Risk algısı ve finansal risk toleransının bireylerin yatırım kararları üzerinde etkisi: Yapısal eşitlik modellemesi ile bir uygulama
Investigating the impact of risk perception and financial risk tolerance on investment decisions: A structural equation modeling approach
- Tez No: 978189
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA KARAKAŞ GEYİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yatırım karar süreci, birçok faktöre bağlı olarak şekillenmektedir. Mevcut araştırmada, aşırı güven, sürü psikolojisi ve kontrol yanılsaması gibi bilişsel önyargıların, risk toleransı, risk algısı ve yatırım kararı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Buna ek olarak, bilişsel önyargıların yatırım kararı üzerindeki etkileri, risk algısı ve risk toleransı aracılığıyla doğrudan ve dolaylı yollarla analiz edilmiştir. Önerilen araştırma modeli, literatüre bağlı olarak geliştirilmiş olup veriler, bireysel olarak yatırım yapan kişilerden derlenmiştir. Veri analizinde gizil değişkenlerin arasındaki nedensellik ilişkilerinin analizinde kullanılan Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) tahmini ile araştırma hipotezleri test edilmiş olup, araştırılan 18 hipotezden 10 tanesinin doğrulandığı gözlemlenmiştir. Analiz sonucundan elde edilen bulgulara göre, kontrol yanılsaması önyargısının, risk algısı, risk toleransı ve yatırım kararı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. Aşırı güven önyargısının, risk toleransı üzerinde anlamlı ve güçlü bir etkisi olduğu bulunmuş; fakat yatırım kararı üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. Ancak söz konusu değişkenin risk toleransı aracılığıyla bireylerin yatırım kararı üzerinde dolaylı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca risk toleransının, risk algısını azalttığını ve bireylerin yatırım karar sürecine katılımını arttırdığı doğrulanmıştır. Bireylerin risk toleransının demografik faktörlere göre de anlamlı olarak farklılaştığı, erkeklerin daha yüksek risk toleransına sahip olduğu, bunun yanı sıra düşük eğitim düzeyine sahip ve düşük gelirli bireylerin ise daha düşük risk toleransına sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The investment decision-making process is shaped by various factors. In the present study, the effects of cognitive biases such as overconfidence, herding behavior, and illusion of control on risk tolerance, risk perception, and investment decision were examined. In addition, the effects of cognitive biases on investment decisions were analyzed both directly and indirectly through the mediating roles of risk perception and risk tolerance. The proposed research model was developed based on the literature, and the data were collected from individuals who make personal investment decisions. The research hypotheses were tested using Structural Equation Modeling (SEM), which is employed to analyze causal relationships among latent variables, and it was observed that 10 out of the 18 hypotheses investigated were supported. The findings revealed that the illusion of control bias had a statistically significant effect on risk perception, risk tolerance, and investment decisions. Overconfidence bias was found to have a significant and strong effect on risk tolerance; however, it did not have a direct significant effect on investment decisions. Nevertheless, it was determined that overconfidence indirectly influenced investment decisions through risk tolerance. Moreover, it was confirmed that risk tolerance reduces risk perception while increasing individuals' participation in the investment decision-making process. Finally, it was observed that risk tolerance significantly varied across demographic factors: men exhibited higher risk tolerance, whereas individuals with lower levels of education and income displayed lower levels of risk tolerance.
Benzer Tezler
- Finansal risk algısı ile finansal okuryazarlık düzeyi, demografik ve sosyo-ekonomik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Adana ilinde bir araştırma
Examining the relationship between risk perception and financial literacy level, demographic and socio-economic characteristics: A research in Adana
DİLARA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeÇukurova Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIRIM BEYAZIT ÖNAL
- Bireysel yatırımcılarda risk ve güvenin yatırım tercihine etkisi
The effect of risk and trust on investment decisions in individual investors
AHMET OĞUZ AKGÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2018
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM AREN
- Kişilik özelliklerinin finansal risk algı ve davranışlarına etkisi: Marmara Bölgesi örneği
The effect of personality traits on financial risk perceptions and behaviours: The case of Marmara Region
POLAT YÜCEKAYA
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RABİA ÖZPEYNİRCİ
- Finansal okuryazarlık ve finansal risk algısı analizi
Examination of the relationship between perception of financial risk and financial literacy
BUSE YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiAltınbaş ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ ÇAĞLAR CERSİT
- Z kuşağı bireylerin finansal risk algısı ve sigortaya karşı tutumları: Davranışsal bir bakış açısı
Generation Z individuals' perception of financial risk and attitudes towards insurance: A behavioral perspective
AYŞE PINAR ULUÇAY