, the internal divisions of these texts are outlined, and representative examples—primarily drawn from already published tabirnames—are analyzed to facilitate interpretation of the collected data. As a result of an extensive and meticulous survey, 456 manuscripts of tabirnames were identified in Turkish and international libraries, and the examination of these manuscripts revealed 96 distinct tabirname works. This figure represents the highest number identified to date. This figure represents the highest number of tabirname manuscripts documented to date. Moreover, these manuscripts are collectively examined for the first time in this study, which aims to systematically define the key characteristics of the genre.
Benzer Tezler
- Hoca-zâde Muhammed Râsim Hikmet'in Hâb-nâme'si (1b-168a) inceleme-metin-dizin
The Work of Hoca-zade Muhammed Rasim Hikmet called Habname (1b-168a) research-text-index
MUHAMMED FELAT AKTAN
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TANYILDIZ
- Klasik Türk edebiyatında kaside nazım şekli; 13. - 14. - 15. asırlar
Başlık çevirisi yok
AYŞE GÜLAY KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL KURNAZ
- Klasik Türk edebiyatında ?delilik? kavramı (Fuzûlî, Nâ'ilî, Fehîm-i Kadîm, Şeyh Gâlib Dîvânları ve Fuzûlî'nin ?Leylâ vü Mecnûn? mesnevîsi)
Concept of lunacy in classic Turkish literature anthologies of Fuzûlî, Nâ?ilî, Fehîm-i Kadîm, Şeyh Gâlib and Fuzûlî?s ?Leylâ vü Mecnûn? mesnevî)
AYŞEGÜL AKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YILDIRIM
- Klasik Türk edebiyatında tasavvufi mesnevilerden Hüsn ü Aşk ve Gülşen-i Aşk'ın alegorik yönden mukayeseli incelemesi
The comparison Hüsn-ü Aşk mesnevi with Gülşen-i Aşk in terms of mystical-allegorical features, in classical Turkish literature
EVRİM BELET
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL MİNE YEŞİLOĞLU
- Klasik Türk edebiyatında şitâ'iyyeler
Flatterer in classical Turkish poetry
MERYEM YILDIZ AKAGÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ETHEM POLAT