Ortaokul matematik ders kitaplarının sayılar ve işlemler öğrenme alanını kapsayan ünitelerinin sayı duyusu açısından incelenmesi
Analysis of middle school mathematics textbook units covering the numbers and operations learning domain in terms of number sense
- Tez No: 976367
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA CAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Eğitim ve Öğretim, Mathematics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sezgisel matematik, Intuitional mathematics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitaplarında“Sayılar ve İşlemler”öğrenme alanını kapsayan ünite içeriklerinde sayı duyusu ve bileşenlerine yer verilme durumunun incelenmesidir. Araştırmanın veri kaynağını MEB Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan ve 2023-2024 eğitim-öğretim yılında araştırmacının görev yaptığı il de dâhil olmak üzere belirli bölgelerde okutulan sırası ile, Özgün, Berkay ve Koza Yayınları'na ait ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış olup“Sayılar ve İşlemler”öğrenme alanını kapsayan ünitelerin içeriklerinde konu anlatımı, etkinlik/örnek ve ölçme-değerlendirme sorularının sayı duyusu bileşenleri açısından analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin önceden belirlenmiş temalar çerçevesinde özetlenmesi ve yorumlanması söz konusu olduğundan betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Analizler kapsamında, Can ve Yetkin Özdemir (2020) tarafından gerçekleştirilen çalışmada belirlenen“sayı büyüklüğüne yönelik kavrayış, referans noktasından yararlanma ve hesaplamada esneklik”olmak üzere üç sayı duyusu bileşenine ilgili ders kitaplarında ne kadar ve nasıl yer verildiği incelenmiştir. Bu bileşenler araştırmacılar tarafından geliştirilen sayı duyusu ölçme aracının geçerlik-güvenirlik çalışmasında yapılan faktör analizi sonucu Yang (1995) tarafından ortaya atılan altı bileşenin üç boyutta toplanması ile ortaya çıkmıştır. Analiz süreci sonunda, ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitaplarının“Sayılar ve İşlemler”öğrenme alanını kapsayan ünitelerinde konu anlatımı, etkinlik/örnek ve ölçme-değerlendirme bölümlerinde sayı duyusu bileşenlerine yer verilme oranları, nasıl yer verildiği ile ilgili ders kitabından örnek alıntılarla desteklenerek sunulmuştur. Araştırmada gerçekleştirilen analiz sonuçları, bütün sınıf seviyeleri ölçeğinde, altıncı sınıf matematik ders kitabının diğer kitaplardan daha yüksek sayıda sayı duyusuyla ilişkili içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Altıncı sınıfı sırasıyla, sekizinci sınıf, beşinci sınıf ve yedinci sınıf kitapları takip etmiştir. Ders kitaplarında sayı duyusu ile ilişkili örneklerin tüm örneklere oranları incelendiğinde, en yüksek oranın beşinci sınıf kitabında olduğu ve bu sınıfı sırasıyla, altıncı sınıf, yedinci sınıf ve sekizinci sınıf kitaplarının izlediği belirlenmiştir. Analiz sonuçları sayı duyusu bileşenleri ölçeğinde değerlendirildiğinde, beşinci sınıf matematik ders kitabında en yüksek oranda kullanılan bileşen sayı büyüklüğü olarak belirlenmiş ve bu bileşeni hesaplamada esneklik bileşeni takip etmiştir. Beşinci sınıf ders kitabında referans noktasından yararlanma bileşeniyle ilişkili içerik bulunamamıştır. Altıncı ve yedinci sınıf matematik ders kitaplarında en yüksek oranda kullanılan sayı duyusu bileşeni, hesaplamada esneklik olurken bu bileşeni sırasıyla, sayı büyüklüğü ve referans noktasından yararlanma bileşenleri takip etmiştir Tez kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda ortaya konulan öneriler; ortaokul matematik ders kitabı içeriklerinde sayı duyusunu geliştirmeye yönelik örneklerin artırılması, sayı duyusuyla ilgili içeriklerin sınıf seviyeleri ve bileşenler bağlamında dengeli dağıtılması olarak ön plana çıkmaktadır. Ayrıca kitaplarda matematiksel kavramların yalın bir anlatımla sunulması ve somut örneklerle desteklenmesi, öğrencilere strateji belirleme ile problem çözme becerilerini geliştirebilecekleri etkinliklere yer verilmesinin matematik başarısına katkı sunacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the inclusion of number sense and its components in the unit contents covering the“Numbers and Operations”learning area in middle school mathematics textbooks for grades 5, 6, 7, and 8. The data sources of the study consist of middle school mathematics textbooks for grades 5, 6, 7, and 8, published by Özgün, Berkay, and Koza Publications, approved by the Ministry of National Education Board of Education, and used in certain regions, including the province where the researcher is employed during the 2023–2024 academic year. The document analysis method was used in the study. The content of the units covering the“Numbers and Operations”learning area was analyzed in terms of topic explanations, activities/examples, and