مدرسة ماتوريدي الفكرية وظهور الماتوريدية
Maturidi sect and the emergence of maturidiism
- Tez No: 913455
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KADRİ ÖNEMLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Islam, Sect, Conflict, Maturidiism, Principles of Faith and Belief
- Yıl: 2024
- Dil: Arapça
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslam düşüncesi içinde Ehli Sünnet ve'l-Cemaat çerçevesinde önemli bir konuma sahip olan Mâturîdîlik mezhebinin kökenini, gelişimini ve temel prensiplerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Maturidilik, İmam Ebu Mansur el-Maturidi'nin önderliğinde şekillenmiş, akıl ve nakil arasında denge kurmaya çalışan bir düşünce sistemidir. Mâturîdîliğin, İslam dünyasında kabul görerek geniş bir coğrafyada etkinlik kazanmasının Maturidiliğin İslam düşüncesindeki yeri ve tarihsel etkilerini detaylandırmakta; aynı zamanda mezhebin temel inanç esaslarını, İslam toplumundaki görüş ayrılıkları üzerindeki etkisini ve bu ayrılıkların içsel ve dışsal sebeplerini kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Bu araştırma, tarihsel süreç, doktrinel analiz ve mezhep literatürünün eleştirel incelenmesi gibi yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Maturidiliğin temellerini anlamak için hem klasik hem de modern kaynaklar incelenmiş, mezhebin kurucu isimlerinin yazılı eserleri ve Mâturîdîliği konu alan modern çalışmalardan yararlanılmıştır. Çalışma, hem tarihi perspektif sunmakta hem de Mâturîdîlik mezhebinin inanç sisteminin temelini oluşturan ilkeleri detaylandırmaktadır. Mâturîdîliğin diğer mezheplerle olan ilişkisini ve İslam toplumundaki etkisini kavrayabilmek amacıyla, inanç, ibadet, ahlak ve siyaset gibi çeşitli konulardaki görüş ayrılıkları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Mâturîdîlik mezhebinin özgün doktrinini kapsamlı bir analizle açıklamak, tarihsel rolünü gözler önüne sermek ve İslam düşüncesindeki özgül yerini vurgulamaktır Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vefatının ardından sahabe arasında ortaya çıkan hilafet konusundaki fikir ayrılıkları, İslam ümmetindeki ilk ihtilafları doğurmuştur. Bu ihtilaflar, çeşitli düşünce ekollerinin ve mezheplerin doğmasına yol açan karmaşık bir sürecin başlangıcını oluşturmaktadır. Cehaletin yayılması, bireylerin dünyevi nimetlere yönelmesi ve dinî meselelerde aşırı münakaşaların ortaya çıkması, bu ihtilafların derinleşmesinde etkili olmuştur. Mâturîdîlik mezhebi, bu ayrılıkların bir sonucu olarak şekillenmiş ve İslam toplumundaki dinî sorunlara akli bir çerçevede çözüm bulma gayreti içinde olmuştur. Mâturîdîlik mezhebi, İslam dünyasında geniş bir kabul görmüş özellikle Orta Asya, Anadolu ve Balkanlarda hâkim mezhep olarak kabul edilmiştir. Mâturîdîlik mezhebinde inanç, akıl ve nakil dengesine dayanan bir yaklaşımla tanımlanmıştır. Mâturîdîlere göre iman, Allah'ın varlığı ve birliğine dair kesin bir bilgiyi ifade eder ve insanın kalben onaylamasıyla gerçekleşir. Mâturîdîlik, Allah'ın sıfatları konusunda özgün bir görüş geliştirerek, O'nun sıfatlarını yaratılmışlara benzemeyen, aşkın bir biçimde açıklamıştır. Kader ve kaza konularında ise, insanın sorumluluğu ve Allah'ın mutlak iradesi arasında bir denge kurarak, kulun özgür iradesinin Allah'ın ilmi dâhilinde olduğunu ifade etmiştir. Peygamberlik anlayışında, peygamberlerin günahsızlığı (ismet) ilkesi kabul edilmekte olup, peygamberlerin Allah tarafından seçilen ve insanlara doğru yolu gösteren kişiler oldukları vurgulanmaktadır. Ahiret inancı ve Mâturîdîlere göre imanın tanımı, bu mezhebin diğer İslamî mezheplerden ayrıştığı temel noktalardan biridir. Mâturîdîlik, iman ve İslam kavramlarını ayrıntılı bir şekilde ele almakta, büyük günah işleyenlerin durumu, taklit yoluyla iman edenlerin hükmü ve imanda istisna gibi meselelere özgün yorumlar getirmektedir. Araştırmanın son bölümünde, Mâturîdîlik mezhebinin önde gelen âlimlerinin yaşamları, eserleri ve mezhebin gelişimine katkıları incelenmiştir. Bu âlimler arasında Ebu'l-Yüsr elBezdevi, Ebu Muin en-Nesefi, Necmeddin Ömer en-Nesefi, Nuruddin es-Sabuni, Kemal ibn el-Hümam ve Molla Ali el-Kari gibi isimler yer