Investigation of high school students' scientific epistemological beliefs and pseudoscientific beliefs
Lise öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarının ve sözdebilimsel inançlarının incelenmesi
- Tez No: 974127
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilimsel epistemolojik inançlar, Sözde bilim, Scientific epistemological beliefs, Pseudoscience
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, lise öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarını (BEİ) ve sözde bilimsel inançlarını (SBİ) incelemiş; bu inançların okul türü, sınıf düzeyi ve cinsiyete göre nasıl farklılaştığını araştırmıştır. Ayrıca, BEİ ile SBİ arasındaki ilişki ve SBİ kontrol edildiğinde BEİ düzeylerinin nasıl değiştiği de analiz edilmiştir. Araştırmaya 9. sınıftan 12. sınıfa kadar toplam 489 öğrenci katılmıştır. Veriler, geçerliliği sağlanmış ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Üç yönlü ANOVA, ANCOVA ve korelasyon analizleri gibi çıkarımsal istatistiksel testler uygulanmıştır. Bulgular, okul türünün hem BEİ hem de SBİ üzerinde anlamlı etkisi olduğunu göstermiştir. Anadolu liselerinde öğrenim gören öğrenciler, meslek liselerindeki öğrencilere göre daha gelişmiş bilimsel epistemolojik inançlara ve daha düşük sözde bilimsel inançlara sahiptir. Sınıf düzeyi ve cinsiyet BEİ üzerinde anlamlı bir etki göstermezken; SBİ, üst sınıflarda ve kız öğrencilerde daha yüksek bulunmuştur. ANCOVA analizleri, SBİ düzeyleri kontrol edildiğinde bile okul türünün BEİ üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, sınıf düzeyi ve cinsiyet arasında anlamlı bir etkileşim bulunmuş; özellikle 12. sınıf kız öğrencilerinin BEİ düzeyleri, erkek öğrencilere göre daha yüksek çıkmıştır. Son olarak, BEİ ile SBİ arasında zayıf ancak anlamlı bir negatif korelasyon bulunmuştur. Bu durum, bilimsel bilgiyi daha gelişmiş şekilde algılayan öğrencilerin sözde bilimsel inançlara daha az eğilimli olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, özellikle sınav odaklı eğitim sistemlerinde, öğrencilerin bilimsel epistemolojik anlayışlarını güçlendirmek ve sözde bilime karşı direnç geliştirmek için eleştirel düşünme ve bilim okuryazarlığının müfredata entegre edilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigated high school students' scientific epistemological beliefs (SEB) and pseudoscientific beliefs (PSB), and examined how these beliefs differ by school type, grade level, and gender. It also explored the relationship between SEBs and PSBs, and whether SEBs differ when controlling PSBs. A total of 489 students from 9th to 12th grade participated. Data were collected using validated self-report instruments. Inferential analyses, including three-way ANOVA, ANCOVA, and correlation analysis, were conducted. Results showed that school types significantly influenced both SEB and PSB. Students from Anatolian High Schools had more developed scientific epistemological beliefs and lower pseudoscientific beliefs compared to students in Vocational and Technical Anatolian High Schools. Grade level and gender did not significantly affect SEB, but PSB increased in higher grades and were higher among female students. ANCOVA results revealed that school types remained a significant predictor of SEB even after controlling PSB. Additionally, a significant interaction between grade level and gender was found, with 12th-grade female students reporting stronger scientific epistemological beliefs than their male peers. A weak but significant negative correlation was observed between SEB and PSB, indicating that students with more developed scientific beliefs were less likely to hold pseudoscientific views. These findings emphasize the importance of integrating critical thinking and scientific literacy into secondary education, especially in exam-oriented systems, to strengthen students' scientific epistemological understanding and reduce susceptibility to pseudoscience.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarının biyoloji dersine yönelik tutumlarına ve biyoloji dersi akademik başarılarına etkisinin incelenmesi
An investigation of the effects of high school students' scientific epistemological beliefs on their attitudes towards biology courses and academic achievement in biology
BAŞAR KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR KIVILCAN DOĞAN
- Öğretmen adaylarının hipotetik-yaratıcı akıl yürütme becerilerinin, bilimsel epistemolojik inançları, öğrenme stilleri ve demografik özellikleri açısından incelenmesi
The investigation of the hypothetico-creative reasoning skills of the teacher trai̇nees in terms of their scientific epistemological beliefs, learning styles and their demographic characteristics
VOLKAN DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLAL DUMAN
- Sosyobilimsel konular tabanlı çoklu modelleme uygulamalarının lise biyoloji öğrencilerine etkisinin farklı değişkenlerle incelenmesi
An investigation of the effects of socicientific issue-based multiple modelling applications on high school biology students in relation to different variables
ESENGÜL KANTEKİN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR K. DOĞAN
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının ve fen bilimleri öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve bilişötesi farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of science teachers and pre-service science teachers' epistemologic beliefs and metacognitive awareness
FATMA ADAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimMehmet Akif Ersoy Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. SELDA BAKIR
- Lise öğrencilerinin bilişsel gelişim düzeylerinin bilimsel düşünme yetenekleri açısından incelenmesi
Investigation of high school students cognitive development levels in terms of scientific reasoning skills
ZEYNEP DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MURAT İSKENDER