Geri Dön

Türkiye Türkçesindeki türemiş fiillerin yapım eki dizilimleri

Arrangement patterns of verb-deriving construction affixes in Turkish

PDF İndir

  1. Tez No: 978080
  2. Yazar: ESMA ÇİÇEK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA KARATAŞ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Başta iletişim olmak üzere birçok işlevi olan dil; ses, sözcük, ek, sözcük grubu, cümle ve anlamın yer aldığı birbirine bağlı çeşitli düzlemlerden oluşan dizgeler bütünüdür. Bu düzlemlerden biri de biçim düzlemidir. Türkçenin kendine özgü biçim özelliklerinin başında eklemelilik gelmektedir. Türkçedeki yapımlık biçimbirimler (yapım ekleri), sözcük tabanlarına belli kurallar çerçevesinde eklenerek yeni sözcük türetimini gerçekleştirirler. Türkçede, yeni sözcük türetmek için kullanılan yöntemlerin en yaygın olanı yapımlık biçim birimlerle sözcükler oluşturmaktır. İsim veya fiil tabanlarına getirilen yapım ekleriyle çok sayıda sözcük türetilebilir. Bu türetmeler sonucunda, ortak kökten türetilmiş“kökteş sözcük aileleri”oluşur. Bu sözcük kümelerinin oluşmasını sağlayan farklı yapım eki dizilimleri bulunmaktadır. Bu çalışmada; Türkçe Sözlük taranarak belirlenen 6775 türemiş fiilin biçimbirim çözümlemeleri eş zamanlı yöntemle yapılmış, yapım eki dizilimleri belirlenerek sınıflandırılmış ve bu fiillerin 40 farklı yapım eki dizilimine sahip olduğu görülmüştür. Böylece Türkiye Türkçesindeki türemiş fiilleri oluşturan yapım eklerinin dizilim biçimleri, diğer bir deyişle“yapım eki dizilim kataloğu”oluşturulmaya başlanmıştır.

Özet (Çeviri)

Language has many functions, especially communication. It is a set of interconnected layers, including sound, words, suffixes, phrases, sentences, and meaning. One of these planes is the morphological plane where morphemes are found. One distinctive morphological feature of Turkish is agglutinative. Derivational morphemes (suffixes) are added to word bases (roots or stems) according to certain rules to create new words. There are different ways to derive new words in Turkish. The most basic and widespread method is forming new words with derivational suffixes. Many new words can be formed from noun or verb stems by combining different derivational suffix ordering patterns. As a result of these derivations,“cognate word families”are formed from a common root. Thus, different derivational suffix ordering patterns make up this set of words. This study performed a morphemic analysis of 6, 775 derived verbs identified by scanning the Turkish Dictionary. The construction suffix arrangement in these verbs were determined and classified. It was found that the identified derived verbs had 40 different derivational suffix ordering patterns. Thus, the sequence forms of the derivational suffixes that form derived verbs in Turkish were cataloged.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    313231

    Çağdaş Türkiye Türkçesindeki fiil yapım ekleri, bunlarla türemiş fiiller, bu fiillerin anlam özellikleri ve bunların ilköğretim dilbilgisi öğretimine yansıması

    The denominal suffix at modern turkish language, verbs made from these denominal suffixes and the meanings of these verbs; how these structures are tought at the turkish grammar lessons at primary schools

    KAYA BURCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    DilbilimDokuz Eylül Üniversitesi

    Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. TAHİR KAHRAMAN

  2. Tez No

    230938

    Türkiye Türkçesindeki türemiş adların aldıkları yapım eklerine göre anlam ve görev özellikleri, bu konudaki bilgi ve blguların ilköğretim 2. kademe Türkçe (dilbilgisi)derslerinde kullanılışı

    the meaning and function characters according to constructive suffixes that the Derived nouns take in Turkish used in Turkey and how this information is used in Turkish grammar lessons in 6-7-8 grades in elementary schools.

    MUTLU BOZEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    DilbilimDokuz Eylül Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    YRD. DOÇ. DR. TAHİR KAHRAMAN

  3. Tez No

    146558

    Türkiye Türkçesinde fiil çatılarının işlevsel özellikleri

    The functional characteristics of verb infixes in Turkey Turkish

    ZEYNEP KOCA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Türk Dili ve EdebiyatıErciyes Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN

  4. Tez No

    850814

    Kazak Türkçesinde fiilden türemiş isimlerin semantik tasnifi

    A semantic classification of deverbal nouns in Kazakh

    CANSEL CAMBAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Türk Dili ve EdebiyatıBartın Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSA SALAN

  5. Tez No

    834808

    Kitâbu Adâbu't-Tâlibîn (Tenkitli metin-fiil-dizin)

    Kitâbu Adâbu't-Tâlibîn (Critical text-verb-index)

    BERAT KUL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Türk Dili ve EdebiyatıKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BAHADIR GÜNEŞ

Geri Dön