Nûreddin es-Sâbûnî'nin ismet anlayışı
Nûreddin es-Sabûnî's understanding of ismah
- Tez No: 975158
- Danışmanlar: PROF. DR. SEFA BARDAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: İsmet, İsmet
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Peygamberlerin özellikleri, yaşamları ve onların görevleri sırasında sergiledikleri tutumlar İslam düşüncesinin özellikle kelâm ilminin önemli tartışma alanlarından biri olmuştur. Peygamberlerin yalnızca bir“postacı”gibi mesajları iletmekle sınırlı bir rol oynamadığı aksine yaşamlarıyla da rehberlik ettikleri inancı onların insanlık için model birer şahsiyet olmalarını sağlamıştır. Kelâm alimleri de peygamberlerin örnek şahsiyet olma vasfını destekleyen“ismet”sıfatını detaylı bir şekilde incelemiş ve bu sıfatın boyutları üzerine derin tartışmalar yürütmüştür. Bu tartışmalar, peygamberlerin günah işleyip işleyemeyecekleri, işledikleri günahların büyüklüğü ya da küçüklüğü, bu günahların peygamberlik öncesinde mi yoksa sonrasında mı gerçekleştiği gibi konuları kapsamaktadır. Mezhepler arasında farklı yaklaşımlar bulunmakla birlikte bu tartışmalar kelâm literatüründe geniş bir yer tutmuştur ve bu konuda kaleme alınan eserler, İslam düşüncesinin çeşitliliğini ve derinliğini yansıtmaktadır. Bu çalışmada İslam kelâmında peygamberlere atfedilen“ismet”sıfatı, Mâtürîdî mezhebinin önde gelen alimlerinden biri olan Nûreddin es-Sâbûnî'nin eserleri üzerinden ele alınmaktadır. Sâbûnî'nin“ismet”(günahsızlık/infallibility) kavramına ilişkin görüşleri, onun kelâm literatüründeki yerini ve Mâtürîdîlik ekolüne yaptığı katkıları anlamak açısından değerlidir. Peygamberlerin günah işleme kapasitesine dair tartışmalarda Sâbûnî'nin benimsediği yaklaşım hem diğer mezheplerin görüşleriyle karşılaştırılarak hem de dönemin kelâm geleneği içerisindeki bağlamıyla analiz edilmektedir. Ayrıca bu araştırma peygamberlerin insanlara örnek olma vasfını nasıl gerçekleştirdiğini ve bu bağlamda ismet sıfatının temel işlevlerini derinlemesine ele almayı amaçlamaktadır. Sâbûnî'nin eserleri yalnızca onun kişisel görüşlerini değil aynı zamanda Mâtürîdî ekolünün genel yaklaşımını anlamak için birincil bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu nedenle peygamberlerin hür iradeleri, insanî özellikleri ve ilahi görevleri bağlamında ismet kavramının sınırları detaylı bir şekilde incelenmektedir.
Özet (Çeviri)
The characteristics of the prophets, their lives, and the attitudes they displayed during the fulfillment of their missions have been among the major topics of debate in Islamic thought, particularly within the discipline of kalām. Prophets were not regarded merely as“messengers”who delivered divine revelations, but rather as guides whose lives themselves served as models for humanity. This belief established them as exemplary figures for mankind. Kalām scholars studied in detail the attribute of 'ismah (infallibility/sinlessness), which supports the prophets' role as exemplary personalities, and engaged in extensive discussions concerning its scope. These debates included questions such as whether prophets could commit sins, the severity or minor nature of such sins, and whether they occurred before or after prophethood. Although the schools of thought developed different approaches, these discussions occupied a significant place in the kalām tradition, and the works written on the subject reflect the richness and depth of Islamic thought. This study examines the attribute of 'ismah attributed to the prophets in Islamic kalām through the works of Nūreddīn al-Sābūnī, one of the prominent scholars of the Māturīdī school. His views on the concept of 'ismah are significant for understanding both his position within the kalām tradition and his contributions to the Māturīdī theological heritage. In the debates concerning the prophets' capacity to commit sins, al-Sābūnī's approach is analyzed both in comparison with other theological schools and within the context of the intellectual milieu of his time. Furthermore, this research aims to explore in depth how prophets fulfill their function as role models for humanity and the essential role played by the attribute of 'ismah in this regard. Al-Sābūnī's works not only reveal his personal perspective but also serve as primary sources for understanding the broader approach of the Māturīdī school. For this reason, the boundaries of the concept of 'ismah are examined in detail within the framework of prophetic free will, human characteristics, and divine mission.
Benzer Tezler
- Ebû Mansûr el-Mâtürîdî ile Nûreddin es-Sâbûnî'nin nübüvvet anlayışlarının mukayesesi
Comparison of the conceptions of prophethood of Abu Mansûr al-Māturīdī and Nūr al-Dīn al-Sābūnī
HACI İSMAİL DOĞAN
Doktora
Türkçe
2023
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH DEMİR
- مدرسة ماتوريدي الفكرية وظهور الماتوريدية
Maturidi sect and the emergence of maturidiism
SALAM FAIDHALLAH ANWAR
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADRİ ÖNEMLİ
- Nureddin Es-Sâbûnî'nin hayatı, eserleri ve kelâmi görüşleri
Nureddin Es-Sabuni's life, work and Kelâmic sights
METİN ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM ÖZARSLAN
- Nûreddin es-Sâbûnî'nin Mu'tezile eleştirisi
Nur al-Din al-Sâbûnî's criticism on Mu'tazila
ŞEYMANUR AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET YAĞLI MAVİL
- Nûreddin es-Sâbûnî'nin (ö. 580/1184) Peygamber tasavvuru ve kelâm sisteminde hadisleri kullanımı (el-Kifâye örneği)
Nûreddin es-Sâbûnî's (d. 580/1184) Prophet imagination and usage of hadith in the word system (al-Kifâya example)
HASAN ERYILMAZ