Birinci basamağa başvuran tip 2 diyabet tanısı almış hastaların ayak bakımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of foot care knowledge, attitudes and behaviors of patients diagnosised with Type 2 diabetes applying to primary care
- Tez No: 975443
- Danışmanlar: DR. ZEYNEP AŞIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Diabetik ayak, Diabetic foot
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Adana Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmamızın amacı birinci basamakta izlenen Tip 2 diyabetli bireylerde diyabetik ayak öz-bakım düzeyini ve ilişkili etmenleri belirlemek; risk odaklı eğitim-izlem önerileri geliştirmektir. Yöntem: 02.Ocak–30.Nisan 2025'te Adana Yüreğir Afetevleri Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, T2DM tanılı 382 erişkinle kesitsel çalışma yapılmıştır. Yüz yüze anketle sosyodemografik/klinik veriler ve Diyabetik Ayakta Öz Bakım Davranışı Ölçeği (DAÖD; 7–35, yüksek daha iyi) uygulanmıştır. İstatistiksel analizde Mann–Whitney U/Kruskal–Wallis, Ki-kare testleri kullanılmıştır (α=0,05). Araştırma için etik onay alınmıştır. Bulgular: Örneklemin yaş ortalaması 60±11 yıl, tanılı tip 2 DM süresi 12±8 yıl, VKİ 30,40±4,84 kg/m² idi. DAÖD ortalaması 25,59±6,20 (medyan≈27) bulunmuştur. İstatistiksel olarak anlamlı bulunan ilişkiler şu şekildeydi: (i) Ülser öyküsü olanlarda ve mevcut ülseri olanlarda DAÖD daha düşüktü (sırasıyla p=0,020 ve p=0,004);“ayak altı inceleme”düşük puanı ülser öyküsünde daha sıktı (p<0,001). (ii) Kadınlarda puan daha yüksekti (medyan 28 vs 26; p=0,011). (iii) Beslenme düzenlemesi yapanlarda (p=0,006) ve düzenli kontrole gidenlerde (p=0,015) puan daha yüksekti. Ülseri olanlarda ilaçları düzenli kullanmama daha fazlaydı (p=0,004). Anlamsız ilişkiler: Sigara, aile/çevrede yara-amputasyon öyküsü, DM süresi (≤12/>12 yıl), gelir, birlikte yaşama durumu ve tedavi türü (tümü p>0,05). Sonuç: Araştırmamız sonuçlarına göre birinci basamakta DAÖD düzeyi orta; ülser (öyküsü), erkek cinsiyet, düzensiz kontrol ve beslenme düzenlemesi yapmama düşük öz-bakımla ilişkili bulunmuştur. Tüm T2DM bireylerde yıllık standart ayak muayenesi ve risk tabakalı, kısa-tekrarlı eğitim paketleri önerilir. Diyabetik hastalar için hastalara odaklı hatırlatıcılar, randevu uyumu, beslenme-kilo yönetimi entegrasyonu ve ülserli/ülser öykülü hastalarda ilaç/off-loading uyumunu artıran çok bileşenli müdahaleler önceliklendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this manuscript is to determine diabetic foot self-care levels and associated factors among adults with type 2 diabetes followed in primary care, and to propose risk-oriented education–follow-up strategies. Methods: A cross-sectional study was conducted with 382 adults with T2DM who presented to Adana Yüreğir Afetevleri Family Health Center between 02.January and 30.April 2025. A face-to-face survey captured sociodemographic/clinical data and the Diabetic Foot Self-Care Behavior Scale (DAÖD; range 7–35, higher scores indicate better self-care). Mann–Whitney U/Kruskal–Wallis and chi-square tests were used (α=0.05). Ethics approval was obtained. Results: The mean age of our manuscript was 60±11 years, type 2 diabetes duration 12±8 years, and BMI 30.40±4.84 kg/m². Mean DAÖD score was 25.59±6.20 (median ≈27). Significant associations of our manuscript was: (i) lower DAÖD scores in those with a history of ulcer and in those with a current ulcer (p=0.020 and p=0.004, respectively); low“plantar inspection”sub-item scores were more frequent with ulcer history (p<0.001). (ii) Women had higher scores than men (median 28 vs 26; p=0.011). Scores were higher among those reporting dietary modification (p=0.006) and regular clinical follow-up (p=0.015). Irregular medication use was more common in participants with an active ulcer (p=0.004). Non-significant associations: smoking, family/peer history of ulcer or amputation, diabetes duration (≤12/>12 years), income, household composition, and treatment type (all p>0.05). Conclusion: Overall self-care was moderate. Ulcer (history/present), male sex, irregular follow-up, and lack of dietary modification were linked to poorer self-care. Annual standardized foot examinations for all T2DM patients and short, repetitive, risk-stratified education packages are recommended. Priorities include male-focused reminders, improving appointment adherence, integrating nutrition/weight management, and multi-component interventions to enhance medication and off-loading adherence in patients with current or past ulcers.
Benzer Tezler
- Birinci basamağa başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerin hipoglisemi ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and behaviors regarding hypoglycemia and healthy nutrition in individuals with type 2 diabetes mellitus referred to primary care
BÜŞRA EŞMELİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN
PROF. DR. TAMER EDİRNE
- Edirne il merkezinde 46 yaş ve üzeri tip 2 diyabetes mellitus hastalarının öz yönetim ve tedavi uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of self-management and treatment compliance of type 2 diabetes mellitus patients aged 46 and over in the provincial center of Edirne
SEMİH BİLİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
- Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda tıbbi beslenme tedavisi ve fiziksel aktiviteye uyumun değerlendirilmesi
Evaluation of compliance with medical nutrition therapy and physical activity in patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus
SÜHEYL ÖKSÜZOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
- Eğitim aile sağlığı merkezine (e-asm) kayıtlı hastaların tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik karşılanmayan ihtiyaçlarının belirlenmesi
Assessment of unmet healthcare needs of therapeutic health services in patients who apply to the educational primary care center (e-pcc)
SEMA NUR ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Birinci basamağa başvuran tip 2 DM hastalarında görülen anksiyete ve depresyonun hastalık algısı ile ilişkisi
The relationship between anxiety and depression risk with the illness perception in the diabetes mellitus patients admitted to the primary care
CEREN AKKOL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR