What captures our attention? How communicative and non-communicative actions by human and robot agents influence visual attention under perceptual load
Dikkatimizi ne çekiyor? Robot ve insan tarafından yapılan iletişim içeren ve içermeyen hareketlerin farklı algısal yük koşullarında görsel dikkat incelemesi
- Tez No: 975713
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU AYŞEN ÜRGEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
- Enstitü: Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nörobilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamızda bir harf arama görevi sırasında görsel dikkatin nasıl etkilendiğini incelemek amacıyla aktör türü (insan veya robot), hareketin iletişimselliği (iletişimsel veya iletişimsel olmayan) ve algısal yük (düşük veya yüksek) faktörlerinin etkileşimini hem davranışsal (tepki süresi, isabet oranı) hem de göz izleme (toplam bakış süresi, her bir fiksasyon başına düşen bakış süresi, sakkadik hız, ilk fiksasyon gecikmesi, göz bebeği büyümesi) ölçümleriyle araştırılmıştır. Göz hareketleri, EyeLink 1000 Plus sistemi (SR Research, Kanada) kullanılarak 1000 Hz örnekleme hızıyla kaydedilmiştir. İlgilenilen alanlar, algısal yük teorisi kapsamında merkezi harf dizisi ve çevresel aktör videoları etrafında tanımlanmıştır. Çalışma, 2 (Aktör) × 2 (İletişimsellik) × 2 (Algısal Yük) dizaynı ile yürütülmüş ve beş okülomotor değişken üzerinde tekrarlı ölçüm ANOVA'ları yapılmıştır. Dikkat dağıtıcı içermeyen denemelerin tepsi süresi ve isabet oranları, algısal yük manipülasyonunun etkisini doğrulamıştır, katılımcılar yüksek yük koşulunda istatistiki olarak anlamlı bir şekilde daha yavaş tepki vermiş ve daha az isabetli yanıt vermişlerdir. Dikkat dağıtıcıların varlığında, reaksiyon süreleri ve doğruluk oranları, aktör, algısal yük ve iletişimsellik arasındaki anlamlı etkileşimlerle şekillenmiştir. Göz izleme analizleri ilk fiksasyon gecikmesinin iletişimsellik ve algısal yük tarafından etkilendiğini, iletişimsel aksiyonların sadece yüksek yük koşulunda dikkatin daha hızlı yakalandığını ortaya çıkartmıştır. Fiksasyon başına bakış süresi, koşullar arası sabit kalmıştır. Toplam bakış süresi, anlamlı bir üçlü etkileşimi ortaya çıkartmış; yüksek yük altında insanlar tarafından gerçekleştirilen iletişimsel eylemlerin toplam bakış süresini arttığı durumda, eylem robot tarafından gerçekleştirildiğinde bu süre azalmıştır. Göz bebeğinde yapılan büyüme analizleri bu bulguları desteklemiş, yüksek yük altında iletişim içermeyen eylemlerin iletişim içeren eylemlere kıyasla daha fazla bilişsel çaba gerektirdiği gözlemlenmiştir. Dikkat algısal yük tarafından yönlendirilmektedir ve aktör ile olan etkileşim, algısal yüke göre değişebilen karmaşık bir bilişsel sürecin ürünüdür. Robotların sergilediği aksiyonların, insanlardan gelen sosyal ipuçlarından farklı şekilde işlenmesi söz konusudur.
Özet (Çeviri)
This study investigated how agent type (human vs. robot), communicativeness (communicative vs. non-communicative), and perceptual load (low vs. high) interactively influence visual attention and task performance. A 2 (Agent) × 2 (Communicativeness) × 2 (Perceptual Load) within-subjects design was employed with 34 participants. To examine attentional allocation under perceptual load, Areas of Interest (AOIs) were defined for the central letter array and the peripheral agent videos. Behavioral performance (reaction time, accuracy) and multiple eye-tracking metrics (total dwell time, dwell time per fixation, first fixation latency, saccadic velocity, pupil dilation) were analyzed. Behavioral results confirmed the effect of the perceptual load manipulation, with participants being significantly less accurate and slower in high-loaded conditions. In the presence of a distractor, reaction times and accuracy were further modulated by significant interactions between agent, perceptual load, and communicativeness. Eye-tracking analyses revealed that initial orienting was driven by the communicativeness and perceptual load, when communicative cues captured attention faster only under high load. Dwell time per fixation remained stable across the conditions. On the other hand, total dwell time revealed a critical three-way interaction. Under high load, communicative actions performed by humans increase total dwell time, whereas if the action is performed by a robot, dwell time decreases. Pupil data supported this, indicating that under high load, non-communicative actions required more cognitive effort than the communicative ones. Initial orienting of eye metrics was guided by task demand; overall engagement with the nature of the action is a product of a complex and sensitive cognitive process sensitive to perceptual load. Robotic social cues are processed dissimilar compared to human ones.
Benzer Tezler
- Sayısal ortamda kartografik genelleştirme
Cartographic generalization in digital environment
TÜRKAY GÖKGÖZ
- A methodology for energy optimization of buildings considering simultaneously building envelope HVAC and renewable system parameters
Binalarda yapı kabuğu, mekanik sistemler ve yenilenebilir enerji sistemleri parametrelerinin eş zamanlı enerji optimizasyonu için bir yöntem
MELTEM BAYRAKTAR
Doktora
İngilizce
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZERRİN YILMAZ
PROF. DR. MARCO PERINO
- Physical layer security performance of satellite networks
Uydu ağlarının fiziksel katman güvenlık başarımı
OLFA BEN YAHIA
Doktora
İngilizce
2022
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. GÜNEŞ ZEYNEP KARABULUT KURT
Assoc. Prof. Dr. EYLEM ERDOĞAN
- Sixth-generation networks backhaul through optical free space
Başlık çevirisi yok
MOHAMMED KADHIM FALIH ALFALIH
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Gelişim ÜniversitesiElektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. INDRIT MYDERRİZİ
