Musannifek'in haşiye metodu ve (Keşşâf haşiyesi örneği)
The method of Musannifek's glosses: A case study on his marginal commentary on Kashshāf
- Tez No: 978367
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİ KESKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Osmanlı âlimlerinden Musannifek'in, Zemahşerî'nin Keşşâf adlı tefsiri üzerine kaleme aldığı haşiyenin Fâtiha Sûresi ve Bakara Suresi'nin ilk altı âyetine dair kısmı esas alarak hem tahkikini hem de tefsir metodunun tahlilini amaçlamaktadır. Musannifek'in haşiye metni, yalnızca dilbilimsel açıklamalardan ibaret olmayıp; kelâmî, felsefî, retorik ve hadisî boyutları da içeren çok katmanlı bir tefsir anlayışını ortaya koymaktadır. Tezin birinci bölümünde, Musannifek'in hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri ele alınmış; ardından Zemahşerî'nin hayatı, eserleri ve özellikle Keşşâf adlı eserin klasik tefsir geleneğindeki yeri incelenmiştir. İkinci bölümde ise, Musannifek'in Keşşâf haşiyesi üzerindeki genel tefsir metodu ana hatlarıyla ortaya konulmuş; bu çerçevede Fâtiha Sûresi'ne dair tefsir yaklaşımı detaylı bir biçimde analiz edilmiştir. Bu analizde, Musannifek'in nahiv tahlilleri, âyet ve hadislerle kurduğu ilişki, kelâmî ve mantıkî çıkarımları, sistematik olarak ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde, Fâtiha Sûresi ve Bakara Suresi'nin ilk altı ayetlerine yapmış olduğu haşiyesinin tahkiki yapılmış; bu yönüyle metnin ilmî neşrine katkı sunulmuştur. Çalışmada esas alınan haşiye, Süleymaniye Kütüphanesi'nde yer alan, tek nüshaya dayalı el yazması bir eser olup henüz matbu hâle getirilmemiştir. Bu durum, yapılan tahkik çalışmasını özgün kılmakta ve literatüre yeni bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to critically edit (tahqīq) and analyze the exegetical methodology of Musannifek, one of the Ottoman scholars, based on the portion of his marginal commentary (ḥāshiyah) on al-Zamakhsharī's renowned Qur'anic commentary Kashshāf, which pertains to Sūrat al-Fātiḥah and the first six verses of Sūrat al-Baqarah. Musannifek's ḥāshiyah is not limited to linguistic explanations; rather, it reveals a multilayered exegetical approach that encompasses theological, philosophical, rhetorical, and hadith-related dimensions. In the first chapter, the thesis presents Musannifek's biography, scholarly identity, and major works. This is followed by an overview of al-Zamakhsharī's life, his contributions, and the prominent place of al-Kashshāf in the classical tafsir tradition. The second chapter outlines the general exegetical method of Musannifek as seen in his gloss on al-Kashshāf, with a detailed analysis of his commentary on Sūrat al-Fātiḥa. This analysis addresses his grammatical interpretations, use of Qur'anic verses and prophetic traditions, and his theological and logical inferences in a systematic manner. The chapter also includes a critical edition of the gloss on Sūrat alFātiḥa, contributing to its scholarly publication and accessibility. The main source of this study is a handwritten (manuscript) version of the gloss preserved in the collections of the Süleymaniye Library. The work has not yet been published in printed form, which adds to the originality and academic value of this critical edition and methodological investigation.
Benzer Tezler
- Musannifek'in Hâşiye 'Ale'l-Mutavvel adlı eserinin tahkiki
Verification of Musannifek's Hâşiye 'Ale'l-Mutavvel
ELBERA ELDİH
Yüksek Lisans
Arapça
2019
DilbilimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜCAHİT KÜÇÜKSARI
- Musannifek'in Hâşiye Alâ Şerhi'l-Miftâh li't-Teftâzânî adlı eseri: İnceleme ve 1-100 varakların tahkiki
Musannifak's Hâshiya 'Alâ Sharh al-Miftâh li al-Teftâzânî: Examination and critical edition of 1-100 foils
USAME ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT TALA
- Bekir b. Ahmed Musannifek ve Şerhu'l-Alâka adlı eseri
Bakr b. Ahmed Musannefak and his work called Sharh al-Alaqa
ALİ KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMİNOĞLU
- حاشية مصنفك على شرح العقائد النسفية للإمام التفتازاني تأليف: شيخ علي بن مجد الدين الشاه رودي البسطامي دراسة وتحقيق
Book İnvestigation of Ali b. Muhammed b. Mes'ûd al-Bistâmî al-Shahrûdî's work 'Hasiyah Musannifek Sharh on Al-'aqaʾid Al-Nasafiyyah'
ALI HUSSEIN YOUSIF AL-JUMAILI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YILDIZ
- Tefsirde tahkik tavrı: Bursevî'nin Evâil Ta'lîka'sı örneği
The approach of taḥqīq in tafsīr: The case of Bursawī's Awāil Ta'līqa
ALİM HATİP