Okul öncesi dönemde çocuğa sahip annelerde gelişimsel niş ile annelik becerilerindeki öz yeterlik ilişkisinin incelenmesi
Analysis of the relationship between developmental niche and parental self-efficacy in mothers with preschool-aged children
- Tez No: 977382
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NALAN ARABACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ebeveyn öz yeterliliği, Niş, Okul öncesi eğitim, Öz yeterlilik, Parental self-efficacy, Nish, Preschool education, Self-efficacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuğun gelişiminde kültürel ve çevresel koşullar önemli rol oynar. Gelişimsel Niş Kuramı; fiziksel ve sosyal çevre, bakım uygulamaları ve ebeveyn etnoteorileri olmak üzere üç bileşenle çocuğun gelişimsel bağlamını açıklar ve ebeveynlik davranışlarının sosyal çevreden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtir. Ebeveyn öz yeterliği ise bireyin çocuk yetiştirme becerilerine olan güvenini ifade eder. Bu çalışma, annelerin gelişimsel niş düzeyleri ile ebeveyn öz yeterliği arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda gelişimsel niş düzeyleri ile annelik becerilerindeki öz yeterlik ilişkisinin bazı demografik değişkenlere (anne yaşı, öğrenim durumu, çalışma durumu, çocuğun cinsiyeti, çocuk sayısı, çocuğun okula devam süresi) göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, okul öncesi eğitime devam etmekte olan 4–6 yaş dönemde çocuğu bulunan 400 anne oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülen bu çalışmada, veri toplama aracı olarak ''Gelişimsel Niş Ölçeği (GNÖ)'', ''Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği (BPSE-R)'' ve ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik testler tercih edilmiş; gruplar arası karşılaştırmalar için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesinde ise Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Bulgulara göre, annelerin gelişimsel nişe ilişkin olumlu alt boyut puanları ortalamanın üzerinde, olumsuz duygusal iklim puanları ise düşüktür. Annelerin gelişimsel niş düzeyleri, eğitim ve çalışma durumuna göre anlamlı farklılık gösterirken; anne yaşı, çocuğun yaşı ve okula devam durumu açısından fark saptanmamıştır. Annelerin ebeveyn öz yeterlik düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuş; bu algı annenin öğrenim durumu, çalışma durumu, çocuğun okula devam durumu, çocuğun yaşına göre anlamlı bulunmazken, çocuğun cinsiyeti ve annenin yaşına göre anlamlıdır. GNÖ alt boyutlarından“Olumlu Duygusal İklim”,“Destekleyici Aile Ortamı”ve“Etkinliklere Katılım”ebeveyn öz yeterliğini pozitif,“Olumsuz Duygusal İklim”ise negatif yönde yordayıcıdır. Araştırma sonuçlarına göre, annelerin gelişimsel niş düzeyleri ile ebeveyn öz yeterlik düzeyleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bulgular, ebeveynliğin hem bireysel hem kültürel geçmişe dayalı bir yapı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Cultural and environmental conditions play a significant role in a child's development. The Developmental Niche Theory explains the child's developmental context through three components: the physical and social environment, caregiving practices and parental ethnotheories, emphasizing that parenting behaviors cannot be evaluated independently from the social environment. Parental self-efficacy, on the other hand, refers to an individual's confidence in their parenting abilities. This study aims to examine the relationship between mothers' levels of developmental niche and their parental self-efficacy. It also investigates whether the relationship between developmental niche levels and self-efficacy in maternal skills varies based on certain demographic variables (mother's age, educational level, employment status, child's gender, number of children, and child's school attendance duration). The sample consists of 400 mothers with children aged 4–6 years who are attending preschool. This study was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods. The data collection tools used were the Developmental Niche Scale (DNS), the Revised Berkeley Parenting Self-Efficacy Scale (BPSE-R), and a Personal Information Form. Parametric tests were used for data analysis; t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA) were applied for group comparisons and Pearson correlation coefficients were used to determine the relationships between variables. According to the findings, mothers scored above average in the positive subdimensions of the developmental niche, while their scores on the negative emotional climate were low. Mothers' developmental niche levels differed significantly by educational level and employment status, but no significant differences were found in relation to the mother's age, child's age, or the child's school attendance status. Mothers' parental self-efficacy levels were generally identified to be high. This perception was not significantly related to the mother's educational level, employment status, child's age or school attendance, but it did differ significantly based on the child's gender and the mother's age. Among the DNS subdimensions,“Positive Emotional Climate,”“Supportive Family Environment”and“Participation in Activities”were positive predictors of parental self-efficacy, while“Negative Emotional Climate”was a negative predictor. The study results indicate a positive and significant relationship between mothers' developmental niche levels and their parental self-efficacy levels. The findings suggest that parenting is a structure rooted not only in individual competencies but also in cultural and historical backgrounds.
Benzer Tezler
- Ana okuluna giden 4-6 yaş çocuklarının kitapla ilişkileri ve anne-babalarının bu konudaki tutumu
Başlık çevirisi yok
AYSEL FUNDA BORA
- Anne bekçiliği düzeyleri ile 5 yaş çocuklarındaki ayrılık kaygısı, öz düzenleme düzeyi ve cesaret değeri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between maternal gatekeeping levels and separation anxiety, self regulation and courage value in 5 year old children
GİZEM USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM
- Alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımıyla üstün zekâlı çocukların annelerinin ebeveynlik davranışlarının nitel analizi ve kodlama sistemi geliştirme çalışması
Qualitative analysis of parenting behaviors of mothers of gifted children with domains of socialization approach and coding system development study
MELİKE GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK SARITAŞ ATALAR
- Ailelerin okul öncesi dönemde karşılaştıkları davranış problemlerine yönelik tutumları çözüm yaklaşımları ve öz yeterlilik algılarının incelenmesi
Families attitudes towards behaviour problems they face in preschool period solution approches and examination of self-sufficiency perceptions
ELİF KOYUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU YÜKSELEN
- Okul öncesi dönemde ebeveyn tutumları ile çocuğun prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental attitudes and prosocial behavior of children in preschool period
DUYGU GONCA ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiÇağ ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE AVCI
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KALE