Doğa sporu katılımcıların ekolojik ayak izi farkındalık düzeyleri çevresel tutum ve çevre dostu davranışlarının incelenmesi
An investigation of ecological footprint awareness levels, environmental attitudes, and environmentally friendly behaviors of nature sports participants
- Tez No: 976582
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURAK KURAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Spor Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, doğa sporu katılımcılarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeyleri, çevresel tutumları ve çevre dostu davranışlarının çeşitli sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi ve bu değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemini, Kaçkar Dağları Milli Parkında çeşitli doğa sporlarına katılan 97'si kadın 111'i erkek toplam 208 birey oluşturmaktadır. Katılımcılardan elde edilen veriler, Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği, Yeni Çevresel Paradigma Ölçeği ve Çevre Dostu Davranış Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Verilerin dağılım özelliklerine bağlı olarak parametrik olmayan (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H) testler tercih edilmiştir. Değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson korelasyon analizi uygulanmış, anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, kadın katılımcılar ekolojik ayak izi farkındalığında, özellikle su tüketimi ve atık yönetimi alanlarında erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar almıştır. Ancak çevre dostu davranış ve genel çevresel tutumlar açısından cinsiyete bağlı fark saptanmamıştır. Yaş değişkeni, enerji ve su tüketimi farkındalığı üzerinde belirleyici olurken; eğitim düzeyinde özellikle gıda tüketimi alt boyutunda anlamlı farklar gözlenmiştir. Çevre eğitimi, yalnızca su tüketimi farkındalığında pozitif etkiler yaratmıştır. Çevre odaklı STK üyeliği, çevre merkezci tutum üzerinde anlamlı farklılık oluşturmuştur. Ancak doğa sporu türü, sıklığı ve deneyim düzeyi gibi değişkenler, çevresel farkındalık ve davranışlarda anlamlı bir etkide bulunmamıştır. Korelasyon analizleri, ekolojik farkındalık ve çevresel tutumlar ile çevre dostu davranışlar arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, doğa sporları bireylerin çevreye yönelik farkındalık, tutum ve davranışlarını yalnızca sınırlı ölçüde etkileyebilmekte; bu davranışların oluşumunda cinsiyet, yaş, sosyal normlar, çevre eğitimi ve bireysel değerler gibi çok boyutlu psikososyal etkenlerin belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, doğa sporu katılımcılarına yönelik çevre eğitimi programlarının içeriği ve uygulama biçimi yeniden ele alınmalı ve çevresel davranışların sürdürülebilirliğini destekleyecek çok yönlü stratejiler geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the ecological footprint awareness levels, environmental attitudes, and environmentally friendly behaviors of nature sports participants in relation to various sociodemographic variables (gender, age, education, income, environmental education, NGO membership, and characteristics of nature sports participation) and to identify the relationships among these variables. The sample of the research consists of 208 individuals participating in various nature sports activities in and around Kaçkar Mountains National Park, Turkey. Data were collected using the Ecological Footprint Awareness Scale, the New Environmental Paradigm Scale, and the Environmentally Friendly Behavior Scale.The data were analyzed using IBM SPSS 25.0 software. Based on the distribution properties of the data, both parametric (independent samples t-test, one-way ANOVA) and non-parametric (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H) tests were employed. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships between variables, and the significance level was set at .05. According to the findings, female participants scored significantly higher than males in ecological footprint awareness, particularly in water consumption and waste management. However, no significant gender differences were observed in environmentally friendly behaviors or general environmental attitudes. Age was a significant factor in energy and water consumption awareness, while educational level showed significant differences in the food consumption sub-dimension. Environmental education had a positive effect only on water consumption awareness, and NGO membership was found to significantly influence the ecocentric attitude dimension. On the other hand, variables such as type of nature sport, participation frequency, and experience level did not have a significant impact on environmental awareness or behavior. Correlation analyses revealed positive and significant relationships between ecological awareness, environmental attitudes, and environmentally friendly behaviors. In conclusion, nature sports participation alone has a limited effect on individuals' environmental awareness, attitudes, and behaviors. The findings suggest that multidimensional psychosocial factors such as gender, age, social norms, environmental education, and personal values play a more decisive role. Therefore, environmental education programs for nature sports participants should be revised in terms of content and delivery methods, and comprehensive strategies should be developed to support the sustainability of pro-environmental behaviors.
Benzer Tezler
- The role of design in sustainable consumption: A study on sustainable food packaging
Sürdürülebilir tüketimde tasarlmln rolü: Sürdürülebilir gıda ambalajları üzerine bir çalışma
HALEH BARMAKİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ŞATIR
DOÇ. DR. ŞEBNEM TİMUR ÖĞÜT
- Yerleşkelerde Yeşilyol planlaması: Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Yerleşkesi örneği
Greenway planing in campuses: Example of Kanuni Campus-Karadeniz Technical University
DİĞDEM GÖMELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Peyzaj MimarlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU ÇİÇEK KURDOĞLU
- Yeşil alan rekreasyon merkezi olarak Atatürk Üniversitesi yerleşkesinin incelenmesi
Investigating Atatürk University campus as a green space recreation center
FURKAN ZİRZAKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TurizmAtatürk ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÇAVUŞ
- Tarımsal gıda sistemlerinde agroekolojinin yeri ve öneminin incelenmesi: Ankara-Güdül örneği
Examination of the place and importance of agroecology in agro-food systems: The case of Ankara-Güdül
BUSE ŞİŞMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiAnadolu ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN AKARÇAY
- Doğa sporlarıyla ilgilenen amatör sporcuların rekreasyonel faydalarının incelenmesi
An examination of the recreational benefits of amateur athletes engaged in outdoor sports
BURAK BİLGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporIğdır ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYÜP SARIKOL