Kemoterapi uygulanan kanser tanılı bireylerde hastalığa uyum ve öz-yeterliliğin değerlendirilmesi
Assessment of disease adjustment and self-efficacy in cancer patients undergoing chemotherapy
- Tez No: 976251
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE TEL AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kemoterapi, Nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, kemoterapi uygulanan kanser tanılı bireylerde hastalığa uyum ve özyeterlilik düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişkisel türde gerçekleştirilmiştir. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Araştırma ve Uygulama Hastanesi Onkoloji Merkezinde 387 hastayla yürütülen araştırmada verilerin toplanması için "Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalıklara Uyumu Değerlendirme Ölçeği ve Özyeterlilik İçin Semptom Yönetim Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 23.0 paket programından yararlanılmıştır. Normallik testleri sonucunda verilerin normal dağılmadığı görüldüğü için nonparameterik testler kullanılmıştır. Araştırmaya katılan hastaların Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği puanının 68,30 ± 7,41 olduğu ve hastaların ortalamanın üzerinde bir uyuma sahip oldukları belirlenmiştir. Hastaların Özyeterlilik İçin Semptom Yönetim Ölçeği puanının 63,98 ± 19,62 ve hastan özyeterliliğinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, kronik hastalıklara uyum ve semptom yönetiminde özyeterlilik düzeylerinin bazı sosyodemografik ve klinik değişkenlere göre farklılaştığı; sosyal uyum puanların 40 yaş ve altındaki bireylerde ve kadınlarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Eğitim düzeyine göre, ilköğretim-ortaokul mezunlarının toplam uyum, fizyolojik ve psikolojik alt boyut puanları anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Çalışan bireylerin fizyolojik puanları daha yüksek olup (p<0,05), kemoterapi protokolünde üç ve üzeri ilaç alanların uyum puanları da daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Buna karşın birlikte yaşanılan kişi, kanser tanı süresi, kemoterapi sayısı ve ek kronik hastalık varlığına göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Özyeterlilik açısından değerlendirildiğinde; kadınların, bekarların, okur-yazar olanların ve kronik hastalığa sahip bireylerin puanları daha yüksektir (p<0,05). Yaş, çalışma durumu, birlikte yaşanılan kişi, tanı süresi, tedavi sayısı ve ilaç sayısına göre anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Düşük özyeterlilik düzeyi ise daha çok ileri yaş, erkek cinsiyet, evlilik, düşük eğitim, çalışmama ve kemoterapi süresi ile ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada katılımcıların hastalığa uyumlarının orta düzeyin üzerinde, özyeterlilik düzeylerinin orta düzeyde olduğu saptandı. Kemoterapi uygulanan kanser tanılı bireylerin hastalığa uyum ve özyeterlilik düzeylerini artıracak hemşirelik uygulamalarının planlanması, hasta ve hasta yakınlarına danışmanlık yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate disease adjustment and self-efficacy levels in cancer patients undergoing chemotherapy, using a descriptive and correlational design. The research was carried out with 387 patients at the Oncology Center of Sivas Cumhuriyet University Health Services Research and Application Hospital. Data were collected using a“Personal Information Form,”the“Chronic Disease Adjustment Scale,”and the“Self-Efficacy for Symptom Management Scale.”Statistical analyses were performed using SPSS 23.0. As normality tests indicated that the data were not normally distributed, non-parametric tests were applied. The findings revealed that the mean score of the Chronic Disease Adjustment Scale was 68.30 ± 7.41, indicating that participants had above-average adjustment levels. The mean score of the Self-Efficacy for Symptom Management Scale was 63.98 ± 19.62, suggesting that participants' self-efficacy levels were moderate. The study demonstrated that disease adjustment and self-efficacy levels varied according to certain sociodemographic and clinical variables. Social adjustment scores were higher among individuals aged 40 and under and in women (p<0.05). Regarding education level, primary and secondary school graduates had significantly higher total adjustment scores and higher scores in physiological and psychological sub-dimensions (p<0.05). Physiological scores were higher in employed individuals, and patients receiving three or more chemotherapy drugs had higher adjustment scores (p<0.05). However, no significant differences were found in relation to cohabiting persons, cancer diagnosis duration, number of chemotherapy cycles, or the presence of additional chronic diseases (p>0.05). Regarding self-efficacy, women, single individuals, literate participants, and those with chronic diseases had higher scores (p<0.05). No significant differences were observed according to age, employment status, cohabiting persons, diagnosis duration, number of treatments, or number of medications (p>0.05). Low self-efficacy was more commonly associated with older age, male gender, being married, lower education, unemployment, and longer chemotherapy duration. In conclusion, the study found that participants' disease adjustment levels were above moderate, while their self-efficacy levels were moderate. It is recommended to plan nursing interventions that enhance disease adjustment and self-efficacy in cancer patients undergoing chemotherapy, along with providing counseling to patients and their families.
Benzer Tezler
- Kanserli hastalarda semptom kontrolünün değerlendirilmesi
Determination of symptom control with cancer patients
SEDA KURT SADIRLI
- Yaşlı ve/veya unfit AML hastalarında hipometile edici ajan ve anti BCL 2 kullanımı tek merkez deneyimi
Use of hypomethylating agents and anti-BCL-2 in elderly and/or unfit AML patients: A single-center experience
VEYSEL YİĞİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıDicle Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ORHAN AYYILDIZ
- Akciğer kanseri tanılı hastaların yaşam kalitesi algısı-bir karma yöntem çalışması
Başlık çevirisi yok
NUR ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN KILIÇ ÖZTÜRK
- Çocukluk çağı kanserlerinde geç dönem solunum komplikasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of respiratory complication in long term childhood cancer
FIRAT ERGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN ÇETİNGÜL
- Kanserli hastaların bazı sosyodemografik ve hastalığa ilişkin özelliklerine göre depresyon ve öz-duyarlık düzeylerinin incelenmesi
Analysing depression and self-compassion levels of patients with cancer depending on some of their sociodemographic and disease-related attribute
MUHAMMET BİLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikYeditepe ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ ARSLAN