Kimlik, performans, müzik: Samsun ili Canik İlçesi Yavuz Selim Mahallesi romanları örneği
Identity, performance, music: The case of Yavuz Selim neighbourhood, Canik District Samsun province
- Tez No: 977123
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERDAR ERKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Düşünümsel etnografi, Etnomüzikoloji, Reflexive ethnography, Ethnomusicology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Samsun ili Canik ilçesi Yavuz Selim Mahallesi'nde yaşayan Roman topluluğunun müzikle kurduğu çok boyutlu ilişkiyi, kimlik ve performans kavramları çerçevesinde etnomüzikolojik bir perspektifle incelemektedir. Araştırmanın çıkış noktası, Roman müzisyenlerin müzik aracılığıyla kimliklerini nasıl inşa ettikleri, bu kimliği hangi toplumsal ve kültürel bağlamlarda temsil ettikleri ve aynı zamanda nasıl sürdürdükleri sorusuna dayanmaktadır. Bu doğrultuda müzik, yalnızca estetik bir üretim alanı değil; toplumsal rollerin, aidiyetlerin, tarihsel deneyimlerin ve gündelik yaşam pratiklerinin görünür hale geldiği bir ifade biçimi olarak ele alınmıştır. Tezin kuramsal çerçevesi kimlik ve performans kavramlarına dayanmaktadır. Kimlik kavramı, tarihsel süreç içerisinde değişen, çok katmanlı ve dinamik bir yapı olarak ele alınmış; saha çalışmasında elde edilen veriler aracılığıyla Romanların etnik kimlik algısı, müzik pratikleriyle nasıl kesiştiği üzerinden analiz edilmiştir. Romanların Türkiye'de karşılaştıkları ötekileştirme, dışlanma ve damgalanma süreçleri,“öteki”olma deneyimi, tarihsel travmalar ve kolektif hafıza perspektifinden değerlendirilmiştir. Performans kavramı ise Turner, Schechner ve Goffman gibi kuramcıların görüşleri ışığında tartışılmış; müziğin yalnızca sanatsal bir icra değil, aynı zamanda kimliğin temsili, toplumsal görünürlük ve sosyal statünün inşasında belirleyici bir unsur olduğu ortaya konmuştur. Araştırmada kullanılan yöntemler; katılımcı gözlem, derinlemesine mülakatlar ve literatür taramasından oluşmaktadır. Yavuz Selim Mahallesi'nde gerçekleştirilen saha çalışmasında Roman müzisyenlerin yaşam deneyimlerine, müzik pratiklerine ve toplumsal bağlamdaki konumlanışlarına odaklanılmıştır. Bu yöntemler aracılığıyla müziğin Roman toplumu için yalnızca ekonomik bir emek biçimi olmadığı, aynı zamanda sosyal dayanışma, kültürel aktarım, toplumsal statü ve aidiyetin kurucu unsurlarından biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, Roman müziğinin kimlik inşası, toplumsal temsiliyet, cinsiyet ilişkileri, kültürel aidiyet ve emek süreçleriyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Roman müzisyenliği; sanatsal üretimin ötesinde, ekonomik geçim kaynağı, toplumsal aidiyet göstergesi ve kültürel direniş alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada ayrıca Roman kadınlarının müzikal performanslarının görünür kılınmasının önemi vurgulanmış, toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde kadın müzisyenlerin yaşadıkları deneyimlerin ayrı bir araştırma konusu olabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak bu tez, Roman müzisyenliğini çok boyutlu bir toplumsal fenomen olarak ele almış; müziğin kimlik inşası, toplumsal temsiliyet, cinsiyet rolleri ve emek süreçleriyle nasıl kesiştiğini ortaya koymuştur. Gelecek araştırmalarda farklı coğrafyalardaki Roman topluluklarının karşılaştırmalı incelemelerinin yapılması, Roman müziğine dair bilgi birikiminin zenginleşmesine katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda çalışma, Roman müzisyenliği üzerine daha kapsayıcı, eleştirel ve disiplinlerarası yaklaşımların geliştirilmesine öncülük etmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between the Roman community living in Yavuz Selim Mahallesi, Canik district, Samsun province, and music from an ethnomusicological perspective, within the framework of the concepts of identity and performance. The research aims to reveal how Roman musicians construct/represent and maintain their identities through music, their social roles, and their performance practices. The thesis adopts the concepts of identity and performance as its theoretical foundation and aims to analyse the meanings that Roman people attach to music in a social and cultural context in a multidimensional manner. The first section of the research examines the historical journey of Roma people and their demographic profile in Turkey. Particularly in light of the TÜBİTAK-supported ROMAR research, the socio-economic conditions, education, health, and gender-based issues of the Roma in Turkey are addressed. In the case of Yavuz Selim