Ortaokul öğrencilerinin fen ve dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of middle school students' science and digital literacy in terms of different variables
- Tez No: 974537
- Danışmanlar: PROF. DR. İKRAMETTİN DAŞDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilim okuryazarlığı, Dijital okuryazarlık, Scientific literacy, Digital literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin fen ve dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelemektir. Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni İstanbul ilinin Sancaktepe ilçesinde okumakta olan ortaokul öğrencilerdir. Araştırmanın örneklemini ise Sancaktepe ilçesinde okumakta olan 689 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama kaynakları Demografik Bilgiler Formu, Evrensel Fen Okuryazarlık Ölçeği ve Dijital Okuryazarlık ölçeğidir. Verilerin analizinde korelasyon, bağımsız örneklem t testi ve ANOVA kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin evrensel fen okuryazarlıkları ve dijital okuryazarlıkları arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin fen ve dijital okuryazarlık düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda okul türü, cinsiyet, baba eğitim ve meslek durumu, ailenin gelir düzeyi, fen bilimlerine ayrılan süre, internete ayrılan süre ve interneti kullanım amacı değişkenlerinin öğrencilerin fen okuryazarlığını anlamlı bir şekilde etkilediği; sınıf seviyesi, anne eğitim ve meslek durumu, kardeş sayısı, fen bilimleri dersinden kurs ve proje alma değişkenlerinin ise öğrencilerin fen okuryazarlığını etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul türü, sınıf seviyesi, cinsiyet, baba meslek durumu, ailenin gelir düzeyi, fen bilimlerinden kurs alma, fen bilimlerine ayrılan süre, internete ayrılan süre ve interneti kullanım amacı değişkenlerinin öğrencilerin dijital okuryazarlığını anlamlı bir şekilde etkilediği; anne eğitim ve meslek durumu, baba meslek durumu, kardeş sayısı ve fen bilimlerinden proje alma değişkenlerinin ise öğrencilerin dijital okuryazarlıklarını etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar: Okullarda verilen eğitim ortaokul öğrencilerinin fen ve dijital okuryazar olmalarını destekler niteliktedir. Fen ve dijital okuryazarlığın orta düzeyde pozitif ilişki barındırması, öğrencilerin dijital becerilerinin gelişiminin fen okuryazarlık düzeylerini olumlu yönde etkilediğini ve iki alanın birbirini destekleyerek öğrenme süreçlerinde birlikte ilerleyebileceğini göstermektedir. Fen dersine ve internete günlük 40-60 dakika arasında zaman ayırmak ve interneti eğitim/araştırma amaçlı kullanmak, fen okuryazarlığını olumlu yönde etkilemektedir. Devlet ortaokullarında fen ve dijital okuryazarlığını destekleyen uygulamaların hayata geçirilmesi faydalı olacaktır. Dijital okuryazarlığını sosyal medya kullanımı olumlu, 20 dakikadan az fene ayrılan süre ise olumsuz yönde etkilemektedir. İnternette geçirilen sürenin iletişim boyutu haricinde dijital okuryazarlığa bir etkisi görülmemiştir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this research is to examine different aspects of science literacy and digital literacy of middle school students. Method: In this study, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The population of the study consists of middle school students studying in the Sancaktepe district of Istanbul. The sample of the study includes 689 middle school students from the Sancaktepe district. Data collection sources are Demographic Information Form, Universal Science Literacy Scale and Digital Literacy Scale. Correlation, independent sample t-test and ANOVA were used in the analysis of the data. Findings: A moderately significant relationship was found between the students' universal scientific literacy and digital literacy. It was also determined that the students' scientific and digital literacy levels were high. As a result of the research, it was concluded that the variables of school type, gender, father's education and occupation status, family income level, time allocated to science, time allocated to the Internet and purpose of using the Internet significantly affect the scientific literacy of the students; while the variables of grade level, mother's education and occupation status, number of siblings, taking courses and projects in science courses did not affect the scientific literacy of the students. In addition, it was concluded that the variables of school type, grade level, gender, father's occupation status, family income level, taking courses in science, time allocated to science, time allocated to the internet and purpose of using the internet significantly affect the digital literacy of the students; while the variables of mother's education and occupation status, father's occupation status, number of siblings and taking projects in science courses did not affect the digital literacy of the students. Conclusions: The education provided in schools supports middle school students in becoming scientifically and digitally literate. The moderate positive relationship between scientific and digital literacy indicates that the development of students' digital skills positively affects their levels of scientific literacy, and that these two areas can mutually reinforce each other, progressing together in learning processes. Spending 40-60 minutes daily on science lessons and the internet, as well as using the internet for educational and research purposes, positively influences scientific literacy. Implementing practices that support scientific and digital literacy in public middle schools would be beneficial. Social media use positively affects digital literacy, while spending less than 20 minutes on science negatively affects it. Time spent on the internet has no impact on digital literacy except for the communication dimension.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinin beslenme okuryazarlığının ve beslenme alışkanlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of nutritional literacy and feeding habits of secondary school students in terms of different variables
RABİA ACEMİOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOHİT GÜNEŞ
- Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlıkları, dijital ortamda ahlaki değerlerine dönük algıları ve siber zorbalık düzeyleri
Middle school students' digital literacy, their perceptions of moral values in the digital environment and levels of cyberbullying
MELTEM GÖNEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilim ve TeknolojiAmasya ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGEN KORKMAZ
- Dijital ve medya etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin ve ebeveynlerinin medya ve bilim okuryazarlıklarına etkisinin belirlenmesi
Determining effect of digital and media activities on media and science literacy of middle - school student and parents
HATİCE BESLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE CAN
- 7. sınıf öğrencilerinin STEM tutumları ile dijital okuryazarlıkları, öğrenme-öğretme anlayışları ve epistemolojik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between 7th gradestudents' STEM attitudes and their digital literacy,conceptions of learning and teaching and epistemological beliefs
ZEHRA NACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERALP BAHÇİVAN
- Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim alan otizm spektrum bozukluğu tanılı ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilirlik okuryazarlıklarını geliştirmeye yönelik etkileşimli e-kitap tasarlanması, geliştirilmesi ve uygulanması
Design, development and implementation of an interactive e-book to improve the sustainability literacy of middle school students with autism spectrum disorder in inclusive education
ILGIM ÖZERGUN KÖSE
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAGİHAN İMER ÇETİN