Sosyo-ekonomik faktörlerin mutluluk endeksi ile ilişkisi: demokrasi, GSYH ve eğitim düzeyine dayalı bir analiz
The relationship of socio-economic factors with happiness index: an analysis based on democracy, GDP and education level
- Tez No: 976193
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP KÖSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mutluluk, bireylerin yaşam kalitesini belirleyen ve hem psikolojik hem de ekonomik açılardan ele alınan temel bir kavramdır. Psikoloji ve sosyoloji bilimlerinde yapılan ilk çalışmalardan sonra, 1950'li yıllardan itibaren mutluluk, ekonomi biliminin de önemli bir inceleme konusu haline gelmiştir. Bunun temel nedeni, insan odaklı bir bilim dalı olan ekonominin yalnızca matematiksel modellere dayalı analizlerle sınırlı kalmasının eksik görülmesi ve bireylerin mutluluğunu etkileyen ekonomik, sosyal ve politik faktörlerin incelenmeye başlanmasıdır. Özellikle 1974 yılında Richard Easterlin'in“Easterlin Paradoksu”çalışması, gelir artışının mutluluğu yalnızca belirli bir seviyeye kadar artırdığını ortaya koyarak, bu alandaki araştırmalara yön vermiştir. Bu bulgu, Neo-Klasik iktisadın rasyonel birey anlayışını sorgulatmış ve davranışsal iktisat ile insan psikolojisinin ekonomik analizlere dahil edilmesini sağlamıştır. Bu çalışmada 2023 Dünya Mutluluk Raporu'nda yer alan en mutlu 21 ülkede 2012-2023 yılları arasında mutluluğu etkileyen temel sosyo-ekonomik faktörler arasındaki ilişki analiz edilmektedir. Çalışma kapsamında, mutluluk ekonomisi literatüründeki mevcut araştırmalar temel alınarak, bu değişkenler arasındaki ilişkiler ekonometrik yöntemlerle incelenmiştir. Ekonometrik analizlerde, kısa dönemli panel veri analizlerinde güvenilir sonuçlar sunan Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) kullanılmıştır. Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerini belirlemek amacıyla Dumitrescu-Hurlin Panel Nedensellik Testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, demokrasi ile mutluluk arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra, kişi başına düşen v GSYH, eğitim düzeyi ve yaşam süresi gibi faktörlerin mutluluk üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğu tespit edilmiştir. Gelir artışının mutluluğa etkisinin belirli bir seviyeye kadar arttığı, ancak daha sonra bu etkinin azaldığı gözlemlenmiş ve bu durum Easterlin Paradoksu ile uyumlu bulunmuştur. Demokrasi, eğitim, sağlık ve gelir gibi faktörlerin bir arada değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan çalışma, politika yapıcılar için önemli öneriler sunmaktadır. Bu bulgular, bireylerin yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen politikaların sosyal ve ekonomik boyutlarının bir arada ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Tez, mutluluk ekonomisi literatürüne teorik ve pratik katkılar sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Happiness is a fundamental concept that determines the quality of life of individuals and is analyzed from both psychological and economic perspectives. After the first studies in psychology and sociology, happiness has become an important subject of study in economics since the 1950s. The main reason for this is that economics, which is a human-oriented science, was deemed incomplete if it was limited to analyses based only on mathematical models, and economic, social and political factors affecting the happiness of individuals began to be examined. In particular, Richard Easterlin's“Easterlin Paradox”study in 1974 shaped research in this field by demonstrating that an increase in income increases happiness only up to a certain level. This finding questioned the rational individual approach of Neo-Classical economics and led to the inclusion of behavioral economics and human psychology in economic analysis. This study analyzes the relationship between the main socio-economic factors affecting happiness between 2012 and 2023 in the 21 happiest countries included in the 2023 World Happiness Report. Within the scope of the study, based on the existing research in the economics of happiness literature, the relationships between these variables are analyzed using econometric methods. In econometric analyses, the Generalized Method of Moments (GMM), which provides reliable results in short-term panel data analyses, is used. In addition, Dumitrescu-Hurlin Panel Causality Test was applied to determine the causality relationships between the variables. According to the results of the analysis, there is a bidirectional causality relationship between democracy and happiness. In addition, factors such vii as GDP per capita, education level and life expectancy have significant and positive effects on happiness. It is observed that the effect of income increase on happiness increases up to a certain level, but then this effect decreases, which is consistent with the Easterlin Paradox. Emphasizing that factors such as democracy, education, health and income should be considered together, the study offers important recommendations for policymakers. These findings indicate that policies aiming to improve the quality of life of individuals should consider social and economic dimensions together. The thesis aims to make theoretical and practical contributions to the economics of happiness literature.
Benzer Tezler
- Davranışsal iktisat bağlamında gelişmişlik ve mutluluk ilişkisi: ABD örneği
The relationship between development and happiness in the context of behavioral economics: The USA case
GÜLAY MERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiHasan Kalyoncu Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIZ ÖZKÖK
- Effects of COVID-19 pandemic on differences in life satisfaction between homeowners and non-homeowners in Türkiye
COVID-19 pandemisinin Türkiye'de ev sahipleri ve ev sahibi olmayanlar arasındaki yaşam memnuniyeti farklarına etkileri
PELİN SADIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
EkonomiHacettepe Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MURAT BERKER
- Metropolitan bir kentte gecekondu bölgelerinde, bebeklikte anne sütü ile beslenme ve sütten kesme davranışı
Başlık çevirisi yok
YILDIZ TÜMERDEM SİNOPLU
- Türkiye'de ekonomik faktörlerin genel mutluluk düzeyine etkisi
The effect of economic factors on general happiness in Turkey
ÖMER EREN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MaliyeAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞANSEL ÖZPINAR
- Mutluluk ve mutluluğu etkileyen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel faktörler: Bayburt Üniversitesi öğrencileri örneği
Happiness and socio-economic and socio-cultural factors affecting happiness: The example of Bayburt University
ZEYNEP GÜNGÖR
Doktora
Türkçe
2025
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYATİ BEŞİRLİ