Growing up with a sibling diagnosed with schizophrenia: An interpretative phenomenological analysis of the well sibling experience
Şizofreni tanısı almış bir kardeşle büyümek: Sağlıklı kardeş deneyiminin yorumlayıcı fenomenolojik analizi
- Tez No: 974107
- Danışmanlar: PROF. DR. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Aile içi ilişkiler, Yorumlayıcı fenomenolojik analiz, Şizofreni, Family relations, Interpretative phenomenological analysis, Schizophrenia
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ted Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, şizofreni tanısı almış bir kardeşle birlikte büyüyen sağlıklı kardeşlerin yaşantılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle tanının genellikle konduğu ergenlik ve beliren yetişkinlik dönemlerine odaklanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve sekiz katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA) yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada sekiz üst tema ortaya çıkmıştır: Artık Aynı Değil: Tanının Yaşamı Dönüştürücü Etkisi, Ebeveyn Tutumları ve Kültürün Tanı ve Sağlıklı Kardeş Üzerindeki Etkisi, Şizofreninin Kardeşlik Bağına Etkisi: Bir Kayıp Deneyimi,“Sağlıklı”Olmanın Gizli Yükü, Aile ve Sosyal Bağlamda Destek ve Yük Paylaşımı, Hastalığın Sosyal Yükü: Kısıtlanma ve Utanç, Kardeşin Hastalığıyla Yaşamak: Süregelen Duygusal Etkiler, Zorluktan Güçlenmeye: Kişisel ve Duygusal Gelişim. Bulgular, şizofreni tanılı bir kardeşe sahip olmanın sağlıklı kardeşler için uzun vadeli duygusal, ilişkisel ve gelişimsel sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Katılımcılar, görünmez yükler taşımaktan, değişen ve bozulmuş aile rollerinde yer almaktan ve sosyal damgalanmayla başa çıkma zorluğundan söz etmiş ve aynı zamanda bu süreçte duygusal olgunluk ve psikolojik dayanıklılık geliştirdiklerini ifade etmişlerdir. Türk kültürel bağlamında, kolektivist aile yapısı ve sosyokültürel normların, sağlıklı kardeşlerin yaşantılarını nasıl anlamlandırdıkları ve baş etme stratejilerini nasıl şekillendirdikleri üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür. Gelişimsel ve sistemik bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde, kardeşin hastalık deneyiminin etkilerinin yalnızca kısa vadeli değil, yaşam boyu sürdüğü; bireyin kimlik gelişimini, duygusal düzenleme becerilerini ve geleceğe dair planlamalarını önemli ölçüde etkilediği anlaşılmaktadır. Bulgular kültürel, gelişimsel ve aile sistemleri perspektifleri çerçevesinde tartışılmış; özellikle ruh sağlığı hizmetlerinde sağlıklı kardeşlerin de göz önünde bulundurulmasının önemine dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, kardeşlerin ihtiyaçlarının tanınması, müdahale süreçlerine dâhil edilmeleri ve psikososyal destek mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik klinik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study investigates the lived experiences of well-siblings who grew up alongside a sibling diagnosed with schizophrenia, with a particular focus on the developmental periods of adolescence and emerging adulthood in which the diagnosis typically occurred. Employing a qualitative methodology, semi-structured interviews were conducted with eight participants. Data were analyzed using Interpretative Phenomenological Analysis (IPA), resulting in eight superordinate themes: No Longer the Same: Diagnosis as a Life-Altering Event, Parental Attitudes and Culture Impacting the Diagnosis and Well Sibling, The Impact of Schizophrenia on the Sibling Bond: An Experience of Loss, The Hidden Burden of Being“Well,”Experiences of Support and Burden Sharing within Familial and Social Contexts, The Effect of Social Distress of Illness: Restriction and Shame, Living with a Sibling's Illness: Cumulative, Enduring, and Ongoing Emotional Effects, and Emerging Stronger: Emotional and Personal Growth Through Sibling Illness. Findings suggest that having a sibling with schizophrenia generates long-term emotional, relational, and developmental consequences for well-siblings. Participants described carrying invisible burdens, navigating disrupted family roles, and struggling with social stigma, while also demonstrating resilience and emotional maturity. Within a Turkish cultural context, this study emphasizes how collectivist family structures and sociocultural norms shape the meaning-making processes and coping strategies of well-siblings. From a developmental and systemic perspective, the impact of a sibling's illness extends across the lifespan, influencing identity formation, emotional regulation, and future planning. The findings are discussed in relation to cultural, developmental, and family systems frameworks, offering implications for clinical practice and sibling-included mental health interventions.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastaları ve sağlıklı kardeşlerinde retina sinir lifi tabakası ve makula kalınlığının karşılaştırılması ve bilişsel işlevler üzerine etkisi
Comparison of retinal nerve fiber layer thickness and macular thickness in schizophrenia patients and their healthy siblings and its effect on cognitive functions
FUNDA AKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEN ESEN DANACI
- Ergenlikte suça sürüklenmenin temellerini açıklamak: Erken dönem aile içi güven algısı, psikolojik bozukluklar ve demografik değişkenler üzerinden bir inceleme
Explaining the underlying factors in juvenile delinquency: An investigation of early years perception of family trust, psychological disorders and demography
UMUT HAYDAR COŞKUN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
- Rehabilitasyon merkezinde özel öğrenim güçlüğü tanısı almış öğrencilerin dil/kültür farkı etkileri
Language / culture track effects of students with special learning strength at the rehabilitation center
HAVVA GÜL DEMİRÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİNEM ZEYNEP METİN
- 2005-2022 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği adli olguları değerlendirme heyetine yönlendirilen suça sürüklendiği iddia edilen çocukların değerlendirilmesi
Evaluation of children referred to the forensic assessment board of the Çukurova University Faculty of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic for allegedly being involved in criminal acts between 2005-2022
ECE UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriÇukurova ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL TAHİROĞLU
- Hasta kardeşin gölgesinde kalmak: Hastalığın sağlıklı kardeş üzerindeki etkisinin incelenmesi
Staying in the shadow of the sick sibling: Examination of the effect of the disease on the healthy sibling
RUMEYSA SAĞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAksaray ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REZZAN GÜNDOĞDU