Mahallesi, detailed information about neighbourhood life is provided using Geertz's 'thick description' method. It was determined that the Roma group living in this neighbourhood settled in the region after the 1923 exchange and is currently involved in various social transformation projects. The concept of identity, which is the cornerstone of the study, was defined in terms of its multi-layered, dynamic and historical structure in the social sciences literature, and the Roma's perception of ethnic identity was supported by field data. The experiences of marginalisation and stigmatisation faced by the Roma in Turkey were examined in the context of the concept of 'the other' and historical traumas and collective memory. The concept of performance, another cornerstone of the study, was discussed in depth from the perspectives of theorists such as Turner, Schechner and Goffman. Turner's concepts of 'social drama' and 'thresholdness' explain social conflicts and identity belonging, while Schechner's approach to performance evaluates everyday life and music practices, ranging from everyday life to rituals, as a multidimensional form of interaction. Goffman's dramaturgy theory provides a functional framework for explaining the roles and impression management of Romani musicians in social life. In this context, Romani music emerges not only as an artistic activity but also as an important performance space in terms of identity representation, social belonging, and social status. In the section of the study where the phenomenon of music is discussed in light of the concepts of identity and performance, the cultural and social context of music as a form of economic labour for the Roma is explored in depth. However, this labour is carried out under precarious conditions, and musicians face social and professional uncertainty. It has been concluded that social stereotypes and the myth of 'natural talent' for Gypsies/Roma living in Turkey have led to the invisibility of Roma musicians' labour and the overshadowing of their professionalism. Another important finding of the research is that Roma musicianship has been shaped as a male-dominated field. The invisibility of female musicians due to gender norms has brought to the fore the inequality in the field of musical performance and the systematic exclusion or marginalisation of women in the field of music in the context of gender inequality. This situation shows that music is an area where gender roles are reproduced and women's cultural expression is restricted. In conclusion, this study has approached Romani musicianship as a multidimensional social phenomenon, revealing the areas where music intersects with identity construction, social representation, gender relations, and labour processes. Future studies are recommended to focus on making the experiences of female Romani musicians visible, conducting an in-depth examination of the class dimensions of musical labour, and performing comparative analyses of Romani communities in different geographical regions. It is hoped that this will enrich the body of knowledge on Romani musicianship and enable the development of more inclusive and critical approaches.
Benzer Tezler
- Ses eğitimi ve performans kariyerinde iletişim ve kimlik yönetimi
Communication and self management during singing education and performance career
CANAN ÖZGÜR
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2019
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. ŞEBNEM ÜNAL
- Bağlama çalıp söyleyen kadınların müzik performansının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
Analysing the music performance of baglama-playing female singers in terms of gender
SEVAL EROĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Kültürel kimlik çerçevesinde Antakya Arap Ortodokslarının dinsel müzik uygulamaları
Religious music applications of Antakya Arab Orthodox cultural identity framework
DERYA KARABURUN DOĞAN
- Müzik performansları ve kimlik göstergeleri bağlamında Çamşıhı ağzı
Çamşıhı dialect in the context of musical performances and identity indicators
SEVİM YAMAK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Müzikİstanbul Okan ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ÖZLEM DOĞUŞ VARLI
- 20. yüzyıldan günümüze müzik ve mekan: Tokyo ve İstanbul'da performans sanatları yapıları
Music and space from 20th century to the present time: The performing arts buildings at Tokyo and Istanbul
ÖZGE GÜNDEM
Doktora
Türkçe
2015
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Bölümü
PROF. DR. AYLA FATMA ANTEL