Geleneksel yapılardaki sürdürülebilir mimarlık uygulamalarının günümüz konutlarına adapte edilmesi: Diyarbakır örneği
Adaptation of sustainable architectural practices in traditional buildings to modern housing: The case of Diyarbakır
- Tez No: 977943
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET CEBE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel konutlar, tasarım aşamasından inşaat ve kullanım sürecine kadar iklim, topoğrafya ve yerel malzemeler dikkate alınarak inşa edilmiş yapılardır. Bu özellikleriyle geleneksel yapıların sürdürülebilirlik kriterlerini karşıladığı görülmektedir. Ancak, nüfus artışı ve teknolojik gelişmelerle birlikte geleneksel yapılardaki pasif iklimlendirme ve sürdürülebilir tasarım stratejileri zamanla yerini enerjiye bağımlı mekanik sistemlere bırakmaya başlamıştır. Mekanik iklimlendirme sistemlerinin yaygınlaşması ise çevresel sorunların artmasına neden olmuştur. Bu bağlamda, geçmişten günümüze geleneksel mimarideki sürdürülebilir uygulamaların incelenmesi ve yeni yapı tasarımlarında bu uygulamalardan yararlanılması çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada, iklimle uyumlu geleneksel mimari yapılar sürdürülebilirlik çerçevesinde ele alınmıştır. Geleneksel yapılarda kullanılan pasif tasarım stratejileri ve sürdürülebilir uygulamalar araştırılmış, bu uygulamaların yapılar üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, Diyarbakır'da tespit edilen sürdürülebilir kriterler doğrultusunda bir model önerisi geliştirmektir. Önerilen modelin yalnızca Diyarbakır için değil, benzer iklim özelliklerine sahip coğrafyalarda da uygulanabilir olması hedeflenmiştir. İlk aşamada literatür taraması yapılarak geleneksel mimari ile sürdürülebilirlik kavramı ele alınmıştır. Ardından, geleneksel yapılarda kullanılan sürdürülebilir uygulamalar analiz edilmiştir. Analizlerin ardından Diyarbakır ili Sur ilçesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu bölgede hem geleneksel yapılar hem de modern iki katlı konut örnekleri incelenerek karşılaştırmalı değerlendirme yapılmıştır. Sur ilçesindeki geleneksel yapılarda tespit edilen uygulamaların büyük ölçüde serinletmeye yönelik olduğu görülmüştür. Modern iki katlı konutlarda ise bu geleneksel çözümlerin yeterince dikkate alınmadığı, bunun yerine mekanik iklimlendirme sistemlerine ağırlık verildiği saptanmıştır. Geleneksel ve modern konutların karşılaştırılması sonucunda, geleneksel sürdürülebilir uygulamaların günümüz yaşam standartlarına uyarlanarak modern yapılara adapte edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Çalışmada, geleneksel konutlar ile modern iki katlı konutların karşılaştırmalı analizi sonucunda sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda bir model öneri tasarımı geliştirilmiştir. Bu öneri, hem yerel mimari mirasın korunmasına katkı sağlamakta hem de çağdaş konutlarda sürdürülebilirlik ilkelerini merkeze alan bir tasarım olmaktadır.
Özet (Çeviri)
Traditional houses are structures built by considering climate, topography, and local materials from the design stage to the construction and usage process. With these features, it is seen that traditional buildings meet sustainability criteria. However, with population growth and technological advancements, passive climate control and sustainable design strategies in traditional buildings have gradually been replaced by energy-dependent mechanical systems. The widespread use of mechanical climate control systems has led to an increase in environmental problems. In this context, the main subject of the study is the examination of sustainable practices in traditional architecture from past to present and the utilization of these practices in new building designs. In the study, climate-compatible traditional architectural structures were addressed within the framework of sustainability. Passive design strategies and sustainable practices used in traditional buildings were researched, and the effects of these practices on buildings were evaluated. The main aim of the study is to develop a model proposal in line with the sustainability criteria identified in Diyarbakır. The proposed model is intended to be applicable not only for Diyarbakır but also for regions with similar climatic characteristics. In the first stage, a literature review was conducted to address the concept of traditional architecture and sustainability. Then, sustainable practices used in traditional buildings were analyzed. After the analyses, the Sur district of Diyarbakır was selected as the study area. In this region, both traditional buildings and modern two-story house examples were examined and comparatively evaluated. It was observed that the practices identified in traditional buildings in the Sur district were largely aimed at cooling. In modern two-story houses, it was found that these traditional solutions were not sufficiently considered, and instead, mechanical climate control systems were emphasized. As a result of the comparison of traditional and modern houses, it was revealed that traditional sustainable practices should be adapted to modern buildings by being adjusted to today's living standards. In the study, a model proposal design was developed in line with sustainability principles as a result of the comparative analysis of traditional houses and modern two-story houses. This proposal contributes to the preservation of local architectural heritage and is a design that centers on sustainability principles in contemporary housing.
Benzer Tezler
- Devlet eliyle kırsal yerleşmelerde yapılan konutlara yönelik değerlendirme: Erzincan örneği
Evaluation of housings constructed by the state in rural settlements Erzincan example
TÜLAY İNANÇ
Doktora
Türkçe
2024
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAHİDE AYDIN İPEKÇİ
- Kerpiç malzemeye yönelik yenilikçi yaklaşımlar
Innovative approaches to adobe material
ECEM PINAR PARLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANİYE KARAMAN ÖZTAŞ
- Türkiye'de karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik lamine masif ahşap mimarisi ve yöntemleri
Laminated mass timber architecture and methods for reducing carbon emissions in Türkiye
ÜLKEM ARTUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
- Tarihi hamam yapılarındaki işlevsel sistemlerin gelişimi ve günümüz teknolojisine yansıması
The functional systems in history baths structures and reflection on current technology
İSMAİL ATAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MimarlıkNecmettin Erbakan ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLŞEN DİŞLİ
- Geleneksel Anadolu mimarlığında ekolojik uygulamalar üzerine bir araştırma (Kırklareli kırsal alan örneği)
A study on ecological implementations in traditional anatolian architecture (A case study: Rural area of Kırklareli province)
İZZET YÜKSEK