Geri Dön

Arktik bölgesinde teritoryal hegemonya: Rusya ve ABD rekabeti

Territorial hegemony in the Arctic: the rivalry between Russia and The United States

PDF İndir

  1. Tez No: 974089
  2. Yazar: EZGİ ŞAHİN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE SUNA ÖZEL ÖZCAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, çok kutuplu uluslararası sistemde küresel düzeyde hegemonya kurma girişimlerinin artan maliyetleri ve sürdürülemezliği karşısında, devletlerin yüksek stratejik ve politik değere sahip coğrafi alanlara yönelerek sürdürdükleri hâkimiyet rekabetini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada geliştirilen teritoryal hegemonya kavramsallaştırması, bir devletin stratejik önemi yüksek, fiziksel olarak denetlenebilir belirli coğrafi alanlarda çıkarlarını maksimize etme ve bu sahada siyasal, hukuki ve normatif düzeni kendi lehine göre yeniden yapılandırma girişimi olarak tanımlanmaktadır. Bu kavram, Arktik bölgesinde Rusya Federasyonu ile Amerika Birleşik Devletleri arasında şekillenen teritoryal hegemonya rekabeti ekseninde incelenmektedir. Çalışma, 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Arktik bölgesinde ortaya çıkan güvenlik temelli bloklaşma sürecini kapsamaktadır. Arktik-NATO ve Arktik-Avrasya olarak kavramsallaştırılan iki blok, hegemonik etkinin alan bazında genişletilmesine hizmet eden araçsal yapılar olarak değerlendirilmektedir. Tezde geliştirilen jeopolitik paradoks kavramı, Arktik'te kutup hâkimiyetine yönelik güç mücadelesinin motivasyonlarını ve bu motivasyonların sahada alan temelli bir hâkimiyet rekabetini nasıl tetiklediğini açıklamaktadır. Jeopolitik paradoks, küresel ısınma sonucunda erişilebilir hâle gelen enerji rezervleri, alternatif deniz rotaları ve kutup kuşağının sunduğu gözetim kapasitesinin yarattığı fırsatlar ile tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu fırsatlar aynı zamanda tehditler üreterek alan temelli hâkimiyet mücadelesini tetiklemektedir. Bu bağlamda çalışma, ABD ve Rusya'nın Arktik'teki kara, deniz ve hava sahalarında yürüttüğü fiilî konumlanma stratejilerini; askerî varlık oluşturma, altyapı yatırımları, egemenlik taleplerinin kurumsal ve hukuki araçlarla desteklenmesi ve söylemsel meşrulaştırma pratikleri üzerinden incelenmektedir. Çalışmanın bulguları, Arktik bölgesinde ABD ve Rusya arasındaki rekabetin yalnızca doğal kaynaklara erişim ya da güvenlik dengesi kurma çabasına indirgenemeyeceğini ortaya koymaktadır. Her iki aktörün de kara, deniz ve hava sahalarında uzun vadeli denetim kapasitesi tesis etmeye, bu alanlardaki etkinliklerini artırarak başat güç konumunu pekiştirmeye ve bölgesel düzende norm koyucu aktör olarak kendi lehlerine göre bir düzen inşa etmeye çalıştığı saptanmıştır. Bu bağlamda Arktik, çevresel ve ekonomik bir bölge olmanın ötesinde, uluslararası düzende aktörlerin konumlarını yeniden inşa edebileceği yüksek stratejik değere sahip bir mücadele alanı olarak değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

This thesis aims to analyze the competition for dominance pursued by states in high strategic and political value geographic areas in response to the increasing costs and unsustainability of attempts to establish global hegemony in a multipolar international system. The conceptualization of territorial hegemony developed in this study is defined as a state's attempt to maximize its interests within strategically significant and physically controllable geographic areas and to restructure the political, legal, and normative order in such spaces to its own advantage. This concept is examined in the context of the territorial hegemony rivalry between the Russian Federation and the United States in the Arctic region. The study covers the security-based bloc formation process that emerged in the Arctic following the outbreak of the Russia-Ukraine War in 2022. The two blocs conceptualized as Arctic-NATO and Arctic-Eurasia are evaluated as instrumental structures that serve to expand hegemonic influence on a spatial basis. The geopolitical paradox concept developed in the thesis explains the motivations behind the struggle for polar dominance in the Arctic and how these motivations trigger a spatially grounded competition for control. The geopolitical paradox is characterized by the opportunities created by the accessibility of energy reserves, alternative maritime routes, and surveillance capabilities in the polar belt as a result of global warming. However, these opportunities simultaneously generate threats, thereby intensifying the competition for spatial dominance. In this regard, the study examines the practical positioning strategies pursued by the United States and Russia in the Arctic's land, maritime, and air spaces through the establishment of military presence, infrastructure development, the support of sovereignty claims with institutional and legal instruments, and the use of discursive legitimization practices. The findings indicate that the rivalry between the United States and Russia in the Arctic cannot be reduced solely to securing access to natural resources or maintaining a security balance. Both actors seek to establish long-term control capacities in land, maritime, and air spaces, to enhance their influence in these domains in order to consolidate their status as dominant powers, and to construct a regional order in which they act as norm-setting authorities to their own benefit. In this sense, the Arctic is evaluated not merely as an environmental and economic region but as a high-value arena of contention in which actors can reconstruct their positions within the international order.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    146075

    Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni Büyük Ortadoğu projesi ve Bush doktrini

    The US Greater Middle East Project and Bush Doctrine

    ALİ İHSAN GÜRLER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Uluslararası İlişkilerGebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü

    Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MESUT HAKKI CAŞIN

  2. Tez No

    895035

    Comparison of territorial claims for the Arctic region and the Antarctic continent in the framework of the impacts of climate change: The cases of the USA and Russia

    İklim değişikliğinin etkileri çerçevesinde Arktik bölgesine ve Antarktika kıtasına yönelik bölgesel hak taleplerinin karşılaştırılması: ABD ve Rusya örnekleri

    ALİ SAYILGAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Uluslararası İlişkilerManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SÜHAL ŞEMŞİT

  3. Tez No

    98831

    From the conflicts to the solutions the political-legal aspects of the Caspian disputes

    Başlık çevirisi yok

    ALAKEL MURAT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2000

    Uluslararası İlişkilerFatih Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLAN GÜNDÜZ

  4. Tez No

    434421

    Birinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Amasya milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri

    In the first Parliamentary Deputies and political activities Amasya

    TOLGAHAN KARAİMAMOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    TarihNiğde Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NEVZAT TOPAL

  5. Tez No

    781767

    Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace

    Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı

    ALİ CENK KESKİN

    Doktora

    Fransızca

    Fransızca

    2009

    HukukGalatasaray Üniversitesi

    Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. JEAN MARC SOREL

    PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM

Geri Dön