Dijital toplumsallaşmada toplumsal cinsiyet perspektifinden benliğin sunumu
The presentation of self in digital socialization from a gender perspective
- Tez No: 977164
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERAL SALMAN YIKMIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Dijital toplumsallaşma, benliğin sunumu, toplumsal cinsiyet, Digital socialization, self-presentation, gender
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijital toplumsallaşma içinde benliğin toplumsal cinsiyet boyutunun nasıl sunulduğu meselesi etrafında şekillenmiştir. Sosyal medya platformu olan Instagram üzerinden nitel bir araştırma yürütülmüştür. Özel olarak benlik sunumundaki toplumsal cinsiyetlendirilmiş olma hali derinlemesine araştırılmıştır. Sosyal medya platformları, özellikle Instagram, bireylerin kimliklerini performe ettikleri alanlar hâline gelmiştir. Bu bağlamda araştırma, dijital ortamda kadınlık ve erkeklik temsillerinin nasıl üretildiğini, yeniden üretildiğini ve kullanıcıların bu temsillerle nasıl özdeşleştiğini ya da onlara nasıl direndiklerini sorgulamaktadır. Dijital platformlarda toplumsal cinsiyet normlarının bireylerin benlik sunumlarını nasıl şekillendirdiği araştırmanın problemini oluşturmaktadır.“Instagram gibi sosyal medya platformlarında toplumsal cinsiyet rolleri bireysel benlik sunumlarını nasıl belirlemekte, sınırlamakta ya da dönüştürmektedir?”sorusu çalışmanın temelini oluşturur. Bu doğrultuda, bireylerin dijital platformlarda sergiledikleri beden, stil, gündelik yaşam pratikleri ve etkileşim biçimleri analiz edilmiştir. Çalışma üç temel bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırma ile ilgili kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. Kavramsal çerçeve temel olarak dijital toplum, benliğin sunumu ve toplumsal cinsiyet şeklinde üç başlığa bölünmüştür. Çalışmanın ilk anahtar kavramı olan dijitalleşme toplumsal hayattaki etkileri bağlamında incelenmiştir. Dijitalleşme, özellikle iletişim biçimlerinde yapmış olduğu değişiklik ile tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci anahtar kavramı olan benlik sunumu başlığında, sembolik etkileşimcilik ile birlikte George Herbert Mead ve Erving Goffman'ın benlik sunumunu nasıl kavramsallaştırdığı ele alınmıştır. Üçüncü anahtar kavram cinsiyet ve toplumsal cinsiyet ile ilişkilidir. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarının anlamlarının ne olduğu, toplumsal cinsiyet kavramının nasıl bir ihtiyaçla ortaya çıktığı ve bu kavram etrafında nasıl tartışmaların veya farklı yaklaşımların olduğu sorularına cevap aranmıştır. iv Çalışmanın ikinci bölümü araştırma sorusuna cevap bulabilmek için uygulanan yöntem bölümüdür. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma kapsamında 2025 yılının Ocak ve Mayıs ayları arasında saha araştırması yapılmıştır. Kartopu örneklemi ile bellirlenen 10 kişi ile yarı yapılandırılmış soru formları kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Yüz yüze görüşmenin yanında online görüşme ve gözlem tekniklerine de başvurulmuştur. Görüşmeler 40 dakika ve 90 arasında sürmüştür. Görüşmelerde katılımcıların benlik sunumlarına ilişkin motivasyonları, toplumsal cinsiyetle ilişkili deneyimleri ve dijital görünürlük stratejileri ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü araştırma bulgularını içermektedir. Araştırma bulguları, dijital ortamda benlik sunumunun toplumsal cinsiyet kalıplarına göre şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, dijital kültürün toplumsal cinsiyetle etkileşimini anlamaya yönelik katkı sunarken, benlik sunumlarının bireysel tercihlerden çok, kültürel kodlarla ve platform dinamikleriyle iç içe geçtiğine dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, saha çalışmasından elde edilen bulgular tematik bir yaklaşımla ele alınmış, betimleyici ve açıklayıcı bir biçimde analiz edilerek değerlendirme aşamalarıyla birlikte sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study is shaped around the question of how the gender dimension of the self is presented within digital socialization. A qualitative research was conducted through Instagram as a social media platform. Specifically, the gendered state of self-presentation was examined in depth. Social media platforms, particularly Instagram, have become spaces where individuals perform their identities. In this context, the research investigates how representations of femininity and masculinity are produced and reproduced in digital environments, and how users either identify with or resist these representations. The research problem is based on the question of how gender norms on digital platforms shape individuals' self-presentations. The central research question of this study is:“How do gender roles on social media platforms such as Instagram determine, constrain, or transform individual self-presentations?”In line with this, the analysis focuses on the ways individuals display their bodies, styles, everyday practices, and forms of interaction on digital platforms. The study consists of three main sections. In the first section, the conceptual framework related to the research is presented. The framework is divided into three main parts: digital society, self-presentation, and gender. The first key concept, digitalization, is examined in the context of its effects on social life, particularly with regard to changes in modes of communication. The second key concept, self-presentation, is discussed through symbolic interactionism, focusing on how George Herbert Mead and Erving Goffman conceptualized the presentation of self. The third key concept relates to sex and gender. Here, the meanings of sex and gender, the social need that led to the emergence of the gender concept, and the debates or different approaches surrounding this concept are addressed. The second section is the methodology, which was employed to answer the research question. A qualitative research design was adopted. Fieldwork was conducted between January and May 2025. Using the snowball sampling method, semi-structured interviews were carried out with ten participants. In addition to face-to-face interviews, online interviews and observation techniques were also used. The interviews lasted between 40 and 90 minutes. They explored participants' motivations regarding self-presentation, their gender-related experiences, and their strategies of digital visibility. The third section presents the research findings. The findings reveal that self- presentation in digital environments is shaped according to gender patterns. This study contributes to understanding the interaction between digital culture and gender, emphasizing that self-presentations are less about individual preferences and more intertwined with cultural codes and platform dynamics. In conclusion, the findings derived from the fieldwork were analyzed thematically and presented in a descriptive and explanatory manner, along with the stages of evaluation.
Benzer Tezler
- Teknofeminizm ekseninde dijital oyunlarda toplumsal cinsiyetin inşası
The construstion of gender in digital games on the axis of technofeminism
MELTEM MERVE URFALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim BilimleriOndokuz Mayıs Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEVLÜDE NUR ERDEM
- New dating and marriage practices of Muslim women: Marriage websites in Turkey
Müslüman kadınların yeni tanışma ve evlenme biçimleri: Türkiye'de evlilik siteleri
AYLİN SUNAM
Doktora
İngilizce
2017
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA UĞUR TANRIÖVER
- Okul öncesi dönemdeki çocuklara yönelik sanal oyunlarda beden algısının üretimi
Production of body perception in virtual games for preschool children
NUR CEREN DEMİRCİ KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiEge ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA SÜNBÜL OLGUNDENİZ
- Toplumsal cinsiyet açısından iş şarkıları ve bakım emeği: Ninniler
Works songs and care work in terms of gender: The case of lullaby
BEGÜM ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
- Gündelik yaşamda ayırıcı pratikler; grup içi-gruplar arası olarak Atatürkçülük ve Yeni Osmanlıcılık
Distinctive pratices in everyday life; Ataturkism and Neo-Ottomanism within and between groups
GAMZE UY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KARA