Ön ergenlerde duygu düzenleme becerilerinin prososyal davranış ve duygusal reaktivite üzerindeki etkisinde öz şefkatin aracı rolü
The mediating role of self-compassion in the relationship between emotion regulation skills, prosocial behavior, and emotional reactivity in early adolescents
- Tez No: 976712
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ön ergenlerde (ortaokul öğrencilerinde) duygu düzenleme becerilerinin prososyal davranış ve duygusal reaktivite üzerindeki etkisinde öz şefkatin aracı rolünü ve öz şefkat ile demografik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, ön ergenlerin öz şefkat algılarını ölçmeye yönelik kültüre özgü bir ölçek geliştirilmiştir. Bu kapsamda gömülü teoriye dayalı olarak yürütülen nitel görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA yazılımı ile analiz edilmiş; içerik analizleri sonucunda üç faktörlü 17 maddeden oluşan yapı ortaya konmuştur. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile yapı geçerliği doğrulanmış; Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .749 olarak bulunmuştur. İkinci aşamada, Ankara ili Çankaya ilçesindeki 553 ortaokul öğrencisinden elde edilen verilerle yapısal eşitlik modeli kurulmuştur. Araştırmada Ergen Prososyallik Ölçeği, Duygu Düzenleme Ölçeği, Duygusal Reaktivite İndeksi ve geliştirilen Öz Şefkat Ölçeği kullanılmıştır. Analizlerde duygu düzenleme ile prososyal davranış (r=.156) ve öz şefkat (r=.345) arasında pozitif; öz şefkat ile duygusal reaktivite arasında negatif (r=-.271) anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca duygu düzenleme ile duygusal reaktivite arasında doğrudan ilişki gözlenmemesine rağmen, öz şefkatin bu ilişki üzerinde anlamlı negatif yönlü bir aracı etkisi olduğu görülmüştür (dolaylı etki = -0.456). Benzer şekilde, duygu düzenlemenin prososyal davranışlar üzerindeki etkisinde de öz şefkatin anlamlı ve pozitif yönlü bir aracı rol üstlendiği belirlenmiştir (dolaylı etki = 0.021). Ayrıca ergenlerin öz şefkat düzeyi demografik değişkenlere göre incelendiğinde erkeklerin kızlara göre; 5. ve 6. sınıftakilerin 7. ve 8. sınıftakilere göre; demokratik aile tutuma sahip olanların otoriter aile tutumuna sahip olanlara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. Öz şefkat düzeyinin ebeveyn eğitim ve birliktelik durumlarına göre ise farklılaşmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, öz şefkatin ergenlerin sosyal-duygusal gelişiminde dönüştürücü bir rol oynadığını ve özellikle okul temelli psikolojik danışma hizmetlerinde müdahale programlarının tasarlanmasında dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating role of self-compassion in the relationship between emotion regulation skills on the one hand, and prosocial behaviors and emotional reactivity on the other, in early adolescents (middle school students). Furthermore, the study explores the relationships between self-compassion and demographic variables. The research was conducted in two stages. In the first stage, a culture-specific scale was developed to measure adolescents' perceptions of self-compassion. In this context, data obtained from qualitative interviews conducted based on grounded theory were analyzed using MAXQDA software, and a three-factor structure consisting of 17 items was established as a result of content analysis. Construct validity was confirmed through exploratory and confirmatory factor analyses, and Cronbach's Alpha reliability coefficient was found to be .749. In the second stage, a structural equation model was established with data obtained from 553 middle school students in the Çankaya district of Ankara. The Adolescent Prosociality Scale, the Emotion Regulation Scale, the Emotional Reactivity Index, and the developed Self-Compassion Scale were used in the study. Analyses found positive correlations between emotion regulation and prosocial behavior (r=.156) and self-compassion (r=.345), and negative correlations between self-compassion and emotional reactivity (r=-.271). Furthermore, although no direct relationship was observed between emotion regulation and emotional reactivity, self-compassion was found to have a significant negative mediating effect on this relationship (indirect effect = -0.456). Similarly, self-compassion was found to have a significant and positive mediating role in the effect of emotion regulation on prosocial behavior (indirect effect = 0.021). Furthermore, when adolescents' self-compassion levels were examined according to demographic variables, it was found that boys were significantly higher than girls; 5th and 6th graders were significantly higher than 7th and 8th graders; and those with a democratic family attitude were significantly higher than those with an authoritarian family attitude. Self-compassion levels did not differ according to parents' education and relationship status. These findings suggest that self-compassion plays a transformative role in the social-emotional development of adolescents and should be taken into account in the design of intervention programs, especially in school-based counseling services.
Benzer Tezler
- Madde kullanım bozukluğu tanısı ile izlenen ergenlerdeki otistik özellikler, empati ve duygu düzenleme becerilerinin sosyal sorun çözme becerileri ile ilişkisinin araştırılması
The analysis of the relationship of autistic traits, empathy, and emotion regulation with social problem-solving skills of the adolescents diagnosed with substance use disorder
GİZEM CENGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. SEZEN KÖSE
- Ergenlerde gece yeme sendromu ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of night eating syndrome and associated factors in adolescents
KÜBRA BAYINDIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKİF AKINCI
- Ortaokul öğrencilerinde sosyal beceri, duygu düzenleme ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social skills, emotion regulation and internet addiction in secondary school students
AYSU FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
- Akne tanılı ergenlerde izotretinoin tedavisinin hipokampus temelli öğrenme, ruhsal bozukluk semptomları, zihin kuramı ve bilişsel duygu düzenleme becerilerine etkilerinin değerlendirilmesi
The effects of isotretinoin treatment on hippocampus based learning, psychiatric disorder symptoms, theory of mind and cognitive emotion regulation skills of adolescents diagnosed with acne
HANSA BETÜL ÖZ GENİŞOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Ergenlerde akılcı olmayan inançlar ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide duygu düzenleme becerilerinin aracı etkisi
The mediator ffect of emotion regulation skills on the relationship between irrational beliefs and social anxiety in adolescents
DUYGU KODAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA DENİZ AKTAN