Understanding the relationship between parental stress and psychosocial outcomes in siblings of children with special needs: The role of perceived expressed emotion
Özel gereksinimli çocukların kardeşlerinde ebeveyn stresi ile psikososyal çıktılar arasındaki ilişkinin anlaşılması: Algılanan duygu dışavurumunun rolü
- Tez No: 974106
- Danışmanlar: PROF. DR. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Aile içi ilişkiler, Özel gereksinimli çocuklar, Family relations, Children with special needs
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ted Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez özel gereksinimli bir çocuğun bulunduğu ailelerde, ebeveyn stresinin tipik gelişim gösteren kardeşlerin psikolojik ve davranışsal sonuçlarıyla nasıl ilişkili olduğunu incelemektedir. Özellikle, kardeşlerin ebeveynlerinin duygusal tutumlarını nasıl algıladıklarını yansıtan "algılanan duygu dışavurumunun aracılık rolüne odaklanılmıştır. Türkiye'de yaşayan 154 aileden (anne, baba ve 11–18 yaş arası bir kardeş) veri toplanmıştır. Veriler hem çevrimiçi anket formları hem de yüz yüze uygulanan fiziksel formlar aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadaki değişkenler Ebeveyn Stres Ölçeği (PSS), Kısaltılmış Duygu Dışavurum Ölçeği (KDVÖ) ve Güçler ve Güçlükler Anketi – Ergen Formu (SDQ) ile ölçülmüştür. Anneler ve babalar için ayrı ayrı olmak üzere iki basit aracılık modeli Hayes PROCESS Model 4 kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, yüksek anne stresinin artan algılanan anne duygu dışavurumu yoluyla kardeşlerde daha fazla psikososyal zorlukla ilişkili olduğunu göstermiştir. Baba modeli için de dolaylı etkinin anlamlı olduğu bulunmuş, ancak toplam ve doğrudan etkiler anlamlı bulunmamıştır. Bununla birlikte ebeveynin psikolojik belirtileri kontrol değişkeni olarak modele dahil edildiğinde her iki modeldeki dolaylı etkiler anlamlılığını yitirmiştir. Bu bulgular, aile sistemi içindeki algılanan duygusal dinamiklerin önemine işaret etmekte kardeş uyumu arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek bir yol olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis explores how parental stress relates to the psychological and behavioural outcomes of siblings of children with special needs. Specifically, it focuses on the mediating role of perceived expressed emotion, which reflects how siblings interpret their parents' emotional expressions. Data were collected from 154 families in Turkey, including mothers, fathers, and one sibling aged 11 to 18, through both online and physical forms. The constructs were assessed using the Parental Stress Scale (PSS), the Shortened Level of Expressed Emotion Scale (SLEES), and the Strengths and Difficulties Questionnaire – Youth Form (SDQ). Two simple mediation models were tested separately for maternal and paternal stress using Hayes PROCESS Model 4. The findings revealed that higher maternal stress was associated with greater sibling psychosocial difficulties through increased perceived maternal expressed emotion. For fathers, the indirect effect through perceived expressed emotion was also significant, while the total and direct effects were not. However, when parental psychological symptoms were included as covariates, the indirect effects in both models became nonsignificant. These findings highlight the importance of emotional dynamics within the family system and draw attention to perceived parental emotion as a potential pathway linking parental stress to sibling adjustment.
Benzer Tezler
- 8–12 yaş arası çocuklarda davranışsal problemler ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkide ebeveyn stresinin düzenleyici rolünün incelenmesi
Examining the moderating role of parenting stress in the relationship between behavioral problems and quality of life in 8–12 year old children
ELİF SOYYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN ÇALIŞAN KİNTER
- Evli ve çocuklu bireylerde ebeveynlik stresi ile evlilik doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between parenting stress and marital satisfaction in married individuals with children
DİLEK AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA TURAN
- Ergenlerde anne baba tutumları ile sınav kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Ortaokul örneği
Investigation of the relationship between parental attitudes and test anxiety in adolescents
ECE ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL ER
- Young children's emotion regulation skills: The role of mothers' parenting stress and reactions to children's emotions
Küçük çocukların duygu düzenleme becerileri: Annelerin ebeveynlik stresinin rolü ve çocukların duygularına tepkileri
GİZEM AKEL GÜÇLÜ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiKadir Has ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA ARSLAN UZUNDAĞ
- Ebeveyn başarı baskısının ortaöğretim öğrencilerinin akademik stres ve okul tükenmişliği düzeylerine etkisi
The effect of parent achievement pressure on academic stress and school burnout levels of secondary students
SAVAŞ TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANER ATMACA