almaktadır. Bu âlimlerin kaleme aldıkları eserler, Mâturîdîlik mezhebinin temel ilkelerini korumak ve mezhebin doktrinini sonraki nesillere aktarmak amacıyla yazılmıştır. Bu çalışmalarda yer alan tefsir, kelam ve fıkıh alanındaki görüşler, Mâturîdîliğin özgün doktrinini ve metodolojisini yansıtmaktadır. İmam Ebu Mansur el-Maturidi özelinde bu âlimlerin, mezhebin kurucu ilkelerini koruma ve İslam düşüncesine katkı sağlama konusundaki rolleri detaylı olarak analiz edilmiştir. Bu çalışmada ulaşılan bulgular, Mâturîdîlik mezhebinin İslam düşüncesi ve tarihindeki önemini ortaya koymaktadır. Mâturîdîlik, İslam dünyasında akıl ile nakil arasındaki dengeyi koruma çabasıyla dikkat çekmekte ve Müslüman topluluklar arasında barışçıl bir düşünce yapısının oluşmasına katkı sağlamaktadır. Maturidilik düşüncesinin İslam dünyasında uzun süre varlığını korumasını sağlamıştır. Bu bağlamda, Maturidilik mezhebi, İslam dünyasında fikri çeşitliliği destekleyen ve İslam düşüncesinin gelişiminde önemli bir yere sahip olan bir ekol olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimler: İslam, Mezhep, İhtilaf, Maturidilik İman ve İnanç Esasları.
Özet (Çeviri)
This study aims to thoroughly analyze the origins, development, and fundamental principles of the Maturidi school, which holds a significant place within the framework of Ahl al-Sunnah wa'l-Jama'ah in Islamic thought. The Maturidi school, shaped under the leadership of Imam Abu Mansur al-Maturidi, is a system of thought that strives to maintain a balance between reason and revelation. It has been observed that the acceptance and influence of Maturidism across a broad geographical area in the Islamic world are directly linked to its expansion during the Ottoman Empire period. In this context, the study details the position of Maturidism in Islamic thought and its historical impact. It also comprehensively addresses the core tenets of Maturidi belief, the effects of doctrinal disagreements on the Islamic community, and the internal and external factors that contributed to these disagreements. This research has been conducted through methods such as historical analysis, doctrinal examination, and critical analysis of the literature on Maturidism. Both classical and modern sources have been examined to understand the foundations of Maturidism, drawing from the written works of the school's founding figures and modern studies on Maturidi thought. The study provides both a historical perspective and a detailed examination of the foundational principles of the Maturidi theological system. To comprehend the relationship of Maturidism with other schools of thought and its influence on Islamic society, differences in belief, worship, ethics, and politics have been compared. The objective of the study is to explain the unique doctrine of the Maturidi school through a comprehensive analysis, highlight its historical role, and underscore its distinctive place within Islamic thought. The passing of Prophet Muhammad (s.a.w.), the differences in views among the Companions regarding the caliphate marked the beginning of the first doctrinal disputes within the Islamic community. These disputes became the starting point of a complex process that led to the emergence of various thought schools and sects. The spread of ignorance, the influence of personal desires (hawā), and excessive debates on religious issues deepened these disputes. The Maturidi school, which emerged as a response to these divisions, aimed to provide rational solutions to religious issues within the Islamic community. IX The years 700 and 1300 AH, Maturidism gained widespread acceptance in the Islamic world and became influential within the dominion of the Ottoman Empire. During this period, with the support of Ottoman scholars and state institutions, Maturidism extended its impact across the Islamic world and became the predominant school in regions such as Central Asia, Anatolia, and the Balkans. The teaching of Maturidism in Ottoman madrasas and its adoption as an official doctrine allowed the school to establish firm roots within society, contributing to the adoption of Maturidi