Türkiye, İtalya ve İspanya'da okul devam sorunları ve profillerine ilişkin kültürlerarası bir karşılaştırma ve okul reddini açıklamaya yönelik bir model önerisi
Comparison of school attendance problems and profiles in Turkey, Italy, and Spain, and a model proposal to explain school refusal
- Tez No: 977111
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: okul devam sorunları, kültürler arası karşılaştırma, lise öğrencileri, network analizi, karma yöntem araştırması, school attendance problems, cross-cultural comparison, high school students, network analysis, mixed-methods research
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu doktora tezi, okula devamsızlık sorunlarını (ODS) ve okul reddi davranışını Türkiye, İtalya ve İspanya bağlamında kültürlerarası bir bakış açısıyla incelemektedir. Çalışmanın temel amaçları: (1) üç ülkedeki ergenlerde okul reddi profillerini tanımlamak, (2) bu profilleri kültürel bağlamlar arasında karşılaştırmak, (3) yaşantısal kaçınma, belirsizliğe tahammülsüzlük, duygusal tepkisellik ve sosyal işlevsellik gibi psikolojik değişkenlere dayalı kapsamlı bir yordayıcı model geliştirmektir. Yöntem: Araştırma, üç aşamalı karma yöntem desenine göre yürütülmüştür. Birinci aşamada sistematik alan yazın taramaları ve okul rehber öğretmenleriyle atölye çalışmaları yapılmıştır. İkinci aşamada, üç ülkeden ortaokul ve lise öğrencileriyle çeşitli psikometrik ölçekler kullanılarak okul reddi davranışı, psikolojik kaçınma, duygusal tepkisellik, sosyal medya bağımlılığı ve algılanan özerklik ölçülmüş; gizil profil analizi, ağ analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Üçüncü aşamada öğrenciler, öğretmenler ve ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veri çeşitlemesi yöntemi uygulanmıştır. Bulgular: Analizler, üç ülkede ortak dört okul reddi profili ortaya koymuştur: düşük riskli profil (okula düzenli devam eden öğrenciler), kaygı temelli red profili (duygusal sıkıntılar nedeniyle okulu reddeden öğrenciler), devamsızlık benzeri profil (dışsallaştırma davranışları sergileyen öğrenciler) ve yüksek riskli profil (kronik ve çok yönlü sorunlar yaşayan öğrenciler). Ağ analizleri, deneyimsel kaçınma, beliersizliğe tahammülsüzlük, duygusal düzensizlik ve sosyal medya bağımlılığının merkezi değişkenler olduğunu göstermiştir. Geliştirilen YEM modeli tatmin edici uyum indeksleri ve kültürlerarası geçerlilik sergilemiştir. Nitel bulgular, okul reddinin kültürel bağlamlara göre farklı algılandığını; aile beklentileri, akademik baskı, akran zorbalığı ve ruh sağlığına yönelik damgalamanın önemli faktörler olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Araştırma, okul reddinin evrensel psikolojik mekanizmalarla ilişkili olduğunu ancak bağlamsal olarak farklılaştığını göstermektedir. Önerilen model, okul reddini bütüncül açıklayan ve eğitimsel-klinik müdahalelere temel oluşturan bir çerçeve sunmaktadır. Tez, kültürlerarası psikoloji ve eğitim politikaları açısından katkılar sunmakta; ruh sağlığı uzmanları, okul yöneticileri ve politika yapıcılar için okul terkini önlemeye yönelik somut öneriler içermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This doctoral thesis examines school attendance problems and school refusal behavior from a cross-cultural perspective in Turkey, Italy, and Spain. The research aims to identify school refusal profiles among adolescents in three countries, compare these profiles across cultural contexts, and develop a comprehensive predictive model based on psychological variables such as experiential avoidance, intolerance of uncertainty, and emotional reactivity. Method: The research employs a three-phase mixed-methods design. The first phase involved systematic literature reviews and workshop studies with school counselors. In the second phase, data were collected from students across three countries using psychometric scales and analyzed through latent profile analysis, network analysis, and structural equation modeling. The third phase consisted of semi-structured interviews with students, teachers, and parents. Results: Analyses revealed four common school refusal profiles: low-risk, anxiety-based refusal, truancy-like, and high-risk profiles. Network analyses indicated that experiential avoidance, intolerance of uncertainty, emotional dysregulation, and social media addiction were central variables. The developed model demonstrated satisfactory fit indices and cross-cultural validity. Qualitative findings showed that school refusal is perceived differently across cultural contexts, with family expectations, academic pressure, and peer bullying emerging as significant factors. Conclusion: School refusal is associated with universal psychological mechanisms but varies contextually. The proposed model provides a holistic framework for educational and clinical interventions. The thesis offers concrete recommendations for mental health professionals, school administrators, and policymakers to prevent school dropout.
Benzer Tezler
- Türkiye ekonomisinde deri ve deri mamülleri sanayiinin yeri ve önemi
The Importance of the leather and leather product industries in the Turkish economy
GÜL UYSAL
Doktora
Türkçe
1999
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiHayvancılık İşletme Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN SAKARYA
- Türkiye ile bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki okul yöneticilerinin yetiştirilme ve atanma süreçlerinin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
NADİR BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BATTAL ASLAN
- Avrupa Birliği ülkelerinde ve Türkiye'de öğretmen yetiştirme sistemlerinin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MÜNİR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. NECDET KONAN
- Avrupa Birliği ülkeleri eğitim sistemi ile Türk eğitim sisteminde eğitimin yönetimi ve finansmanı
The finance and administration of education at education systems of EU countries and Turkey
YUSUF İNANDI
Doktora
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUHSİN HESAPÇIOĞLU
- Makine öğrenmesi ile Türkiye, Yunanistan, İtalya ve İspanya'da karşılaştırmalı kuraklık ve çölleşme analizi
Comparative drought and desertification analysis in Turkey, Greece, Italy and Spain with machine learning
GÖZDE NUR AKŞAN
Doktora
Türkçe
2026
İnşaat MühendisliğiPamukkale Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH DİKBAŞ