Okul yöneticilerinde toksik liderlik: Meta analiz çalışması
Toxic leadership in school administrators: A meta analysis study
- Tez No: 976643
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZNUR TULUNAY ATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin okul yöneticilerine yönelik toksik liderlik algılarını meta-analiz yöntemiyle incelemek; bu algıların cinsiyet, medeni durum ve öğrenim durumu gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek ve aynı zamanda toksik liderlik ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık, örgütsel sinizm ve psikolojik sermaye düzeyleri arasındaki ilişkileri analiz etmektir. Çalışma kapsamında, 2015–2024 yılları arasında Türkiye'de gerçekleştirilen toplam 25 araştırmadan elde edilen veriler sistematik olarak değerlendirilmiştir. Meta-analiz kapsamında; cinsiyet değişkeni için 25, medeni durum değişkeni için 17, öğrenim durumu değişkeni için 13 çalışma analiz edilmiştir. Toksik liderlik ile ilişkisi incelenen diğer değişkenlerde ise; örgütsel sinizm için 3 çalışma, örgütsel bağlılık için 3 ve psikolojik sermaye için 3 çalışma dikkate alınmıştır. Analizler, Comprehensive Meta Analysis (CMA) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, cinsiyetin toksik liderlik algısı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını göstermiştir. Medeni durum açısından ise, genel olarak evli ve bekâr öğretmenlerin toksik liderlik algıları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğrenim durumu değişkeninde, lisansüstü düzeyde eğitim almış öğretmenlerin, lisans mezunlarına göre yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarını daha düşük düzeyde algıladıkları görülmüştür. Toksik liderlik ile örgütsel sinizm arasında güçlü ve pozitif bir ilişki saptanırken, toksik liderlik ile örgütsel bağlılık arasında zayıf ve negatif, toksik liderlik ile psikolojik sermaye arasında ise anlamlı, negatif ve düşük düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Özellikle korelasyonel değişkenlerde analiz edilen çalışma sayısının sınırlı olması, bulguların genellenebilirliğini kısıtlamıştır. Sonuç olarak, toksik liderlik algısını etkileyen faktörlerin yalnızca demografik değişkenlerle açıklanamayacağı, örgütsel ve bireysel bağlamların da dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Gelecek araştırmalarda, alanda daha fazla çalışma yapılması ve farklı yöntemlerin kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine teachers' perceptions of toxic leadership exhibited by school administrators through a meta-analytical approach; to determine whether these perceptions differ according to demographic variables such as gender, marital status, and educational background, and to analyze the relationships between toxic leadership and teachers' levels of organizational commitment, organizational cynicism, and psychological capital. In this context, data obtained from a total of 25 studies conducted in Türkiye between 2015 and 2024 were systematically analyzed. Within the scope of the meta-analysis, 25 studies for the gender variable, 17 for marital status, and 13 for educational background were included in the analysis. Regarding other variables related to toxic leadership, 3 studies were considered for organizational cynicism, 3 for organizational commitment, and 3 for psychological capital. The analyses were performed using the Comprehensive Meta Analysis (CMA) software. The findings revealed that gender did not have a significant effect on perceptions of toxic leadership. In terms of marital status, there was generally no significant difference in toxic leadership perceptions between married and single teachers. In terms of educational background, teachers with postgraduate education perceived toxic leadership behaviors of administrators at a lower level compared to those with undergraduate degrees. While a strong and positive relationship was found between toxic leadership and organizational cynicism, a weak and negative relationship was found between toxic leadership and organizational commitment, and a significant, negative, and low-level relationship was observed between toxic leadership and psychological capital. The limited number of studies analyzed for correlational variables restricted the generalizability of the findings. In conclusion, it was determined that the factors affecting perceptions of toxic leadership cannot be explained solely by demographic variables, and that organizational and individual contexts should also be considered. For future research, it is recommended that more studies be conducted in the field and that different research methods be employed.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarına ilişkin algıları ile performansları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' performance and perceptions regarding school managers' toxic leadership behavior
LALA MAMMADOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET BAKİ MİNAZ
- Okul müdürlerinin toksik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school principals' toxic leadership behaviors and organizational commitment of teachers
HAFİZE İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAYAT ÇELEBİ
- Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışları ile öğretmenlerin depresyon, anksiyete, stres ve iş anlamı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Ivestigation of the relationship between school administrators' toxic leadership behaviours and teachers' depression, anxiety, stress and meaning of work
GÖNÜL GÜL YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARIÇAM
- Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının bireysel ve örgütsel etkileri
Individual and organizational effects of toxic leadership behaviors of school administrators
FERİT ÖZKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENDER KAZAK
- Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışları ile beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Review of the school managers between the textical leadership behavior and the vocational consultancy levels of sports teachers
MEHMET ÜNSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporBayburt ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KARATAŞ