doctrine among Muslim masses. In Maturidism, faith is defined through a balanced approach between reason and revelation. According to Maturidis, faith entails a firm knowledge of Allah's existence and unity, realized through inner assent. Maturidism presents a unique perspective on the attributes of Allah, interpreting them in a transcendent manner, beyond human comprehension. On issues of predestination and divine decree, Maturidism establishes a balance between human responsibility and Allah's absolute will, suggesting that human free will operates within the scope of divine knowledge. The Maturidi view of prophethood includes the acceptance of the infallibility (isma) of prophets, who are regarded as divinely chosen figures guiding humanity towards the right path. The distinctive definitions of faith and Islam in Maturidism, alongside its views on the status of those committing major sins, the rule on imitation (taqlid) in faith, and the notion of exception in faith, are among the school's foundational tenets. Prominent Scholars and Works of the Maturidi School In the final section of the research, the lives, works, and contributions of prominent Maturidi scholars are examined. These include figures such as Abu'l-Yusr al-Bazdawi, Abu Mu'in al-Nasafi, Najm al-Din 'Umar al-Nasafi, Nur al-Din al-Sabuni, Kamal ibn al-Humam, and Mulla Ali al-Qari. The works composed by these scholars aimed to preserve the core principles of Maturidism and transmit its doctrines to future generations. Their contributions in fields such as exegesis, theology (kalam), and jurisprudence (fiqh) reflect the distinctive doctrines and methodology of Maturidism. The role of these scholars in maintaining the founding principles of the Maturidi school and their contributions to Islamic thought are analyzed, with a specific focus on Imam Abu Mansur al-Maturidi. The findings of this study underscore the importance of the Maturidi school in Islamic thought and history. Maturidism stands out for its commitment to balancing reason and revelation, contributing to the formation of a peaceful intellectual structure among Muslim communities. The spread of Maturidism across a vast geographical area through the Ottoman Empire ensured the school's enduring presence in the Islamic world. In this context, the Maturidi school emerges as an intellectual tradition that supports diversity of thought and holds a significant place in the development of Islamic thought.
Benzer Tezler
- معايير مدرسة القرنين الثاني والثالث الهجريينفي تعليم اللغة العربية من خلال القران العظيم
Kur'an-ı Kerim öğretimi bağlamında hicri ikinci ve üçüncü yüzyıllarda Arapça öğretimi / Arabic teaching in the second and third centuries (In the context of teaching the Qur'an-ı Kerim)
AFRA ALSAYED
Yüksek Lisans
Arapça
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ELMALI
- جهود مدرسة الحديث العراقية في خدمة الجامع الصحيح للإمام البخاري من القرن الرابع إلى القرن الثامن الهجر
İMAM BUHARÎ'NİN EL-CÂMİ'Ü'S-SAHÎH'İNE IRAK HADİS EKOLÜNÜN KATKILARI (HİCRİ DÖRDÜNCÜ ASIRDAN SEKİZİNCİ ASRA KADA
ABDULJALEEL IBRAHİM AHMED AL-NUAİMİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Yalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN SAITOĞLU
- جهود مدرسة الحديث العراقية في خدمة الجامع الصحيح للإمام البخاري من القرن الرابع إلى القرن الثامن الهجري
İmam Buhari'nin el-Câmi'ü's-Sahîh'ine Irak Hadis Ekolünün katkıları (Hicri dördüncü asırdan sekizinci asra kadar) / The efforts of the Iraqi Hadith School in the service of the al-Jâmiʿ al-Sahîh of Imam al-Bukhari from the fourth to the elghth century AH
ABDULJALEEL IBRAHIM AHMED AL-NUAİMİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU
- المدرسة النجدية في التفسي ابن السعدي نموذجا
Necd Tefsir Okulu İbn el-Saadi bir modeldir
MOHAMMED FAWZI HATIF AL-OBAIDI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB
- جهود المدرسة الإصلاحية الحديثة في علم أصول الفقه (دراسة تحليلية نقدية)
Modern islahçi ekolün fikih usulü ilmindeki çabalarinin tahlili ve tenkidi
MUHAMMET ALİ ÇAĞLAR
Doktora
Arapça
2025
DinUrdun UnıversıtesıTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYİL ABDULHAFİZ YUSUF DAVUD