Benliğin farklılaşması, evlilik kaygısı ve ilişkide reddedilme duyarlılığı ilişkisi: Bir aracılık modeli
The relationship between self-difference, marriage anxiety and relationship sensitivity: A mediation model
- Tez No: 975714
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL KUŞCU KARATEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Benliğin Farklılaşması, Evlilik Kaygısı, Reddedilme Duyarlılığı, Aracılık, Differentiation of Self, Marital Anxiety, Rejection Sensitivity, Mediation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Evlilik kaygısı, bireylerin evlilik kurumuna ilişkin sorumluluk, bağlılık, uyum ve belirsizlik gibi unsurlar karşısında yaşadığı duygusal, bilişsel ve davranışsal tepkileri kapsayan çok boyutlu bir psikolojik durumdur. Bu kaygı, bireyin geçmiş ilişki deneyimleri, bağlanma biçimi, kişilerarası duyarlılığı ve benlik yapılanmasıyla doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda, bireyin hem içsel bütünlüğünü koruyabilme hem de kişilerarası sınırlarını sağlıklı biçimde belirleyebilme kapasitesini ifade eden benliğin farklılaşması, evlilik kaygısının oluşum sürecinde önemli bir belirleyici olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmada ilişkide reddedilme duyarlılığı ile evlilik kaygısı arasındaki ilişkide, benliğin farklılaşmasının aracı rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel bir araştırma olup genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Benliğin Farklılaşması Ölçeği, Evlilik Kaygısı Ölçeği ve İlişkide Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği kullanılarak, çevrimiçi (Google forms aracılığıyla) toplanmıştır. Araştırmada kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan 651 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklem grubu genç yetişkin (20-35 yaş) ve bekar olan kişilerle sınırlandırılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde Hayes (2022) tarafından geliştirilen Process Makro Analizi ile veriler analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, benliğin farklılaşma düzeyinin evlilik kaygısı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğunu ortaya koymuştur. Benliğin farklılaşma düzeyi arttıkça bireylerin evlilik kaygılarında belirgin bir azalma gözlenmiştir. Öte yandan, ilişkide reddedilme duyarlılığı ve duygusal kopma gibi değişkenlerin, evlilik kaygısı üzerindeki etkilerinin, benliğin farklılaşma düzeyi ile etkileşim içinde değerlendirildiğinde zayıfladığı görülmüştür. Bu bağlamda, evlilik kaygısının yalnızca bağlanma örüntüleri ya da reddedilme hassasiyeti gibi ilişkisel dinamiklerle değil, aynı zamanda bireyin içsel denge kurma kapasitesi olan benlik farklılaşmasıyla da şekillendiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Marital anxiety is a multidimensional psychological condition that encompasses individuals' emotional, cognitive, and behavioral responses to elements such as responsibility, commitment, adjustment, and uncertainty related to the institution of marriage. This form of anxiety is directly associated with an individual's past relationship experiences, attachment style, interpersonal sensitivity, and self-structure. In this context, differentiation of self, which refers to the capacity to maintain internal coherence while setting healthy interpersonal boundaries, emerges as a significant determinant in the development of marital anxiety. The aim of this study is to examine the mediating role of differentiation of self in the relationship between rejection sensitivity in romantic relationships and marital anxiety. The research employs a quantitative approach and is designed using the relational screening model, one of the general survey models. Data were collected through an online questionnaire (via Google Forms), utilizing the Differentiation of Self Scale, Marital Anxiety Scale, and Rejection Sensitivity in Romantic Relationships Scale. The study was conducted with 651 participants recruited through snowball sampling. The sample was limited to young adults (aged 20–35) who are single. Data analysis was conducted using the PROCESS macro analysis developed by Hayes (2022). The findings revealed that individuals with high rejection sensitivity in romantic relationships also exhibited high levels of marital anxiety, and that the emotional cutoff dimension of self-differentiation played a particularly significant mediating role in this relationship. It was also found that higher levels of self-differentiation were associated with lower marital anxiety, whereas emotional reactivity and dependency on others did not have a direct effect. The results indicate that marital anxiety is shaped not only by individual factors but also by relational dynamics. In this regard, the tendency for emotional cutoff may hinder the formation of secure attachments and contribute to the avoidance of marriage. The findings of the study indicate that even when individuals exhibit high levels of rejection sensitivity in romantic relationships, a high level of differentiation of self has a mitigating effect on marriage anxiety. This suggests that differentiation of self may play a regulatory role by enhancing emotional awareness and the ability to cope with relational stress, thereby reducing anxiety related to the institution of marriage.
Benzer Tezler
- Evlilikte ilişkisel sağlamlığın yapısal eşitlik modeliyle test edilmesi
Testing marital relational resilience with structural equation modeling
ÖZGÜR TÖNBÜL
Doktora
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASUDE ÖZDEMİR
- Evli bireylerde çift uyumu ve bazı psikolojik belirtilerin benliğin farklılaşması açısından incelenmesi
An investigation of dyadic adjustment, and some psychological symptoms with respect to differentiation of self among married individuals
KENAN POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiGaziosmanpaşa ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHSİN İLHAN
- Evlilik ilişki kalitesinin benliğin farklılaşması ve ilişkisel özgünlük bağlamında incelenmesi
Examination of marital relationship quality in context of differentiation of self and relational authenticity
ENES KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM AYDOĞAN
- Dissosiyasyon ile benliğin farklılaşması ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki
The relationship between dissociation with difference of the self and problem solving skills
SELMAN YETKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZTÜRK
- Evlilik olgunluğunun yordayıcıları olarak sosyal karşılaştırma, benlik farklılaşması, algılanan helikopter ebeveynlik
Social comparison, differentiation of self, perceived helicopter parenting as predictors of marriage maturity
ŞEYMA DOĞAN YÖYEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP ÇELİK