Kapsamlı geriatrik değerlendirme çerçevesinde yaşlı ayrımcılığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of ageism and associated factors within the framework of comprehensive geriatric assessment
- Tez No: 975350
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ, DOÇ. DR. KAMİLE SILAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Yaşlı Ayrımcılığı, Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme, Elderly, Ageism, Comprehensive Geriatric Assessment
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışmamızda, 65 yaş ve üzeri hastaların günlük yaşamlarında rutin olarak deneyimledikleri yaşlı ayrımcılığının yaygınlığını tespit etmek; sosyodemografik özellikler ve kapsamlı geriatrik değerlendirme parametreleri ile günlük hayattaki yaşlı ayrımcılığı arasındaki ilişkileri belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 01.03.2025-31.05.2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Geriatri ve Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri 212 kişi dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında; sosyodemografik veri toplama formu, Yaşlılık Ayrımcılığı Ölçeği (YAÖ), Katz GYA Ölçeği, Lawton-Brody EGYA Ölçeği, MNA kısa formu, Yesavage GDS kısa formu, MMSE testi, CCI ve CFS kullanılmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 75,5±6,97 yıl ve %65,57'si kadın cinsiyettedir. YAÖ toplam puanı ortalaması 12,95±5,93'tür. Hastaların %99,06'sının günlük hayatlarında en az bir kez yaşlı ayrımcılığı deneyimlediği saptanmıştır. GYA'da veya EGYA'da bağımlı, MMSE'de bilişsel işlev bozukluğu ve CFS'de kırılgan olarak değerlendirilenlerin YAÖ toplam puanı, diğerlerine göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,001). MNA'da malnütrisyonlu olanların YAÖ toplam puanı, normal nutrisyonel durumda olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,012). GDS'de depresyon saptanmayanların YAÖ toplam puanı, hafif ve orta düzey depresyon olarak değerlendirilenlerden anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p<0,001). Kapsamlı geriatrik değerlendirme testleri ile YAÖ puanları arasında farklı düzeylerde anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Çok değişkenli doğrusal regresyon analizinde; çocukların gelir kaynağı olması (B=3,332; p=0,005), demans tanısı olması (B=3,703; p=0,024) ve Yesavage GDS Kısa Form puanı (B=0,671; p<0,001) YAÖ toplam puanı ile anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. Bu üç bağımsız değişkenin YAÖ puanındaki değişimin %25,1'ini açıkladığı bulunmuştur. Sonuç: Günlük hayatta rutin olarak karşılaşılan yaşlı ayrımcılığının yaygın olduğu ve çok sayıda sağlık göstergesiyle ilişkili olduğu çalışma grubumuzda tespit edilmiştir. Kapsamlı geriatrik değerlendirme ile saptanabilen sağlık sorunlarının günlük hayattaki yaşlı ayrımcılığı deneyimlerini arttırabileceği gösterilmiştir. Günlük hayattaki yaşlı ayrımcılığının yaygınlığını ve ilişkili faktörleri tespit edebilmek için daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu sayede risk faktörleri belirlenebilir; yaşlı ayrımcılığının yaşlı bireylerin sağlığı ve refahı üzerindeki etkileri aydınlatılarak önleme ve müdahale stratejileri geliştirilebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the prevalence of everyday ageism experienced by individuals aged 65 years and older, and to examine the associations between everyday ageism, sociodemographic characteristics, and parameters of the comprehensive geriatric assessment (CGA). Materials and Methods: A total of 212 participants aged 65 years and older who applied to the Geriatrics Outpatient Clinics and Family Medicine Outpatient Clinics of Ankara Bilkent City Hospital between 01 March 2025 and 31 May 2025 were included. Data collection tools included a sociodemographic data form, the Everyday Ageism Scale (EAS), Katz Index of Activities of Daily Living (ADL), Lawton–Brody Instrumental Activities of Daily Living (IADL) Scale, Mini Nutritional Assessment–Short Form (MNA-SF), Yesavage Geriatric Depression Scale–Short Form (GDS-SF), Mini-Mental State Examination (MMSE), Charlson Comorbidity Index (CCI), and Clinical Frailty Scale (CFS). Data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: The mean age of the participants was 75.5±6.97 years, and 65.57% were women. The mean total EAS score was 12.95±5.93, and 99.06% reported experiencing at least one form of everyday ageism in daily life. EAS total scores were significantly higher among those dependent in ADL or IADL, those with cognitive impairment on MMSE, and those classified as frail on CFS (p<0.001). Participants with malnutrition on MNA-SF also had significantly higher EAS total scores compared to those with normal nutritional status (p=0.012). Furthermore, those without depression symptoms on GDS-SF had significantly lower EAS total scores than those with mild or moderate depression (p<0.001). Significant correlations were found between various CGA test scores and EAS scores. In multiple linear regression analysis, receiving financial support from children (B=3.332; p=0.005), having a diagnosis of dementia (B=3.703; p=0.024), and higher GDS-SF scores (B=0.671; p<0.001) were independently associated with higher EAS total scores. These three variables together explained 25.1% of the variance in EAS scores. Conclusion: In our study group, everyday ageism was found to be prevalent and associated with numerous health indicators. It has been demonstrated that health problems identifiable through Comprehensive Geriatric Assessment may increase experiences of everyday ageism. Further research is needed to determine the prevalence and associated factors of everyday ageism. In this way, risk factors can be identified, and the effects of ageism on the health of older individuals can be elucidated, enabling the development of prevention and intervention strategies.
Benzer Tezler
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi evde sağlık hizmetleri birimi'nde kayıtlı geriatrik hastaların (65 yaş ve üzeri) malnütrisyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of malnutrition status of geriatric patients (65 old and over) registered in the home health care unit of Recep Tayyip Erdoğan University education and Research Hospital
MERVE NUR SERÇE ÖZKOÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CÜNEYT ARDIÇ
- Alzheimer hastalarına bakım verenlerde bakıcı yüküne etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of factors affecting caregiver burden in alzheimer disease
ESAT ÇINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
GeriatriHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERVET ARIOĞUL
- Kapsamlı geriatrik değerlendirme ile evde bakım hizmeti alan geriatrik popülasyonda mortalite ile ilişkili faktörler: İzmir ili örneği
Factors associated with mortality in the geriatric population receiving home care services with comprehensive geriatric assessment: A case study of İzmir province
İBRAHİM SİVRİKAYA
- Farklı osteoporoz tedavileri alan geriatrik hastaların kapsamlı geriatrik değerlendirme bulgularının karşılaştırılması
Comparison of comprehensive geriatric assessment findings in geriatric patients receiving different osteoporosis treatments
FİLİZ IŞIKGİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLGUN DENİZ
- YAŞLI BİREYLERDE ANTİKOLİNERJİK İLAÇ YÜKÜ İLE KAPSAMLI GERİATRİK DEĞERLENDİRME PARAMETRELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
The Relationship Between Anticholinergic Drug Burden and Comprehensive Geriatric Assessment Parameters in Older Adults
MERT KOYUNCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYÜP MURAT EFENDİOĞLU