assessment-evaluation questions concerning number sense components. Since the obtained data were summarized and interpreted within predetermined themes, the descriptive analysis technique was employed. Accordingly, the study examined how and to what extent the three number sense components identified in the study by Can and Yetkin Özdemir (2020)“understanding numerical magnitude, using benchmarks, and computational flexibility”—were represented in the textbooks. These components emerged as a result of a factor analysis conducted during the validity and reliability studies of a number sense measurement tool developed by the researchers, consolidating six sub-components proposed by Yang (1995) into three dimensions. As a result of the analysis process, the rates and ways in which number sense components were included in the topic explanations, activities/examples, and assessment-evaluation sections of the units covering the“Numbers and Operations”learning area in the middle school mathematics textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 were presented with sample excerpts from the textbooks. When the results of the analysis were evaluated across all grade levels, it was determined that the sixth-grade mathematics textbook contained the highest number of number sense-related content, based on the number of questions, compared to other textbooks. The sixth grade was followed by eighth-grade, fifth-grade, and seventh-grade textbooks, respectively. When the proportion of examples related to number sense in the textbooks was examined, the fifth-grade textbook had the highest proportion, followed by the sixth, seventh, and eighth grades, respectively. When the results were evaluated in terms of the number sense components, the“understanding numerical magnitude”component was most prominently represented, followed by the“computational flexibility”component. No content related to the“using benchmarks”component was identified in the fifth-grade textbook. In the sixth- and seventh-grade textbooks, the“computational flexibility”component was the most frequently represented, followed by the“understanding numerical magnitude”and“using benchmarks”components, respectively. The recommendations derived from the evaluations conducted within the scope of the thesis include the teaching of number concepts with a clear and simple explanation in alignment with the curriculum, supported by concrete examples; the inclusion of activities designed to help students better understand the relationships between numbers; and the provision of opportunities for students to develop strategies and problem-solving skills through targeted activities. Additionally, the use of supplementary resources that strengthen students' mathematical thinking skills and enhance their ability to relate numerical concepts to real-life situations is considered to contribute to students' development in the area of number sense.
Benzer Tezler
- Ortaokul matematik ders kitaplarının farklı temsilleri kullanım biçimlerinin araştırılması
An investigation of middle school mathematics textbooks' inclusion of multiple representations
SEMAHAT İNCİKABI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimKastamonu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH ÇAĞRI BİBER
- Ortaokul matematik ders kitapları sayılar ve işlemler öğrenme alanı sorularının PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelenmesi
An investigation of middle school mathematics textbooks' number and operations learning domain items according to PISA mathematics proficiency levels
HAKAN ÇAVUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KOPARAN
- 6. sınıf matematik ders kitabının problem çözme stratejileri açısından incelenmesi
Analysis of the 6th grade mathematics textbook in terms of problem solving strategies
GÜLBEYAZ ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MatematikAfyon Kocatepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED RECAİ TÜRKMEN
- Ortaokul matematik ders kitaplarının problem çözme stratejileri açısından incelenmesi: Sayılar ve işlemler öğrenme alanı
Mi̇ddle school examining mathematics textbooks in terms of problem solving strategies: Numbers and operations learning domain
SEDA TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL DEDE
- İlkokul-ortaokul matematik ders ve öğrenci çalışma kitaplarının sayılar öğrenme alanındaki problemlerin incelenmesi ve problemlere yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesi
The investigation of problems on numbers in the mathematics textbooks and work books of students of the primary education and the determination of teachers' wiev about the problems
MELTEM YURTÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
MatematikAtatürk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMALETTİN IŞIK