Kahramanmaraş koşullarında yetiştirilen bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinin agromorfolojik özellikleri ile uçucu yağ miktar ve kalitesi üzerine kurutma ve depolamanın etkileri
The effect of drying and storage conditions on the agronomic and morphological characteristics and essential oil quantity and quality of some lavender (Lavandula angustifolia Mill.) varieties grown under Kahramanmaraş conditions
- Tez No: 976053
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN GEDİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.), kurutma yöntemleri, depolama sıcaklığı, depolama süresi, uçucu yağ miktarı, uçucu yağ kalitesi, Lavender (Lavandula angustifolia Mill.), drying methods, storage temperature, storage duration, essential oil content, essential oil quality
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2020-2021 yıllarında Kahramanmaraş ekolojik koşullarında yürütülen bu çalışmada, Lavandula angustifolia türüne ait Sevtapolis, Drujba, Hemus çeşitlerinin agromorfolojik özellikleri ile uçucu yağ miktar ve kalitesi üzerine kurutma ve depolama sıcaklıklarının etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Kurutma yöntemleri, gölgede ve güneşte kurutma, depolama sıcaklığı (oda sıcaklığı (23 ± 2 ⁰C) ve +4 ⁰C), depolama süresi 6, 9 ve 12 ay olarak uygulanmıştır. Tarla denemesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Uygulama ve Araştırma alanında yürütülmüştür. Hasat 2020-2021 yıllarında bitkiler tam çiçeklenme döneminde iken yapılmıştır. Hasat edilen çiçekler çeşit faktörüne ilave olarak kurutma yöntemleri, depolama sıcaklığı ve depolama süresi ile birlikte dört faktörlü tesadüf blokları deneme deseni uyarınca kurutulmuş ve depolanmıştır. Elde edilen kuru ve sapsız lavanta çiçeklerindeki uçucu yağ oranları ve uçucu yağ bileşenleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına bakıldığında; taze saplı çiçek verimi 284.19-311.93 kg da-1 aralığında, kuru sapsız çiçek verimi 65.80-68.93 kg da-1 aralığında belirlenmiştir. Uçucu yağ oranı %3.2- 4 aralığında belirlenmiş olup en yüksek (% 4) Sevtapolis, en düşük (% 3.2) Drujba çeşidinde tespit edilmiştir. Üç çeşide ait en yüksek uçucu yağ oranı depolama öncesinden tespit edilmiş (% 3.53), ilk depolama süresi olan altıncı aydan itibaren düzenli olarak azaldığı belirlenmiştir. Gölgede kurutma yönteminde (% 3.8), güneşte kurutma yönteminden (% 3.32) daha yüksek miktarda uçucu yağ elde edilmiştir. Depolama sıcaklıklarından +4℃'de depolama (% 2.68), oda sıcaklığındaki depolamadan (% 1.28) daha yüksek uçucu yağ oranına sahip olmuştur. Uçucu yağ bileşenleri en yüksek orana depolama öncesinde sahip olup depolama sürecinde çoğunlukla azalmakla birlikte dalgalanma göstermiştir. Linalool, linalil asetat, lavandulil asetat, terpinen-4-ol oranları +4℃'de depolamada oda sıcaklığına göre daha yüksek değerlere sahip olmuşlardır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda Kahramanmaraş ekolojik koşullarında lavanta bitkisinin iyi bir şekilde yetiştirilebileceği, uçucu yağ oranının daha yüksek olması sebebiyle lavantada gölgede kurutma yönteminin tercih edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi, uçucu yağ bileşenlerinden lavandulil asetat oranı bakımından çeşitler arasında Sevtapolis üstün bulunurken, linalool oranı bakımından Hemus çeşidi yüksek değere sahip olmuştur. Bu veriler doğrultusunda Kahramanmaraş ekolojik koşullarında verim ve kalite açısından Sevtapolis çeşidinin tercih edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Oda sıcaklığında altı aydan fazla depolamanın uçucu yağ oranında ciddi kayıplara sebep olması nedeniyle uçucu yağ miktarının ve kalite özelliklerinin korunması açısından mutlaka düşük depolama sıcaklıklarının (+4⁰C) tercih edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the study carried out in 2020-2021 under Kahramanmaraş ecological conditions it was aimed at investigating of effects of agromorphological traits, drying and storage conditions to volatile oil content and quality of Sevtapolis, Drujba, Hemus varieties. Drying methods were shade and sun conditions; storage temperatures were room temperature (23 ±2 ⁰C) and +4 ⁰C; storage durations were 6, 9 and 12 months. Field experiment was established on 02.11.2018 at Field Crops Application and Research Unit of Agricultural Faculty. On 2020 and 2021 flowers were harvested when plants in plots were full blossom period. Flowers harvested were dryed and storaged according to factorial randomized block design with four factors. Essential oil content of dry and stemless lavander flowers were determined. According to the research results, the fresh flower yield with stems ranged between 284.19 and 311.93 kg da⁻¹, while the dry flower yield without stems ranged between 65.80 and 68.93 kg da⁻¹. The essential oil content was determined to range between 3.2% and 4%, with the highest value (4%) observed in the Sevtapolis cultivar and the lowest (3.2%) in the Drujba cultivar. The highest essential oil content for all three varieties was recorded before storage (3.53%) and showed a consistent decline starting from the first storage period (6 months). Essential oil content across varieties was higher in shade drying (3.8%) compared to sun drying (3.52%) and at +4 °C storage (2.68%) compared to room temperature (1.28%). The essential oil components had the highest levels before storage, and although they generally decreased during the storage period, they also showed fluctuations. The levels of linalool, linalyl acetate, lavandulyl acetate, and terpinen-4-ol were higher during storage at +4 °C compared to room temperature. Based on the results obtained, it was concluded that lavender can be successfully cultivated under the ecological conditions of Kahramanmaraş, and that the shade-drying method should be preferred for lavender due to its higher essential oil content. In terms of essential oil content, essential oil yield, and the proportion of the essential oil component lavandulyl acetate, the Sevtapolis cultivar was found to be superior among the varieties, while the Hemus cultivar had a higher linalool content. Based on these findings, it was concluded that, under the ecological conditions of Kahramanmaraş, the Sevtapolis cultivar may be preferred in terms of yield and quality. Since storage at room temperature for more than six months caused substantial losses in essential oil content, it was concluded that low storage temperatures (+4°C) should be preferred in order to preserve essential oil quantity and quality characteristics.
Benzer Tezler
- Lavandula angustifolia l. türüne ait bazı çeşitlerin tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agricultural and quality characteristics of some varieties of Lavandula angustifolia l.
MELİKE SOYKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GEDİK
- Değişik azot dozlarının Kahramanmaraş koşullarında yetiştirilen bazı makarnalık buğday çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Effect of different dases of nitrogen on yield and yield components at durum wheats under Kahramanmaraş condition
ABDULLAH TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇÖLKESEN
- Kahramanmaraş koşullarında ana ürün olarak yetiştirilen yerfıstığı çeşitlerinin verim ve kimi özelliklerinin belirlenmesi
A Research on the yield and some properties of some groundnuts varieties in the Kahramanmaraş conditions
AKİF ESKALEN
- Yulaf ileri hat ve çeşitlerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and some quality traits of oat advancedlines and cultivars
BURAKHAN KORUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYA DUMLUPINAR
- Bazı çörek otu genotiplerinin (Nigella sp.) sulu ve kuru koşullarda verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality traits of some black cumin genotypes (Nigella sp.) under irrigated and dry conditions
ELİF BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GEDİK