Jinekolojik kanser cerrahisi geçiren kadınlara yönelik alt ekstremite lenfödem eğitim programının geliştirilmesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Development and evaluation of the effectiveness of lower extremity lymphedema education for women undergoing gynecologic cancer surgery
- Tez No: 977616
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEMNUN SEVEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Hemşirelik, Obstetrics and Gynecology, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Semptom Yönetim Modeli (SYM) temelli, alt ekstremite lenfödem eğitim programını geliştirmek, eğitimin jinekolojik kanser cerrahisi geçiren kadınlarda uygulanabilirliğini değerlendirmek ve lenfödeme ilişkin semptom gelişimi, yaşam kalitesi ve öz-etkililik düzeylerine etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Randomize pilot tipte planlanan bu çalışma, Eylül 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde, jinekolojik kanser cerrahisi geçirmiş 27 kadın (müdahale=14, kontrol=13) ile gerçekleştirilmiştir. Müdahale grubundaki kadınlara SYM temelli alt ekstremite lenfödem eğitimi uygulanmıştır. Veriler; Sosyo-demografik Bilgi Formu, Lenfödem Risk Değerlendirme Anketi, Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ-C30), Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği, Jinekolojik Kanser Lenfödem Anketi ve Eğitim Memnuniyet Anketi ile toplanmıştır. Ayrıca katılımcıların pre-operatif dönemde ve cerrahi sonrası üçüncü ayda alt ekstremite bacak çevresi ölçümleri alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS IBM 29 istatistik programı kullanılmış; tanımlayıcı analizler, Bağımsız Gruplarda t-Testi, Bağımlı Gruplarda t-Testi ve Ki-kare testi uygulanmıştır. Tüm analizler %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Müdahale ve kontrol grubundaki kadınların tanımlayıcı özellikleri ve lenfödem risk düzeyleri benzer bulunmuştur (p>0,05). İlk izlemde yaşam kalitesi puanları arasında anlamlı fark gözlenmemiştir (t=0,160, p=0,874). Ancak 3.ay izlemlerinde, müdahale grubunun fonksiyonel yaşam kalitesi puan ortalamaları kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (t=3,289, p=0,003). Aynı izlem döneminde Jinekolojik Kanser Lenfödem Anketi'nin genel ödem ve ekstremite ödemi alt boyut puanları kontrol grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Müdahale grubundaki kadınların öz-etkililik puan ortalamaları da anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Eğitim memnuniyeti puan ortalaması 4,54±0,16 olup, katılım oranı %93,3 ve tamamlama oranı %96,42 olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, SYM temelli alt ekstremite lenfödem eğitiminin klinikte uygulanabilir olduğu; kronik hastalıkların yönetiminde öz-etkililiği ve yaşam kalitesini artırdığı, lenfödem semptomlarını ise azalttığı saptanmıştır. Bu kapsamda söz konusu eğitimin, jinekolojik onkoloji kliniklerinde cerrahi sonrası dönemde yaşam kalitesini yükseltmek, öz-etkililiği desteklemek ve lenfödem gelişimini önlemek amacıyla kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler Alt ekstremite lenfödem, jinekolojik kanser, semptom yönetim modeli, eğitim
Özet (Çeviri)
This study was conducted to development and evaluate the feasibility of a lower extremity lymphedema education program based on the Symptom Management Model (SMM) for women undergoing gynecologic cancer surgery, and to examine its effects on lymphedema development, quality of life, and self-efficacy. The randomized pilot study was carried out between September 2024 and May 2025 with 27 women (intervention group = 14, control group = 13) who underwent gynecologic cancer surgery at a training and research hospital. The women in the intervention group received SMM-based lower extremity lymphedema education. Data were collected using a Socio-demographic Information Form, Lymphedema Risk Assessment Questionnaire, European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire (EORTC QLQ-C30), the 6-Item Self-Efficacy Scale for Chronic Disease Management, the Gynecologic Cancer Lymphedema Questionnaire, and the Training Satisfaction Questionnaire. In addition, lower extremity leg circumference measurements were taken preoperatively and at the 3-month follow-up. Data were analyzed using SPSS IBM version 29. Descriptive analyses, independent samples t-test, paired samples t-test, and chi-square test were performed. All analyses were conducted at a 95% confidence interval with a significance level of p<0.05. The intervention and control groups were similar in terms of descriptive characteristics and lymphedema risk levels (p>0.05). No significant difference was found between the groups in terms of quality of life scores at the first follow-up (t=0.160, p=0.874). However, at the 3-month follow-up, the functional quality of life scores in the intervention group were significantly higher than those in the control group (t=3.289, p=0.003). The general edema and limb edema subdimension scores of the Gynecologic Cancer Lymphedema Questionnaire were significantly higher in the control group compared to the intervention group (p<0.05). Additionally, self-efficacy scores were significantly higher in the intervention group (p<0.05). The mean satisfaction score with the training was 4.54±0.16, with a participation rate of 93.3% and a completion rate of 96.42%. As a result, the SMM-based lower extremity lymphedema education was found to be feasible in clinical settings, improved self-efficacy and quality of life, and reduced lymphedema symptoms. Therefore, it is recommended that this educational program be implemented in gynecologic oncology clinics in the postoperative period to enhance quality of life, support self-efficacy, and prevent lymphedema development. Keywords Lower extremity lymphedema, gynecological cancer, symptom management model, education
Benzer Tezler
- Jineko-onkolojik cerrahi sonrası kadınlara ve eşlerine verilen taburculuk eğitiminin destekleyici bakım gereksinimlerine ve yaşam kalitesine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of discharge education given to women and their spouses on supportive care needs and quality of life after gyneco-oncologic surgery: A randomized controlled study
ÖZGENUR DEHMEN DAĞDEVİREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikMarmara ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜBEYDE EKŞİ GÜLOĞLU
- Jinekolojik kanserle ilişkili lenfödemin önlenmesinde egzersiz ve basit lenfatik drenaj uygulamalarının lenfödem gelişimi, alt ekstremite fonksiyonel durum, yaşam kalitesi ve sosyal görünüş kaygısına etkisinin değerlendirilmesi: Randomize kontrollü çalışma
An assessment of the impacts of exercise and simple lymphatic drainage practices for lymphedema prevention regarding gynecological cancer on lymphedema development, lower extremity functional condition, quality of life and social appearance anxiety:a randomized controlled trial
RABİYE AKIN IŞIK
Doktora
Türkçe
2019
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN TERZİOĞLU
- Jinekolojik kanserli kadınlarda plıssıt modeli doğrultusunda yapılan cinsel danışmanlığın etkinliği
Activity of sexual counseling in the direction of plissit model in women with gynecological cancer
ÇİĞDEM BİLGE
Doktora
Türkçe
2017
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGÜL ASLAN
- Subkutan retansiyon sütürü atılmasının vertikal kesi ile jinekolojik operasyon geçiren kadınlarda yüzeyel doku ayrılmasını önlemesindeki etkinliği
The effectiveness of prophylactic subcutaneous retention sutures in the prevention of superficial wound seperation in women going to gynecological operation with vertical insicion
ELİF ILTAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL UYSAL
- Jinekolojik kanser operasyonu geçiren hastaların cinsel yaşantılarının incelenmesi
The evaluation of the sexual activities of patients after gynecologic cancer surgery
SELCAN DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
HemşirelikGataCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUR İNANÇ