Doğa sporlarıyla ilgilenen amatör sporcuların rekreasyonel faydalarının incelenmesi
An examination of the recreational benefits of amateur athletes engaged in outdoor sports
- Tez No: 978119
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EYYÜP SARIKOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, doğa sporlarıyla ilgilenen bireylerin rekreasyonel fayda algılarını fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutlarda inceleyerek bu algıların demografik ve davranışsal değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, bireylerin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir durumu, spor geçmişi, spor branşı, spora ayrılan süre ve sporun yapılma biçimi gibi değişkenler bağlamında doğa sporlarından sağladıkları kazanımlar değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Ho (2008) tarafından geliştirilen ve Akgül ve arkadaşları (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan, 24 maddelik beşli Likert tipindeki Rekreasyon Fayda Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis H testlerinden yararlanılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.Elde edilen sonuçlar, cinsiyet, medeni durum, eğitim, meslek, gelir durumu, spor branşı, spora ayrılan süre ve yapılan harcama gibi birçok değişkenin rekreasyonel fayda algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmadığını göstermektedir. Bu bulgu, doğa sporlarının sosyo-demografik ayrımlardan bağımsız olarak eşit erişim ve benzer fayda sunduğunu ortaya koymaktadır. Ancak doğa sporu yapma durumu, sporu kiminle yaptığı ve yaş değişkeni anlamlı farklılıklar oluşturmuştur. Doğa sporlarına aktif biçimde katılan bireylerin fiziksel sağlık, psikolojik rahatlama ve sosyal etkileşim açısından daha yüksek fayda algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, doğa sporlarını arkadaşlarıyla yapan katılımcıların, sosyal fayda algılarının bireysel katılıma kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaş açısından bakıldığında, özellikle 32–36 yaş grubundaki bireylerin rekreasyonel fayda algılarının daha yüksek olduğu ve bu grubun doğa sporlarına daha anlamlı bir yaşam katkısı atfettiği görülmüştür. Doğa sporları bireylere yalnızca fiziksel form kazandıran bir etkinlik değil; aynı zamanda psikolojik dayanıklılığı güçlendiren, stres yönetimini destekleyen, toplumsal etkileşimi ve aidiyet duygusunu pekiştiren çok boyutlu bir gelişim alanı sunmaktadır. Doğal çevreyle kurulan temasın zihinsel yenilenmeye katkısı, doğa sporlarının şehirleşmenin yoğun etkilerini dengeleme potansiyelini de ön plana çıkarmaktadır. Bu yönüyle doğa sporlarına katılım, yalnızca bireysel değil, toplumsal sağlık ve sosyal dayanışma açısından da stratejik bir araç olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, doğa sporlarına katılımın teşvik edilmesi; bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal refahlarını artırmanın yanı sıra toplum genelinde sağlıklı yaşam kültürünü yaygınlaştırmak için önemli görülmektedir. Bu nedenle, doğa sporlarını destekleyen politika ve uygulamaların geliştirilmesi, grup temelli etkinliklerin yaygınlaştırılması ve farklı yaş gruplarına yönelik programların çeşitlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the perceived recreational benefits of individuals engaged in outdoor sports in terms of physical, psychological, and social dimensions, and to determine whether these perceptions differ according to demographic and behavioral variables. Within the scope of the research, the benefits gained from outdoor sports were evaluated with regard to variables such as gender, age, educational level, income status, sports history, type of sport, time allocated to sports, and the manner in which the activity is performed. As a data collection tool, the Recreation Benefit Scale developed by Ho (2008) and adapted into Turkish by Akgül et al. (2018), consisting of 24 items in a five-point Likert format, was employed. The data were analyzed using Mann Whitney-U and Kruskal Wallis H tests, with a significance level accepted as p<0.05.The findings revealed that variables such as gender, marital status, education, occupation, income level, type of sport, time spent on sports, and expenditures did not have a statistically significant effect on perceptions of recreational benefit. This result indicates that outdoor sports offer equal accessibility and similar benefits regardless of socio-demographic differences. However, significant differences were observed in relation to participation status in outdoor sports, the company with whom the sports were performed, and age. Individuals who actively participated in outdoor sports reported higher perceived benefits in terms of physical health, psychological relaxation, and social interaction. Furthermore, participants who engaged in outdoor sports with friends had higher perceptions of social benefit compared to those participating individually. In terms of age, it was observed that individuals in the 32–36 age group reported higher perceptions of recreational benefit and attributed greater life-enhancing value to outdoor sports.Outdoor sports are not only activities that improve physical fitness; they also represent a multidimensional field of development that strengthens psychological resilience, supports stress management, and reinforces social interaction and a sense of belonging. The contact with natural environments contributes to mental renewal, highlighting the potential of outdoor sports to counterbalance the intensive effects of urbanization. In this respect, participation in outdoor sports is considered a strategic tool not only for individual well-being but also for public health and social cohesion.In conclusion, encouraging participation in outdoor sports is regarded as important not only for enhancing individuals' physical, psychological, and social well-being but also for promoting a culture of healthy living at the societal level. Therefore, it is recommended that policies and practices supporting outdoor sports be developed, group-based activities be expanded, and programs tailored to different age groups be diversified.
Benzer Tezler
- Doğa sporu katılımcılarının macera davranışı arama, merak ve keşfetme ile psikolojik iyi oluş düzeylerinin incelenmesi
Investigation of adventure behavior search, curiosity and exploration and psychological well-being levels of outdoor sports participants
REYHAN AVŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporManisa Celal Bayar ÜniversitesiRekreasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR GÜZEL GÜRBÜZ
- Doğa sporlarına katılımın sosyal bütünleşmeye etkisi
The effects of attending out-door sports on social integration
BAKİ YILMAZ
- Doğa sporlarında ve arama kurtarmada liderlik becerilerinin incelenmesi
Investigating the leadership skills in outdoor sports & search and rescue
BURAK GÜRER
Doktora
Türkçe
2012
SporAbant İzzet Baysal ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MÜBERRA ÇELEBİ
- Rekreatif amaçlı doğa sporlarına katılan bireylerin rekreatif faydalanmalarının motivasyonel kararlılık ve sosyal bütünleşmelerine etkileri
The effects of recreative benefit of individuals participating in nature sports for recreative purposes on motivational stability and social integration
ERCAN ŞİRİN
Doktora
Türkçe
2023
SporKütahya Dumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ERSOY
- Dağcılık ve doğa sporlarında küresel iklim değişikliğinin doğa sporları liderleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of global climate change in mountaineering and outdoor sports from the perspective of outdoor sports leaders
OSMAN AKILLIOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
SporGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURAK GÜRER