Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne başvuran hastalara bakım verenlerin bakım yükünün değerlendirilmesi
Assessment of the care burden of caregivers providing care to patients applying to the Home Health Unit of Ankara City Hospital
- Tez No: 977143
- Danışmanlar: DR. İREP KARATAŞ ERAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Türkiye'de artan yaşlı nüfus, sağlık ve bakım hizmetlerinin önemini giderek artırmaktadır. Yaşlı bireylerin önemli bir bölümü evde bakım desteğine ihtiyaç duymakta, bu durum yalnızca sağlık sistemine değil, bakım verenlere de fiziksel, duygusal ve sosyal yükler getirmektedir. Evde sağlık hizmetleri hastaların yaşam kalitesini desteklerken sağlık kurumlarının yükünü hafifletmektedir. Ancak bakım sürecinin sürdürülebilirliği için bakım verenlerin ihtiyaçlarının da göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu araştırmada, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne başvuran hastalara bakım verenlerin yükü ve etkileyen faktörler ele alınarak, sonuçların bakım verenlerin desteklenmesine yönelik uygulamaların geliştirilmesine ışık tutması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Etik Kurulu onayı çerçevesinde tek merkezli olarak yürütülmüştür. Veriler, 01-31 Ağustos 2022 tarihleri arasında, bilgilendirilmiş sözel onam alınan 250 katılımcıya telefon aracılığıyla uygulanan anket formları ile toplanmıştır. Hasta ve bakım verenlerin sosyodemografik özellikleri araştırmacılar tarafından hazırlanmış demografik veri formu ile belirlenirken, bakım yükü Zarit Bakıcı Yük Ölçeği ile ölçülmüştür. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bakım verenlerin %73,20'si kadın ve 41-65 yaş aralığında, %54'ü üniversite mezunuydu. Hastaların %74,80'i kadın, %74'ü 80 yaş ve üzerindeydi. %90'ında KVS hastalığı, %54'ünde nörolojik hastalıklar, %44,40'ında endokrin hastalık bulunmaktaydı. Çalışmada bakıcıların bakım yükü puan ortalaması 56,24'tü. Ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması alt grubu en yüksek puana sahipti. Bakım verenlerin özellikleri ile toplam bakım yükü arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; cinsiyet, bakım veren ile hasta arasındaki yakınlık derecesi, bakım süresi, haftada bakım verilen gün sayısı, hastayla gün boyu yalnız kalma durumu ve bakım nedeniyle gelir elde etme durumu ile toplam bakım yükü arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Alt boyutlar ile bakıcı özellikleri arasındaki ilişki incelendiğinde; hasta ile yakınlık derecesi ve bakım nedeniyle gelir elde etme durumunun tüm alt boyutlarda anlamlı olduğu bulunmuştur. Ayrıca gün boyu yalnız kalma durumu ve haftada bakım verilen gün sayısı Ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması; cinsiyet, bakım süresi ve haftada bakım verilen gün sayısı Sinirlilik ve kısıtlanmışlık; bakım süresi Toplumsal ilişkilerde bozulma; yaş, çocuk sahibi olma durumu, gelir düzeyi, bakım süresi, hastayla gün boyu yalnız kalma durumu ve haftada bakım verilen gün sayısı Ekonomik yük; yaş, haftada bakım verilen gün sayısı ve gün boyu yalnız kalma durumu ise Bağımlılık alt boyutunu anlamlı biçimde etkilemiştir (p<0,05). Hasta özellikleri incelendiğinde endokrin hastalık varlığı, kullanılan ilaç sayısı, bağımlılık düzeyi, beslenme şekli ve inkontinans durumu ile toplam bakım yükü arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Alt boyutlar ile hasta özellikleri arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; kullanılan ilaç sayısı, bağımlılık düzeyi, beslenme şekli ve inkontinans durumunun Ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması puanlarını; endokrin hastalık varlığı ve inkontinans durumunun Sinirlilik ve kısıtlanmışlık puanlarını; solunum yolu hastalığı varlığı, kullanılan ilaç sayısı ve bağımlılık düzeyinin Toplumsal ilişkilerde bozulma puanlarını; yaş, nörolojik hastalık varlığı ve inkontinans durumunun ise Ekonomik yük puanını etkilediği saptanmıştır (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Çalışmamızda, bakım verenlerin ve bakım verilen hastaların çeşitli demografik ve klinik özelliklerinin bakım yükü üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, bakım yükünü azaltmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesinde ilişkili faktörlerin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır. Özellikle bakım verenlerin desteklenmesi, eğitim ve rehberlik hizmetlerinin sağlanması ile bakım süreçlerinin planlanması, bakım yükünün azaltılmasında etkili olabilir. Ayrıca, farklı bölgelerde yapılacak benzer çalışmaların, bölgesel farklılıkları ortaya koyarak ulusal politika ve hizmet modellerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Background and Purpose: The increasing elderly population in Turkey has heightened the importance of health and care services. A significant proportion of older adults require home-based care, which imposes not only physical, emotional, and social burdens on caregivers but also challenges the healthcare system. Home healthcare services support patients' quality of life while alleviating the workload of healthcare institutions. However, for the sustainability of the caregiving process, the needs of caregivers must also be considered. This study aimed to examine the burden and influencing factors of caregivers providing care to patients at the Ankara Bilkent City Hospital Home Healthcare Unit, with the goal of informing the development of interventions to better support caregivers. Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted as a single-center study within the framework of approval from the Ankara Bilkent City Hospital Ethics Committee. Data were collected between August 1 and 31, 2022, using survey forms administered via telephone to 250 participants who provided verbal informed consent. The sociodemographic characteristics of patients and caregivers were determined using a demographic data form prepared by the researchers, while caregiver burden was assessed with the Zarit Caregiver Burden Scale. The collected data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: Among the caregivers included in the study, 73.2% were women aged 41–65 years, and 54% had a university degree. Regarding the patients, 74.8% were women, and 74% were aged 80 years or older. Cardiovascular disease was present in 90% of the patients, neurological disorders in 54%, and endocrine disorders in 44.4%. The mean caregiver burden score was 56.24, with the“Psychological Stress and Disruption of Personal Life”subscale scoring the highest. When examining the relationship between caregiver characteristics and total burden, statistically significant associations were found with gender, the degree of closeness between caregiver and patient, duration of care, number of days per week spent caregiving, time spent alone with the patient during the day, and earning income due to caregiving (p<0,05). Analysis of subscale scores showed that the degree of closeness with the patient and earning income due to caregiving were significantly associated with all subscales. Additionally, time spent alone with the patient and number of caregiving days per week significantly affected the“Psychological Stress and Disruption of Personal Life”subscale; gender, duration of care, and number of caregiving days per week influenced“Irritability and Social Restriction”; duration of care affected“Disruption in Social Relations”; and age, having children, income level, duration of care, time spent alone with the patient and number of caregiving days per week significantly impacted the“Economic Burden”subscale. Age, number of caregiving days per week, and time spent alone with the patient significantly affected the“Dependency”subscale (p<0,05). Regarding patient characteristics, statistically significant relationships were observed between total caregiver burden and the number of medications used, level of dependency, nutrition type, the presence of endocrine disease and presence of incontinence (p<0,05). Evaluation of subscale scores revealed that the number of medications, level of dependency, nutrition type, and incontinence affected“Psychological Stress and Disruption of Personal Life”; the presence of endocrine disease and incontinence influenced“Irritability and Social Restriction”; respiratory disease, number of medications, and dependency level affected“Disruption in Social Relations”; and age, presence of neurological disease, and incontinence impacted the“Economic Burden”subscale (p<0,05). Conclusion and Suggestions: In our study, it was determined that various demographic and clinical characteristics of both caregivers and care recipients significantly influenced caregiver burden. This finding highlights the importance of considering these associated factors when developing strategies to reduce caregiver burden. In particular, supporting caregivers, providing education and guidance, and effectively planning care processes may help alleviate the burden. Furthermore, conducting similar studies in different regions could reveal regional differences and contribute to the development of national policies and service models.
Benzer Tezler
- 2021 yılında Ankara Şehir Hastanesi evde sağlık hizmetleri biriminden hizmet alan hastaların özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the characteristics of the patients who received service from Ankara City Hospital home HEALTH care unit in 2021
ABDULLAH ERSAN HAFALIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
- Antikolinerjik ilaç yükü ve polifarmasinin huzurevinde kalan demans hastalarında davranışsal semptomlar üzerine etkisi
The effect of anticholinergic drug burden and polypharmacy on behavioral symptoms in dementia patients in nursing home
ÖMER ATAKAN SOĞUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNEŞ ARIK
DOÇ. DR. ENES SEYDA ŞAHİNER
- Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne başvuran COVID-19 tanılı hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients diagnosed with COVID-19 applying to Ankara City Hospital Home Health Services Unitt
NEZİHE HACER BİNİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
- Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'nde takip edilen 65 yaş ve üstü hastaların erişkin dönem aşılanma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of adult vaccination status of patients with ages 65 and over followed in Ankara Bilkent City Hospital Home Health Unit
ŞEFİK SERCAN SERİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU
- Evli bireylerde akıllı telefon bağımlılığı ve evlilik uyumu arasındaki ilişki
Relationship between smartphone addiction and marital adjustment in married individuals
SEREN KELEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. TARIK EREN YILMAZ