Hanefî mezhebinde kurucu fakîhlerin özel borç ilişkilerindeki görüş ayrılıkları
Differences in opinion among the founding jurists of the Hanafi mazhab regarding special debt relationships
- Tez No: 975625
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ATAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fıkhın anlaşılması, daha iyi kavranması yeni problemlerin çözümünde ondan istifade edilebilmesi açısından önem arzetmektedir. Bu bağlamda çalışmamızda günlük hayatta sıkça kullanılan mu'âmelâtın malî sözleşmelerini kapsayan özel borç ilişkilerindeki ihtilâflar ele alınmıştır. Hanefî mezhebinin kurucu fakîhlerinden İmâm Ebû Hanîfe, İmâm Ebû Yûsuf, İmâm Muhammed ve İmâm Züfer arasında bu konuda ortaya çıkan görüş ayrılıkları ve gerekçeleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmamız giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölümünde Hanefi mezhebinde kurucu imâmlar ve borçlar hukukunun genel çerçevesi zikredilmiştir. İkinci bölümde ise ihtilâf kavramı ifade edilerek kurucu fakîhlerin özel borç ilişkilerine dair görüş ayrılıkları işlenmiştir. Yapılan çalışma neticesinde, kurucu imâmlar arasındaki görüş ayrılıklarının bazı durumlarda müşterek kanaate, bazılarında ise karşılıklı muhalefete dönüştüğü tespit edilmiştir. Buna göre İmâm Ebû Hanîfe birçok konuda talebeleri ile aynı kanaati paylaşmıştır. Bazı konularda ise talebelerinin ittifâk ederek hocalarından ayrıldıkları, kimi meselelerde ise üç imâmın birbirinden bağımsız görüş beyan ettiği görülmüştür. Bu görüş ayrılıkları, fıkhın zamanın şart ve ihtiyaçlarına uygun çözüm ve tercih üretmekte ne kadar canlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca görüş ayrılıklarının dayandığı delillerin çoğunlukla zannî olması, hadislerin sıhhat derecelerine ilişkin değerlendirmeler, delillerle ilgili farklı tercihler, dönemin değişen piyasa şartları, kolaylık ve maslahatın esas alınması, delillerin farklı yorumlanması ve bunlara bağlı olarak ictihâdî usûl farklılıkları gibi çeşitli sebeplerden kaynaklandığı belirlenmiştir. Bu ihtilâflar, Hanefî fıkhının dinamik, zengin ve esnek yapısını ortaya koymakla kalmayıp aynı zamanda fıkhî görüşlerin anlaşılmasına ve gelişmesine katkı sunmuştur.
Özet (Çeviri)
Understanding jurisprudence is crucial for solving new problems. Numerous studies have been conducted in this area, but no study has been conducted on private debt relations. In this context, our study examines in detail the disagreements and their justifications regarding private debt relations among the founding jurists of the Hanafi mazhab Imam Abu Hanifa, Imam Abu Yusuf, Imam Muhammad, and Imam Zufar. Our research consists of an introduction, two chapters, and a conclusion. The first chapter discusses the founding imams and the general framework of debt law in the Hanafi mazhab of thought. The second chapter defines the concept of disagreement and examines the disagreements of the founding jurists regarding private debt relations. The study found that the disagreements among the imams sometimes led to consensus and in others, to mutual opposition. Accordingly, Imam Abu Hanifa shared his views with his students on many issues, while on others, his students unanimously disagreed with their teacher, and on other issues, the three imams expressed independent opinions. These disagreements demonstrate the vibrant nature of jurisprudence in generating solutions appropriate to the conditions and needs of the time. Furthermore, it has been determined that these disagreements stemmed from various factors, including the predominantly conjectural nature of evidence, preferences, changing market conditions of the time, differing interpretations of expediency, and differences in ijtihadist methodology. These disagreements contributed to the understanding and development of Hanafi jurisprudence and its dynamic, rich, and flexible nature, as well as its jurisprudential views.
Benzer Tezler
- Ebû Hanîfe'nin ibadetlerle ilgili farklı içtihatları
Abu Hanifah's different ijitihads about worship
MELEK SARICALAR ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK ATAN
- Selçuklular Devri Bağdat medreseleri: İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe Medresesi örneği
Madrasas of Baghdad in Saljukian Era: A case of Imam Azam Abu Hanifa Madrasa
ABDULHAMİT DÜNDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA SABRİ KÜÇÜKAŞCI
- Mezheplerin fıkhî ihtilaflarında hadislerin rolü (Bulûġu'l-Merâm kitabı aile hukuku özelinde)
The role of haditsh in fıqh disputes of sects. (Law of domestic relations specific to Bulugh al-Maram book)
UMUR BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAMMER VURAL
- تأثير المذهب الشافعي في المعاملات المصرفية
Çağdaş mali muamelât alanında Şafii mezhebinin katkısı
SAMAİR ALTAYEB
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BOYNUKALIN
- Mezhebin kurucu imamına muhalefetin imkan ve sınırı: Hanefi Mezhebi örneği
The possibility and limit of opposition to founder imâm: A case study of Hanafite Madhab
OSMAN BAYDER
Doktora
Türkçe
2015
HukukErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. YUNUS APAYDIN